5 februari 2012

Artikelen Reacties

Je bent hier: Home / 2007 / Archief voor juni 2007

Huygens sluit seizoen af

30 juni 2007 Door Reageer

Ron kijkt of hij al mag beginnenMet een enerverende slotavond heeft sterrenkundevereniging Christiaan Huygens gisteravond haar seizoen eerste helft van 2007 afgesloten. Tot 14 september 2007 gaat de club op winter eh.. zomerslaap. De zomerperiode liggen de activiteiten van Huygens altijd stil vanwege zowel de zomervakantie als de korte, niet donkere nachten. Wat uiteraard niet betekent dat de leden zelf het nodige waarneemwerk blijven verrichten. Menig telescoop gaat binnenkort in de kofferbak mee op weg naar zonniger oorden in het zuiden.
Afijn, gisteravond dus de slotavond van Huygens. Leden Maarten de Paauw en Ron Both hadden een programma georganiseerd, dat er globaal als volgt uit zag:

  • Een loterij met leuke prijzen
  • Een film over een sterrenkundig thema
  • Een quiz, alweer met leuke prijzen

Gelukkig hadden ze geen barbecue gepland, want terwijl voorzitter Arno de avond opende kwam buiten de regen met bakken tegelijk naar beneden. [Lees meer...]

Onderwerp: Christiaan Huygens

Planetoïde vernoemd naar Hella Haasse

29 juni 2007 Door 1 Reactie

Hella Haasse, ook al rondzwevend in het zonnestelselZojuist live van teletekst geplukt: “Planetoïde 10.20 krijgt de naam van Hella Haasse. De planetoïde is ontdekt door sterrenkundigen uit Leiden en die mochten daarom de naam bepalen.Van de schrijfster verscheen onlangs het boek Sterrenjacht, een oud feuilleton.” Goh, het is wat met die planetoïden die namen krijgen van diverse Nederlanders. Vorige week nog was daar de planetoïde die voortaan door het leven gaat als 10.982 Poerink, genoemd naar de amateur-astronoom Urijan Poerink uit Vught. En nu dus weer mevr. Haasse. Mmmm, toch eens dat boek van haar gaan lezen. Wanneer kom ik trouwens aan de beurt? ;-) Bron: Teletekst. 

Onderwerp: planetoïden

Opportunity gaat afdalen in Victoriakrater!

29 juni 2007 Door 1 Reactie

Route die de Opportunity langs de Victoriakrater heeft afgelegdDe rijdende Marsverkenner staat volgens de NASA op het punt om af te dalen in de Victoriakrater! Ik heb al eerder gemeld dat het de bedoeling was het karretje af te laten dalen, maar daar was het tot nu toe kennelijk nog niet van gekomen. Hoofdonderzoeker Steve Squyres heeft verklaard dat de Opportunity de grote stap in de 800 meter brede krater nu echt gaat maken. Op de foto zie je de Opportunity bij Duck Bay, waar de afdaling het meest gunstig is. De hoop is dat de Opportunity, die inmiddels al 12 keer zo lang actief is als de oorspronkelijke verwachting van 90 dagen, niet alleen de afdaling goed zal doorstaan, maar dat hij ook weer UIT de Victoriakrater kan rijden. [Lees meer...]

Onderwerp: planeten

Neutronensterren spuwen ook energierijke jets uit

28 juni 2007 Door Reageer

Animatie van de jet die door Circinus X-1 wordt uitgespuwdVan zwarte gaten wisten we al dat die objecten in staat zijn om enorme hoeveelheden energie en materie de ruimte in te blazen, gebundeld in bundels (jets) die naar twee verschillende richtingen worden uitgespuugd. Onderzoek met behulp van de Chandra röntgensatelliet aan de dubbelster Circinus X-1 laat zien dat ook sommige neutronensterren dergelijke energierijke jets kunnen produceren. Een team sterrenkundigen onder leiding van Sebastian Heinz (Universiteit van Wisconsin-Madison, VS) heeft onderzoek gedaan naar die dubbelster, gelegen in het zuidelijke sterrenbeeld Circinus (Passer) op 20.000 lichtjaar afstand. In dat systeem draait een compacte neutronenster om een zware ster, die enkele zonsmassa’s zwaar is. Vanaf de ster valt materie op de neutronenster, die een doorsnede heeft van zo’n 10 km en die materie wordt op de een of andere wijze weer uitgespuugd in de jets. Heinz en kornuiten hebben bij Circinux X-1 jets waargenomen die 3 lichtjaar lang zijn. Dergelijke jets veroorzaakt door een bolletje van 10 km doorsnee is best indrukwekkend, nietwaar? [Lees meer...]

