In de basisboeken van de sterrenkunde leren we het al: de astronomische eenheid (AE, Engels: AU) is een afstandsmaat die vrijwel gelijk is aan de gemiddelde afstand tussen de aarde en de zon. De precieze waarde ervan is 149.597.870.697 meter (+/- 1 meter). De Internationale Astronomische Unie (IAU) hanteert een iets strengere definitie van de AE, namelijk de straal van een cirkelvormige ongestoorde baan van een massaloos object dat in 2π/k dagen om de Zon draait, waarbij k de gravitatieconstante van Gauss is. Die constante k is gebaseerd op de massa van de Zon en dáár zit ‘m nou juist het probleem. De Zon heeft namelijk geen vaste massa, maar verliest beetje bij beetje massa. Nou ja, beetje… we praten over zes miljard kg per seconde, zo’n 16 Empire Statebuildings bij elkaar, die de Zon door straling, protuberansen en zonnewind verliest. De Zon wordt dus lichter en daardoor zal de afstand van de planeten tot de Zon toenemen en hun baansnelheid afnemen. Daarmee zal de AE steeds groter worden. Het is dus geen constante. Om die reden stelt Peter Noerdlinger, sterrenkundige aan St Mary’s University in Canada, voor om de AE niet meer voor het serieuze werk te gebruiken. Voor ruimtevaart bijvoorbeeld, waarbij men voor baanberekeningen exacte afstandsmaten nodig heeft, kan beter de meter als standaardmaat worden genomen. Niet dat op basis van de AE satellieten tegen planeten zullen botsen, maar voor het fijne precisiewerk kan toch beter een echte constante maat, zoals de meter is¹, worden genomen. Augustus 2006 werd door de IAU besloten om Pluto te degraderen tot dwergplaneet. Te verwachten is dat op een volgend congres ook de astronomische eenheid aan herziening toe is. Zijn er dan helemaal geen heilige huisjes meer in de sterrenkunde? Straks ga ik trouwens naar de waarneemavond van Christiaan Huygens. Praktische uitleg en hulp aldaar bij het uitlijnen en afstellen van je sterrenkundige apparatuur en dat alles onder regie van Peter Pulles. Dat belooft weer een leuke avond!
Bron: Space.NewScientists.com.

1. de meter is de lengte gelijk aan 1.650.763,73 golflengten in vacuüm van de straling overeenkomend met de ongestoorde overgang tussen de toestanden 2p₁₀ en 5d₅ van het atoom krypton-86. Het is maar dat je het weet! [↩]