21 mei 2012

Botsende witte dwergen veroorzaken supernova

Twee witte dwergen spiraliseren naar elkaar en dan tenslotte...boem!De vorig jaar ontdekte supernova met de naam SN 2006gz is mogelijk veroorzaakt doordat twee witte dwergen tegen elkaar knalden. Aldus een groep sterrenkundigen, waaronder Malcolm Hicken (Harvard) en de bekende supernova-onderzoeker Robert Kirshner. SN 2006gz werd in het sterrenstelsel IC 1277 ontdekt en was op basis van z’n lichtcurve gekenmerkt als type Ia supernova. Dat zijn supernovae die ontstaan doordat een witte dwerg in een binair systeem door de zwaartekracht van een begeleidende ster materiaal krijgt en er op een gegeven moment een kritische waarde wordt overschreden. De witte dwerg zegt dan boem. Die kritische waarde is de Chandrasekhar limiet, een massa van 1,4 zonsmassa’s. Zwaarder kunnen witte dwergen niet worden. Maar met SN 2006gz was iets vreemd aan de hand. Ten eerste was hij helderder dan andere type Ia supernovae. Dat wees erop dat de witte dwerg die explodeerde zwaarder dan de Chandrasekhar limiet moet zijn geweest. Ten tweede had men in het spectrum een grote hoeveelheid onverbrandde koolstof gezien, ook iets was afweek van soortgenoten. Dat laatste bracht de sterrenkundigen op het idee om het model van twee op elkaar botsende witte dwergen te gebruiken. Ook daarin zou een deel van de koolstof onverbrand blijven. Dat model voorspelde dat een dergelijke botsing ook signalen zou moeten opleveren van silicium van de witte dwerg die zouden botsen tegen schillen van koolstof en zuurstof. Die signalen werden inderdaad waargenomen in SN 2006gz en dat maakt de aanname plausibel dat er inderdaad sprake is van een botsing van twee witte dwergen. Het volledige artikel is vandaag, 1 november 2007, verschenen in het vakblad Astrophysical Journal Letters. Liefhebbers van hardcore-sterrenkunde kunnen het hier lezen.

Share

Robbert Dijkgraaf nieuwe president van de KNAW

Robbert Dijkgraaf

Robbert Dijkgraaf

Robbert Dijkgraaf, bekend als natuurkundige en publicist (o.a. als kolomnist in NRC-Handelsblad) wordt vanaf 19 mei 2008 de nieuwe president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Hij zal daarmee Frits van Oostrom1 opvolgen als ‘baas van de wetenschap-pers’. Dijkgraaf’s liefde voor de wetenschap en streven naar brede maatschappelijke erkenning en fascinatie daarvoor heeft hij onder meer laten merken in zijn rol als initiatiefnemer (én financier) van proefjes.nl , een website voor kinderen vanaf 8 jaar. Voor ons is interessant dat Dijkgraaf’s specialiteit de snaartheorie is, die theorie die beoogt het gat tussen de relativiteitstheorie en quantummechanika te overbruggen. Regelmatig komt dat onderwerp hier aan de orde, o.a. in m’n blog over het Maagdenhuisdebat. Het KNAW bestaat volgend jaar tweehonderd jaar. De Akademie wil dat jubileum wetenschap onder de aandacht van het grote publiek brengen. Een wetenschapspopularisator als Dijkgraaf is wat dat betreft een juiste keuze als nieuwe president. Bron: NRC-Handelsblad, 31 oktober 2007.
Het populariseren van de sterrenkunde is iets wat we bij sterrenkundevereniging Christiaan Huygens al jaren doen. In dat verband is het interessant te vermelden dat morgenavond Anne-Marie Weijmans een lezing zal geven getiteld Donkere Materie: Duisternis in het heelal. Zij werkt aan de Universiteit Leiden als promovenda, en onderzoekt “Donkere materie in elliptische sterrenstelsels”. Daarbij kijkt ze naar de bewegingen van sterren en gas in sterrenstelsels en trekt daaruit conclusies over hoe het stelsel is opgebouwd: waar zitten de sterren, waar het gas, en is er in het stelsel dan nog plaats voor donkere materie? Zaterdag vast en zeker een verslagje van die lezing.

Noot:
  1. Die we ook nog kennen van de Canon van de Nederlandse geschiedenis, waar o.a. Christiaan Huygens in zit. []
Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler