Afgelopen vrijdag liet Edwin Mathlener in z’n lezing bij Christiaan Huygens een filmpje zien van een gigantische zonnevlam ergens in de jaren ’40 gefilmd. Dergelijke zonnevlammen blijken uit onderzoek een serieus probleem te vormen voor de bemande ruimtevaart, met name de ruimtevaart waarbij een langdurig verblijf in de ruimte aan de orde is. Edwin vertelde al dat in het internationale ruimtestation ISS een speciale ruimte is waar astronauten soms naar toe ‘vluchten’ als een hoeveelheid geladen deeltjes onderweg is, uitgestoten in een zogenaamde Coronal Mass Ejection vanaf de Zon. Niet alleen de Zon is een bron van gevaarlijke deeltjes, maar ook de kosmische straling van andere bronnen, zoals supernovae. Op Aarde hebben we daar geen last van, beschermd door onze dampkring, maar in de ruimte zijn astronauten ondanks hun ruimtepak blootgesteld aan de stralingsgevaren. Sommige Apollo-astronauten hebben wit flitslicht ìn hun helm gezien, veroorzaakt door het passeren van hoogenergetische kosmische stralen. Op Aarde ontvangen we, ondanks de filterende werking van de dampkring, zo’n 2.4 mSv¹ per persoon per jaar. Een onbeschermd iemand in de ruimte zou 400 tot 900 mSv ontvangen en Marsreizigers zouden gedurende de reis (12 maanden) en verblijf (18 maanden) maar liefst ~500 tot 1000 mSv oplopen. OK, in de praktijk zitten die astronauten in een ruimtestation of hebben ze bij een ruimtewandeling een pak, maar het blijft toch de vraag in hoeverre dat voldoende bescherming biedt. Sterker nog, een onderzoekscommissie aangesteld door de Amerikaanse National Research Council heeft twijfels of een Marsreis wel door kan gaan vanwege het stralingsgevaar! Ook een langdurig verblijf op de Maan zou door de straling onmogelijk kunnen worden. Inventief als ze zijn hebben technici uiteraard oplossingen bedacht om de astronauten te beschermen. Gedacht wordt daarbij aan ruimteschepen van plastic met een hoge dichtheid en het gebruik van gestolde lavastromen op de Maan als ‘beschermmantel’. Ook zou de Zon als voornaamste bron van kosmische straling beter in de gaten kunnen worden gehouden om de astronauten op tijd te waarschuwen. Dan krijg je dus net zoiets als de zonkracht-voorspelling van het KNMI. De NASA heeft een zogenaamd Space Radiation Shielding Program, bedoeld om onderzoek te doen naar de stralingsgevaren, maar de vraag is hoe lang de NASA dat wil financieren. Goh, verrassend. Bron: Space.com + Wikipedia.

1. 1 mSv = 10^–3 Sievert. 1 Sv is gelijk aan 100 rem, de oude maat voor radioactiviteit. [↩]