22 mei 2012

Sterrenkunde met Google Book Search

Titelblad van Newton’s principiaVan historische figuren zoals Nicolaus Copernicus, Isaac Newton en Christiaan Huygens lezen we soms wat zij bedacht hebben of wat anderen over hen geschreven hebben. Maar de oorspronkelijke werken van deze voor de sterren- en natuurkunde zo belangrijke personen, blijven meestal buiten zicht. Wie heeft ooit een blik geslagen op de Philosophiae Naturalis Principia Mathematica van Newton of de Astronomi Opera Omnia van Johannes Kepler? De mogelijkheid om deze en tienduizenden andere werken te bekijken wordt nu geboden door Google Book Search. Deze in 2004 gestartte zoekmachine van Google verkeert nog in een beta-stadium, maar de resultaten zijn nu al fantastisch. Google heeft wereldwijd met ruim 10.000 uitgevers afspraken gemaakt over het scannen van boeken en dat heeft opgeleverd dat inmiddels ruim één miljoen boeken op woordniveau zijn door te zoeken. De resultaten van een zoektocht kan drie weergaves bevatten:

  • een volledige weergave, als er geen auteursrechten meer gelden of wanneer de uitgever of auteur Google heeft gevraagd het boek volledig beschikbaar te maken. Het volledige boek is als PDF te downloaden.
  • gedeeltelijke weergave, met een beperkt aantal pagina’s van het boek.
  • fragmentweergave, die net als een kaartenbak informatie bevat over het boek, met een paar fragmenten (een paar zinnen met de zoekterm in context).

Het genoemde hoofdwerk van Newton (z’n opus magnum zoals dat geloof ik heet) is hier bijvoorbeeld te bewonderen en te downloaden. Voor 24,1 megabyte haal je een hoogtepunt uit de menselijke beschaving in huis, gratis en voor nix. Zelfde verhaal voor Kepler’s Astronomi Opera Omnia (als PDF een schamele 39,7 Mb; da’s tegenwoordig in een paar minuten te downloaden). Google heeft trouwens vaker een warme belangstelling aan de dag gelegd voor sterrenkunde en ruimtevaart. Alles wat ik de afgelopen twee jaar daarover geschreven heb, van Google Sky tot de maanwedstrijd die door Google is uitgeschreven, heb ik bij elkaar gezet in een Google-dossier.

Share

Nieuwe recordhouder bij zwarte gaten

Het sterrenstelsel IC 10, waarin een record-zwart gat zitIn de rubriek wereldrecords is weer nieuws te melden. Een half jaartje terug wist ik alhier te melden dat men in het sterrenstelsel M33 een stellair zwart gat1 had ontdekt met een recordmassa van 16 zonmassa’s. Jullie voelen ‘m al aankomen: dat record kan weer op de schroothoop. Twee sterrenkundigen van de Universiteit van Californië (Berkeley, VS), Jeffrey Silverman en Alexei Filippenko, hebben namelijk met behulp de 10-meter Keck I telescoop (Hawaiï) vastgesteld dat het zwarte gat IC 10 X-1 maar liefst tussen 23 en 33 zonmassa’s zwaar is. 8-O Dat zwarte gat ligt in het onregelmatige dwergstelsel IC 10 in het sterrenbeeld Cassiopeia. De onzekerheid van de massa van IC 10 X-1 heeft te maken met de onzekerheid in de massa van de ster die om IC 10 X-1 draait. Door te kijken naar dipjes in de röntgenstraling die IC 10 X-1 uitzendt kwamen Silverman en Filippenko achter de baanelementen van de begeleider en dat leverde met wat eenvoudige Newtoniaanse mechanika de massa van het zwarte gat op. Afwachten maar hoe lang dit record blijft staan. :-) Bron: NewScientist.com.

Noot:
  1. een stellair zwart gat wil zeggen dat het ontstaan is nadat een gewone ster (nou ja, wat je gewoon noemt) uiteindelijk na een supernova-explosie tot een zwart gat ineenkromp. []
Share

Melkweg blijkt twee keer zo dik te zijn

Voorstelling van de MelkwegAls er op deze aardkloot een sterrenkunde-Sonja Bakker rond zou lopen zou zij zich kapot zijn geschrokken van het bericht dat de Melkweg twee keer zo dik is als voorheen werd gedacht. Een team Australische sterren-kundigen van de Universiteit van Sidney onder leiding van Professor Bryan Gaensler is aan het rekenen en meten geslagen en daaruit bleek dat het Melkwegstelsel niet 6.000 lichtjaar, maar 12.000 lichtjaar dik is. De methode die de Australiërs gebruikten was het kijken naar het licht dat wordt uitgezonden door pulsars, snelronddraaiende neutronensterren die bundels van hoogenergetisch licht uitzenden. Dat licht wordt op weg naar Aarde beïnvloedt door stof dat zich tussen de sterren bevindt, het zogenaamde Warm Ionised Medium (WIM). WIM zal de rode gedeelten van het licht meer vertragen dan de blauwe gedeelten. Is er geen verschil in aankomst van de rode en blauwe gedeelten dan is er ook geen WIM. En waar geen WIM is is ook geen Melkweg, is het idee van de Australiërs. Er zijn inmiddels een paar duizend pulsars bekend, maar van slechts een kleine 60 daarvan is de afstand exact bekend. Men gebruikte voor het onderzoek niet de pulsars die exact in de platte schijf van de Melkweg zitten, maar de 17 pulsars die ‘op het randje’ zitten. En daar kwam uit naar voren dat WIM zich tot 12.000 lichtjaar uitstrekt en niet de eerder genoemde 6.000 lichtjaar. Het nieuws over de Melkwegdikte werd al op de 211e bijeenkomst van de A.A.S. in januari in Austin gepresenteerd, maar kennelijk was iedereen dat nieuws ontgaan en drong het deze week pas tot een ieder door. Kan gebeuren. Bron: Universiteit van Sidney.

Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler