Ik ga er vanaf morgen even een weekje tussenuit. Lekker met Heidi en de kinderen naar het Griekse eiland Thassos. Voor de achterblijvers heb ik weer een serie in elkaar geflanst, dit keer met bijzondere astrofoto’s. Iedere dag een foto die mij op de een of andere manier geïntrigeerd heeft en die iets met sterrenkunde te maken heeft. Ik hoop dat m’n K2-thema stabiel blijft en dat ‘ie niet net als vorig jaar zomer tijdens de ‘Het einde van Alles’-serie terugspringt naar het default-thema. Afijn, tot volgende week dan maar weer.
Weekje weg
Een lied over donkere materie
Dat sterrenkunde artistieke belangstelling heeft heb ik de laatste tijd al vaker aan de orde gesteld, getuige onder andere m’n astroblogs over Maria Carey’s E=Mc2, de prachtige sterrenkunde-meubelen van Sotirios Papadopoulos en de decoraties van Hubblefoto’s. Van de muzikant Jonny Berliner zullen jullie nog niet gehoord hebben, ik tenminste tot vandaag nog niet, maar hij heeft een lied gemaakt over donkere materie.
Ja ja mensen, een lied over dit prachtige onderwerp. Hieronder een stukje van de tekst. De complete tekst is hier te lezen en het nummer is als mp3 hier te beluisteren. Doet mij een beetje aan Tom Waits denken. Erg goed hoor!
When you look up in the sky at night you’re seeing a mystery
The physicists are in a twist ’bout the forming of the galaxies
It’s a very heavy issue, it’s an issue of gravity
It’s a dark, dark matterThere needs to be a substance that we’re just not detecting
But it’s hard to find material that just ain’t reflecting
But maybe it’s our theories just need some correcting
It’s a dark, dark matter[Uit Dark Matter, Jonny Berliner]
Bron: Bad Astronomy.
FC Zenit in finale UEFA-cup
Door een 4-0 overwinning gisteravond op Bayern München is de ploeg van Dick Advocaat, FC Zenit uit Sint Petersburg1, er ingeslaagd om de finale te halen van de UEFA-cup. Die moeten ze op 14 mei 2008 in Manchester spelen tegen de Schotse Glasgow Rangers. De doorgewinterde astrobloglezer zal wellicht denken ‘Ja, wat heb ik daar mee te schaften?’ Welnu, die naam FC Zenit is voor een voetbalclub uiteraard opmerkelijk. Een puur sterrenkundige naam: Het zenit of zenith (van het Arabische samt respectievelijk samt ar-ra’s) is het hoogste punt van de sterrenhemel gezien vanuit het punt waar de waarnemer staat. Het is dus het punt recht boven de waarnemer, precies het tegenovergestelde van het punt recht onder ons, het nadir. Zenit is ook de naam van het meest bekende sterrenkundetijdschrift van Nederland. Zijn er wellicht nog meer voetbalploegen die een sterrenkundige naam hebben? Johan Neeskens heeft in de nadagen van z’n voetbalcarrière gespeeld bij de New York Cosmos. En wat dacht je van Rode Ster Belgrado2, ooit opgericht door de Joegoslavische communisten als anti-fascistische club. Steaua Boekarest is zo’n andere club uit het voormalige oostblok. Steaua betekent ster. Tsja, clubs met ster in hun naam zullen er als je het gaat opzoeken bij bosjes voorkomen denk ik. Bij de amateurs is nog een FC Neptunus actief, ergens in de regio Rotterdam meen ik. De ESA heeft overigens ook al eens geschreven over het verband tussen voetbal en sterrenkunde. En als we dan toch met deze prachtige combinatie aan het goochelen zijn moet ik gelijk maar even de site strangemaps noemen, waar je kunt zien hoe de wandelingen van Neil Armstrong en Buzz Aldrin op de maan op 21 juli 1969 er op een voetbalveld geprojecteerd uitzien!
Oh wacht, da’s ruimtevaart en voetbal. Nou ja, wat maakt het uit, ‘t is ook een mooie combi.
Als er trouwens astrobloglezers zijn die nog meer namen weten van voetbalclubs die iets met sterrenkunde te maken hebben, dan graag even een berichtje/commentaar zenden. Bron: Wikipedia.
Nieuw type witte dwerg ontdekt
Drie sterrenkundigen van de Universiteit van Texas in Austin (VS), te weten Michael H. Montgomery, Kurtis A. Williams en student Steven DeGennaro, hebben niet alleen een nieuw type witte dwerg op theoretische gronden voorspeld, ze hebben de nieuwe variant óók nog eens daadwerkelijk waargenomen. Wat wil je als sterrenkundige nog meer: iets voorspellen en het daarna bevestigen. Het draait om de zogenaamde pulserende koolstof witte dwergen. Aangezien de meeste sterren als witte dwerg hun pensioen zullen uitzitten is studie van witte dwergen erg belangrijk. Onze zon zal ooit ook als witte dwerg eindigen. Witte dwergen zijn de compacte eindstadia van sterren met een massa tussen 0,5 en 1,5 zonmassa, die gepropt zit in een volume ter grootte van de Aarde. Tot vorig jaar dacht men dat er twee typen witte dwergen zijn: zij die een buitenlaag van waterstof hebben (80% van de witte dwergen) en zij wiens buitenlaag uit helium bestaat (de resterende 20%). Vorig jaar werd al een nieuwe variant ontdekt: de zogenaamde hete koolstof witte dwergen, die helemaal geen waterstof of helium bevatten. Dat was de eerste variant in de klassen van witte dwergen sinds 25 jaar. Montgomery ging vervolgens met z’n maatjes deze laatste soort witte dwergen onderzoeken op pulsaties, variaties in de lichtsterkte die het gevolg kunnen zijn van trillingen in het binnenste van de witte dwergen1 . Voor dergelijke pulsaties werd door het team een model opgesteld. En wat deed men vervolgens met behulp van de 2,1-meter Otto Struve Telescoop van het McDonald Observatorium? Zo’n pulserende koolstof witte dwerg ontdekken! Het draait om de ster genaamd SDSS J142625.71+575218.3 (onthouden die naam!), 800 lichtjaar ver weg in Grote Beer.
De witte dwerg is aan de buitenkant zo’n 19.500 ºC heet en de pulsaties ontstaan vermoedelijk als geïoniseerde koolstofatomen in de buitenlagen door afkoeling in een neutrale toestand geraken. Hoe dat precies in z’n werk gaat is nog niet duidelijk, dus daar zullen Montgomery et al vast en zeker een vervolgstudie aan wijden. Bron: McDonald Observatorium.
- Het onderzoek aan dergelijke trillingen vormt tegenwoordig een nieuwe tak van sterrenkunde: asteroseismologie! [↩]
Social profiles Adrianus V