Na in totaal 2890 rondjes om de maan te hebben gedraaid zal de Europese ruimteronde Smart-1 komende zondag (3 september) om 07.41 uur Nederlandse tijd te pletter slaan op de maan. Volgens de berekeningen zal hij neerkomen in de buurt van Lacus Excellentiae, een vlakte op het deel van de maan dat in de schaduw ligt. Het is wel vanaf de Aarde te zien. De Smart-1 werd op 27 september 2003 gelanceerd. De sonde werd aangedreven met een zogenaamde ionenmotor, door de European Space Agency (ESA) ontwikkeld. Die werkte naar behoren. Smart-1 kwam in een baan om de maan terecht en sindsdien begon een lang programma van observaties van het maanoppervlak. Eén van de meest interessante ontdekkingen van Smart-1 was de “piek van het eeuwige licht”, een bergtop op de noordpool van de maan die zo’n beetje het hele jaar door licht ontvangt. Deze bergtop zou een goede plek zijn om een bewoonde maanbasis neer te zetten omdat de plek door z’n situatie voortdurend stroom van zonnecellen kan genereren.
Maar nu laten ze de Smart-1 te pletter slaan op de maan. De reden is simpel: de brandstof is op. Een ionen-tankstation is daar kennelijk niet in de buurt. Astronomen hopen dat de inslag vanaf de Aarde te zien is en dat de explosie- en stofwolk nog informatie oplevert over de maanbodem. Echt spectaculair zal de inslag overigens niet zijn. De maan heeft geen dampkring, dus de zuurstof ontbreekt om een gigantische explosie te geven. De snelheid van de Smart-1 is ook niet bijster hoog, ‘slechts’ 1800 meter per seconde. De krater die ontstaat zal erg langgerekt zijn, ongeveer 1 meter breed en tien meter lang. Schattingen van de helderheid van de inslag lopen tussen magnitude 7 en 15. Maar in Nederland hoef je er niet voor op te staan, want op dat tijdstip staat de maan niet aan de hemel. Wel in Amerika. Goh, kon de ESA nou niet even een moment uitkiezen dat de inslag plaatsvindt als de maan boven Europa staat? 
Bron: NASA.
Europese Smart-1 slaat zondagmorgen te pletter op de maan
Eerste ruimtereiziger van Virgin Galactic bekend: Paris Hilton!
Op 19 juni meldde ik hier de plannen van Virgin Galactic, de club van de bekende ondernemer Richard Branson, om met een raket vanaf 2008 ruimtevluchten te gaan maken. Deze raket, SpaceShipTwo genaamd, zou in 2007 z’n eerste proefvlucht moeten gaan maken. Echt goedkoop zal het niet zijn, want een kaartje voor één van die eerste vluchten kost $ 200.000,-. Maar kennelijk zijn er genoeg mensen op de Aardkloot die een dikke portemonee hebben om zo’n retourtje te kopen. De eerste die zo’n ticket gereserveerd heeft is ook al bekend:……Paris Hilton! Ja, die dame die altijd blijk heeft gegeven van een warme belangstelling voor wetenschap en techniek, haha… Volgens de berichten zou Hilton (of zeg je nou Paris?) met de allereerste vlucht mee willen vliegen en daar € 195.000,- voor betaald hebben. Kennelijk heeft ze korting bedongen 
Het zal haar hard tegenvallen als de luxe aan boord van de SS2 minder is dan hetgeen ze met haar vliegreizen gewend is. Volgens bronnen zou Paris gefascineerd zijn geraakt door de ruimte na het zien van de Star Wars films. Paris is de eerste die een ruimtetrip bij Virgin Galactic geboekt heeft. Wie volgt? Bron: Fametastic.
Pluto hoog in de Zeitgeist van Wikipedia
Sinds drie dagen houden ze bij de Internet-encyclopedia Wikipedia een top-100 bij van meest bekeken onderwerpen, de zogenaamde Wikicharts. Op deze top-100, die een aardig beeld oplevert van de Zeitgeist, staat Pluto hoog in de top-10. Gisteren, de tweede dag in het bestaan van de Wikicharts, stond Pluto op nummer 2. OK, vandaag staat de gedegradeerde planeet op nummer 5 (roem is vergankelijk), dus het IAU-effect is wel aan het wegebben. De Wikicharts zijn er van een paar talen, waaronder Engels en Duits. Van de Nederlandstalige Wikipedia is nog geen top-100 lijstje te bekijken. Die nummer 5 van Pluto vandaag betekende dat 47.000 mensen naar het lemma Pluto hebben gekeken. Andere veelbekeken onderwerpen zijn JonBenét Patricia Ramsey, dat zesjarige meisje die in 1996 werd vermoorden waarvan op de Filipijnen nu iemand roept dat hij haar vermoord heeft. Onderwerpen die met sex te maken hebben staan ook veelvuldig in de top-100 (goh, wat een verrassing:-)). Op nummer 66 staat vandaag nog een ander astronomisch onderwerp: de Zon. Gisteren stond het zonnestelsel op nummer 14, maar vandaag is die geheel uit de top-100 verdwenen. Interessant detail trouwens als je op (de engelstalige) Wikipedia op Pluto zoekt: bovenaan de pagina komt dan de melding te staan: “Because of recent vandalism, editing of this article by anonymous or newly registered users is disabled. Such users may discuss changes, request unprotection, or create an account.”