Onderwerp: neutronensterren/pulsars

Sterrenstelsel met dubbele supernova ontdekt

27 juni 2007 Door 2 Reacties

Dubbele supernova in MCG +05-43-16Supernovae zijn normaal gesproken een zeldzaam verschijnsel, die in een gewoon sterrenstelsel zo eens tussen 25 en 100 jaar optreden. Maar sterrenkundigen hebben onlangs met behulp van de ultraviolet-satelliet Swift van de NASA in het sterrenstelsel MCG +05-43-16 maar liefst twee supernovae gezien, die 16 dagen na elkaar te zien waren. De naam van de ‘tweeling-supernova’ is SN 2007ck en SN 2007co. Fysiek hebben de twee supernovae niets met elkaar te maken, want ze vonden in ver van elkaar verwijderde delen van MCG +05-43-16 plaats, 380 miljoen jaar geleden (d.w.z. da’s de afstand in lichtjaar). Ze zijn ook qua type van elkaar verschillend: SN 2007ck is een supernova van type II1 en SN 2007co is van type Ia2. De dubbele supernova in MCG +05-43-16 doet trouwens denken aan het andere unieke sterrenstelsel op dat gebied: NGC 1316. Daar hebben ze namelijk vorig jaar in minder dan vijf maanden twee supernovae achter elkaar ontdekt èn in de afgelopen 26 jaar nog eens twee andere supernovae. Vier supernovae dus binnen 26 jaar.   [Lees meer...]

Noot:
  1. een zware ster die aan het einde van z’n actieve leven ineenstort en z’n buitenlagen vervolgens uitstoot [↩]
  2. waarbij sprake is van een dubbelstersysteem waarin een witte dwerg materie van z’n partner aantrekt en dan op een gegeven moment een kritische grens overschrijft en explodeert. [↩]
Onderwerp: novae en supernovae

Maan heeft ook invloed op plankton

26 juni 2007 Door Reageer

Plankton reageert op de maanOnderzoekers van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) hebben ontdekt dat plankton heel regelmatig heen en weer blijkt te bewegen op het ritme van de maan. Niet alleen aan de oppervlakte, maar ook in de volledig donkere diepzee. Bij de Canarische eilanden bleken de kleine beestjes te bewegen volgens een heel regelmatig patroon van vertikale bewegingen. Onderzoeksleider Hans van Haren vond in de bewegingen een sterk periodiek karakter van eenmaal per dag, eenmaal per seizoen en, meest opmerkelijk, eenmaal per maansperiode van 29 dagen. De verticale bewegingen waren het sterkst bij volle maan. Dit soort ritmische bewegingen waren eerder al aangetoond bij dierlijk zooplankton dicht bij het zeeoppervlakte. Het plankton komt dan ’s nachts naar het zeeoppervlak om algen te eten die daar groeien onder invloed van zonlicht. Dit fenomeen is ook het sterkst bij volle maan en is al eeuwen bekend. Maar nu blijkt plankton dus ook dezelfde periodieke bewegingen te vertonen op plaatsen waar zon- en maanlicht niet doordringen. Het lijkt er een tikkeltje op alsof het plankton ‘maanziek’ is. De organismen hebben zeer precieze biochemische klokken die -eenmaal gezet tijdens een eerdere levensfase nabij het zeeoppervlak- in de duistere diepzee door werken. Bron: ScienceGuide.

Even wat anders: dit is de eerste astroblog die ik op m’n nieuwe laptop heb geschreven. De oude laptop moet weer terug naar m’n werk :-( dus ik heb zelf maar een laptop aangeschaft. Ik moet nog wel mega-gyga-peta-exabytes aan bestanden overzetten, dus daar ben ik nog wel even zoet mee.

Onderwerp: maan/manen

Graancirkel anno 2007?

25 juni 2007 Door Reageer

graancirkel anno 2007?Wat hebben we nou weer? Graancirkels anno 2007? Dronken marsmannetjes? Een landingsbaan voor kapotte vliegende schotels? Nee, gewoon een doorgedraaide junk, die met een terreinwagen een poosje door een korenveld bij het Brabantse Dussen ploegde. Het moet gezegd worden: hij bleef wel keurig binnen de lijntjes van het korenveld. Tot het laatst tenminste. Toen eindigde de dollemansrit in de sloot (ergens linksonder op de foto).  O ja, vanavond kwam ik deze nog tegen in NRC/Handelsblad:

imggif1.gif

Onderwerp: diversen

Titan of eh… Turner?