Google heeft ook zo’n Zeitgeist-lijstje. In de lijst van 15 meest bekeken onderwerpen geen Pluto. Maar da’s logisch, want het IAU-besluit viel op 24 augustus en Google’s Zeitgeist was bijgewerkt tot 21 augustus.
Ik ben benieuwd hoe het lijstje er volgende week uitziet.
Bron: Tweakers.net.
Tropische storm Ernesto kan Space Shuttle Atlantis raken
De tropische storm Ernesto, die in het Caraïbische gebied aan het spoken is, volgt volgens computervoorspellingen een pad dat met een kans van 50% over het lanceerplatform van Atlantis in Florida loopt. Ernesto, een paar dagen geleden nog een tropische orkaan, maar inmiddels afgezwakt tot tropische storm, zorgt daarmee voor nog meer uitstel van de lancering van de Atlantis. Het ruimteveer zou eigenlijk zondag gelanceerd zijn, maar een blikseminslag in het lanceerplatform zorgde al voor uitstel (zie foto hiernaast). De inslag blijkt na onderzoek geen schade aan de Atlantis te hebben gegeven (tenminste dat hopen we dan maar).
NASA is nu aan het kijken of de Atlantis wellicht terug moet worden gereden naar de Hangar, waar hij kan schuilen als Ernesto over Kennedy Space Center trekt. Morgen wordt de beslissing daarover genomen. Afijn, we hebben dus niet alleen in West-Europa te maken met slecht weer. 
Voor de liefhebbers hieronder het kaartje met het voorspelde pad van Ernesto. Woensdag vliegt de tropische storm waarschijnlijk over Kennedy Space Center.
De bewustwording van het heelal
Behalve veel commotie over het wel of niet planeet blijven van de ijsdwerg Pluto en het kiezen van een nieuwe president in de persoon van de Franse infraroodastronome Catherine Cesarsky, heeft de vergadering van de IAU deze week ook iets leuks opgeleverd: de lancering van het internationale project Universe Awareness (Bewustwording van het heelal), een initiatief van prof. George Miley uit Leiden. De bedoeling van Universe Awareness is om economisch benadeelde kinderen tussen 4 en 10 jaar in aanraking te laten komen met inspirerende aspecten van de moderne sterrenkunde, in het bijzonder de omvang en schoonheid van het heelal. Goh, da’s wel een heel nobel streven.
Op 22 augustus werd UNAWE, zoals de afkorting van het project luidt, tijdens de bijeenkomst van de IAU in Praag officieel gelanceerd. De website van UNAWE geeft een kijkje in de doelstellingen, achtergronden en uitvoeringsprojecten. Die laatste worden momenteel geraliseerd in onder andere Venezuela en Tunesië.
En zo heeft de IAU-bijeenkomst de afgelopen weken toch nog iets positiefs opgeleverd 
De astrokidzz hebben de toekomst! Bron: Universe Awareness.
Computerberekeningen atomen nuttig voor zwart gat-onderzoek
Met behulp van een supercomputer van de Universiteit van Ohio hebben astronomen onder leiding van Anil Pradhan berekeningen uitgevoerd aan de toestand van verschillende soorten atomen bij zeer hoge temperaturen. Die berekeningen zijn weer van nut voor het onderzoek aan superzware zwarte gaten in de centra van sterrenstelsels. Waarnemingen van satellieten zoals Chandra en Multi-mirror Mission-Newton tonen aan dat die zwarte gaten in de centra van sterrenstelsels aanwezig zijn, maar ze kunnen deze niet rechtstreeks waarnemen. Wat ze wel zien is het hete gas dat in duizelingwekkende vaart rondom het zwarte gat tolt of er zelfs in valt. Dat gas is een plasma waarin atomen in allerlei toestanden verkeren. Onderzoek aan de atoomtoestanden kan dus bruikbaar zijn voor een betere interpretatie van de waarnemingen van het invallende gas bij die zwarte gaten. Tot de berekeningen van Pradhan’s team kenden de atoomtoestanden van koolstof tot en met ijzer bij hoge temperaturen grote onzekerheden, variërend van 30% tot een factor 2 of 3. Nu is die onzekerheid teruggebracht tot slechts enkele procenten. Hiermee kunnen de waarnemingen van Chandra en Multi-mirror Mission-Newton (en al die tientallen andere satellieten, balonnen en andere waarneeminstrumenten) met betere ‘laboratoriumwaarden’ worden vergeleken. Met name gaat het daarbij om het ijzeratoom. De enorme zwaartekracht van het zwarte gat zorgt er voor dat het röntgensignaal van ijzeratomen flink wordt verstoord. De spectraallijn van ijzer, de zogenaamde K-alpha lijn, wordt dan een stuk breder en dat wordt door de astronomen gezien als bewijs voor de aanwezigheid van een zwart gat. De ‘smoking gun’ van de zwarte gaten zullen we maar even zeggen. In het septembernummer van het vaktijdschrift Journal of Physics B zal Pradhan’s team haar resultaten van de computerberekeningen publiceren. ‘t Schijnt een gratis nummer te zijn aldus de website van dat blad, maar ik heb ‘t zelf nog niet bekeken. Moet straks naar een feestje;-)) Bron: Ohio State Universiteit.
Nauwe samenstand Venus en Saturnus
Komende zondag is er een zeer nauwe conjunctie (samenstand) te zien van de planeten Venus en Saturnus. Om 1 uur ‘s nachts staan beiden op een afstand van 0,04 graden van elkaar, da’s ongeveer 1/7e van de diameter van de volle maan. In Nederland is dat moment niet te zien, maar enkele uren later tussen 5 en 6 uur ‘s morgens kunnen we de samenstand mooi in een verrekijker bekijken. Venus is de helderste van de twee. De samenstand vindt plaats aan de noordoostelijke horizon (zie kaartje, eventjes van de NASA geleend).
Geboortedag Philippus Lansbergen
Vandaag trouwens, 25 augustus, is het precies 445 jaar geleden (in 1561 om precies te zijn) dat Philippus Lansbergen werd geboren. Hij werd vooral bekend om zijn waarnemingen aan planeetposities, waarover hij ook een tabellenboek publiceerde, de Tabulae motum coelestium. Hij werd geboren in Gent (België) en stierf in Middelburg. In die laatste stad is momenteel een sterrenwacht te vinden die naar Lansbergen is genoemd. Leuke plek om tijdens je vakantie in Zeeland of zo een keertje naar toe te gaan!
Pluto is planeet af
Vandaag is op de algemene vergadering (General Assembly) van de IAU besloten dat Pluto niet meer tot de planeten wordt gerekend. De 424 overgebleven astronomen (van de meer dan tweeduizend die er aan het begin van de IAU-bijeenkomst bij waren) kwamen na een lange discussie tot de conclusie dat er drie soorten van objecten moeten worden onderscheiden:
Â
•Planeten: de acht ‘klassieke’ planeten Mercurius t/m Neptunus;
•’Dwergplaneten’: een nieuwe categorie, waarvan Pluto de eerste is. Het betreft volgens de definitie bolvormige objecten die ‘nog niet de omgeving in hun baan hebben schoongemaakt’ (geen idee wat ze daarmee bedoelen) en die ook geen maan zijn;
•Kleine zonnestelsel-lichamen (Small solar system bodies): alle overige objecten in het zonnestelsel
Op deze indeling is vandaag ook al weer kritiek gekomen. Het kriterium van de dwergplaneten die nog niet hun baan van ‘vuil’ hebben schoongemaakt klopt bij de klassieke planeten ook niet, aldus Alan Stern, leider van de NASA-missie New Horizon naar de ‘dwergplaneet’ Pluto. Want planeten zoals Jupiter nemen in hun slipstream een hele berg asteroïden mee. Volgens Stern is het hele gebeuren in Praag een farce. Volgens hem zou er een petitie in omloop zijn van astronomen die tegen de IAU-beslissing in beroep wil gaan……En verder hadden we vandaag de buren op visite en heb ik even geen zin om daar verder over door te gaan. Volgens Mike Brown, ontdekker van de kandidaat-dwergplaneet Xena, is Pluto dood. En daarmee basta!
Bron: MSNBC.