25 juni 2007 Door Reageer

Schilderij eh... foto van TitanDe foto hiernaast van de maan Titan, genomen door Cassini op 13 mei 2007, laat een schimmige, duistere wereld zien. Doet mij een beetje denken aan een schilderij van… eh ja, van wie ook al weer? O ja, van William Turner (zie hieronder Turner’s stoomboot in een sneeuwstorm uit 1842)1.  De foto van Titan is het resultaat van een combinatie van verschillende foto´s genomen in infraroodlicht bij golflengten van 938 en 619 nanometer. Het noorden is op de foto boven en een tikkeltje naar rechts gedraaid (15º om precies te zijn). Die bewuste 13e mei, de dag dat velen van ons in Nederland moederdag vierden, Foto eh... schilderij van Turnerstond het Cassini ruimtevaartuig op een afstand van 237.000 km van Titan. Tenminste, toen de foto werd genomen. De schaal van de afbeelding is 3 km per pixel, al worden door de wazigheid details van die grootte niet gehaald. Was er ook een sneeuwstorm op Titan gaande? ;-) Bron: NASA/JPL. 

Noot:
  1. “Bij Turner weerkaatst de natuur altijd de ontroeringen van de mensen en brengt die tot uitdrukking. Wij voelen ons klein en overweldigd tegenover de machten waar wij geen gezag over hebben, en wij moeten de kunstenaar wel bewonderen, die zó over de natuurkrachten kon beschikken“. Aldus prof. sir E.H.Gombrich in z’n bekende kunstboek Eeuwige Schoonheid [↩]
Onderwerp: maan/manen

Is de Toengoeska-krater gevonden?

24 juni 2007 Door 5 Reacties

Kaart van het gebied van de inslagOp 30 juni 1908 vond in Toengoeska in Oost-Siberië ‘s morgens een enorme explosie plaats bij de Toengoeska-rivier. Bij de explosie werden vele bomen ontworteld in een omtrek van 30 tot 40 kilometer. Gelukkig was het een zeer onherbergzaam en dun bevolkt gebied1. De meest geaccepteerde verklaring van de explosie, die een kracht had van 15 miljoen ton TNT (=1000 keer zo krachtig als de atoombom op Hiroshima), is de ontploffing van een meteoriet of komeet op circa 8 kilometer boven het aardoppervlak. Probleem tot nu toe was dat er geen grote inslagkrater te vinden is, maar alleen een ruim 2000 km² groot gebied waar de meeste bomen tegen de grond waren geslingerd. Maar een Italiaans team onder leiding van geoloog Luca Gasperini heeft mogelijk de krater ontdekt. Het gaat om Lake Cheko, dat zich zo’n 8 km ten noordnoord-westen bevindt van het punt dat tot nu toe als epicentrum van de explosie werd beschouwd (zie kaartje). [Lees meer...]

Noot:
  1. het enige slachtoffer van de explosie was een oude rendierherder, die op ca. 30 km van de inslagplaats door de kracht van de ontploffing 12 meter hoog in een boom werd geslingerd en later aan zijn verwondingen overleed [↩]
Onderwerp: geschiedenis, kometen, meteoren/meteorieten

Nieuwe techniek om exoplaneten te zien

24 juni 2007 Door 2 Reacties

Links de 'gewone' foto van het systeem AB Doradus, rechts de update van AB Doradus CSterrenkundigen uit de VS, Groot-Brittannië en Duitsland hebben een nieuwe techniek ontwikkeld om exoplaneten, planeten bij andere sterren buiten het zonnestelsel, te ontdekken. De begeleider van de ster AB Doradus A was het eerste object wat hiermee is waargenomen. Bij deze techniek maken ze gebruik van de diffractie of afbuiging van het licht, welk verschijnsel tot nu toe juist waarnemingen aan exoplaneten hinderde1. Door de diffractie ontstaat in plaats van een punt een patroon van een centrale vlek omgeven door concentrische cirkels, het zogenaamde Airy-schijfje2. De diameter van de cirkels hangt af van de golflengte en objecten die kleiner zijn dan de centrale schijf kunnen niet waargenomen worden. Tenminste, tot nu toe. [Lees meer...]

Noot:
  1. grappig toch hoe sterrenkundigen zo’n zwakte van telescopen om kunnen buigen in een ijzersterk instrument. Bij Christiaan Huygens hebben we het ook wel eens een avondje gehad over dit soort ‘afwijkingen’ van licht in telescopen [↩]
  2. ooit bedacht door de astronoom George Biddell Airy [↩]
Onderwerp: exoplaneten
Volgende pagina »

Switch to our mobile site