Morgen is het afgelopen met ‘de negen planeten’
We kunnen nog één dag genieten van het zonnestelsel met negen planeten, de configuratie zoals we die sinds 1930 kennen. Morgen beslist de algemene vergadering van de International Astronomical Union (IAU) over het vorige week woensdag gepresenteerde voorstel van de IAU Executive Council (EC). Zoals in deze Astroblog diverse malen besproken komt dat voorstel neer op een uitbreiding van het zonnestelsel tot voorlopig 12 planeten, maar de mogelijkheid bestaat dat we over een paar jaar 53 planeten zullen kennen. Afgelopen maandag schreef ik over de ontdekker van de kandidaat-planeet Xena (officieel 2003UB313 geheten), die TEGEN het EC-voorstel is. Maar de afgelopen tijd zijn er nog veel meer alternatieve definities van het begrip planeet verschenen, die allemaal beweren nog nauwkeuriger te zijn. Een greep uit die voorstellen:
- De eerste komt van Dr. Steven Soter (Dept. of Astrophysics, American Museum of Natural History, NY), die in een artikel dat zal verschijnen in The Astronomical Journal betoogd dat “a planet is an end product of disk accretion around a primary star or substar. I quantify this definition by the degree to which a body dominates the other masses that share its orbital zone.??? (ik heb even geen zin om het allemaal te vertalen, ik acht de Astroblog-lezers in staat om het even te translateren:-));
- De kroatische natuurkundige Dr. Bojan Pe??nik (Dept. of Physics, Univ. van Split, Kroatië) zegt dat hèt criterium om een planeet te zijn is dat het object een atmosfeer moet kunnen hebben. Het gaat volgens Pe??nik om het vermogen om een atmosfeer te kunnen hebben, niet om het daadwerkelijk hebben van een atmosfeer, aldus zijn artikel dat hij heeft ingediend voor publicatie in het Journal of Planetary and Space Science;
- En tenslotte is daar nog de definitie van de wetenschappers Tancredi en Fernández die zeggen dat planeten bij verre het grootste lichaam in de lokale omgeving moeten zijn én dat ze massief genoeg moeten zijn om rond te zijn. Door de eerste voorwaarde valt Pluto af als planeet, omdat die niet gek veel groter is dan z’n maan Charon.
Verschillende astronomen hebben er op gewezen dat de zwakke schakel in de door de EC voorgestelde definitie is dat planeten vrijwel bolvormig moeten zijn. Maar ja, wat is precies ‘vrijwel’. En er zijn objecten die perfect rond zijn, maar dat komt niet door de invloed van hun eigen zwaartekracht, maar door botsingen. Zo is Dactyl, een maan met een doorsnede van 1 km van de planetoïde Ida, perfect rond en dus voldoet het officiëel aan de voorwaarden van het EC-voorstel. Wordt Dactyl daarmee ook een planeet?
Even iets anders: na m’n astroblog gisteravond ben ik platgemaild, gebeld, gefaxt en/of getelext door beleggers, hedgefunds, internetmakelaars en andere duistere mensen die per sé van hun geld af moeten en die mij enorme bedragen hebben geboden om m’n domeinnaam over te nemen. Mensen, alsjeblieft niet meer bellen hoor. M’n besluit staat vast: dit domein is en blijft eigendom van Adrianus V!!
‘t mag wat kosten
Vandaag dacht ik ‘kom, laat ik eens kijken of er ook nog andere weblogs in Nederland actief zijn op het gebied van astronomie’. Andere astroblogs dus, nee niet om m’n ‘concurrenten’ te bespioneren (haha.., wie doet nou zoiets), maar gewoon belangstelling over wie nog meer dat soort dingen doet. Googelen op het zoekwoord astroblogs levert weinig op, ja deze weblog staat dan een heleboel keer in de hits genoemd (wat ik natuurlijk erg leuk vind). Door dat googelen kwam ik al gauw op DE ‘moeder aller astroblogs’, te weten www.astroblogs.com. Toen ik die aanklikte bleek de site nog niet in gebruik te zijn, maar te koop (‘domain for sale’ staat er rechtsbovenaan). Even doorklikken kwam ik uit bij de eigenaar van de URL, te weten webpassports.com. En daar staan onderaan enkele sites bij de categorie weblogs. En drie keer raden wat het prijskaartje van www.astroblogs.com is:
45.000 euro’s!! Good heavens nog an toe. Da’s inderdaad een top level domain. Registratie van mijn domeinnaam heeft geloof ik een paar tientjes gekost, maar dat staat wel erg ver af van zo’n ‘global site’. Nieuwsgierig geworden ging ik direct even checken of de site www.astroblog.com (zonder s dus) ook niet toevallig vrij is. Wie de URL intypt ziet dat de site gewoon niet bestaat en een eigenaar c.q. verkoper doemt ook niet op. Maar navraag bij mijn host (die zo’n domeinnaam-checker, mooie naam voor Scrabble, heeft) levert op dat de naam helaas al bezet is. Mmmmm, ik hou mezelf maar bij mijn eigen nederlandse astroblog. Is ‘ie te koop? Nee, tuurlijk niet. Hoewel, voor een héle mooie ETX of zo:-)))
Social profiles Adrianus V