22 mei 2012

Superzware zwarte gaten met drie schijven mogelijk

Voorbeeld van twee accretieschijven rondom botsende zwarte gatenVolgens berekeningen van Japanse sterrenkundigen onder leiding van Kimitake Hayasaki (Kyoto Universiteit) moet het mogelijk zijn dat er rondom superzware zwarte gaten niet één ronddraaiende accretieschijf1 zit, niet twee schijven, maar liefst drie van dergelijke schijven! Dit is het geval als twee zwarte gaten door gravitationele werking botsen en samensmelten. De accretieschijven om de zwarte gaten kunnen nog een poosje afzonderlijk bestaan en er kan volgens de computermodellen van Hayasaki zelf een derde accretieschijf ontstaan. Die schijf zou ontstaan zijn uit gas en stof dat afkomstig is uit de originele accretieschijven en dat door de gravitationele inwerking van de botsing naar buiten is geslingerd. Vervolgens zou periodiek materiaal uit de derde schijf terug kunnen vallen op de binnenste twee schijven en dat zou op Aarde te zien moeten zijn als pieken in het ultraviolette spectrum van het zwarte gat. Hayasaki et al denken dat dergelijke pieken op Aarde te zien moeten zijn. Binnenkort verschijnt een artikel van de Japanners in het vakblad The Astrophysical Journal, hier voor de hardcore-fans te lezen. Bovenstaand plaatje uit de computersimulaties van Hayasaki en consorten is afkomstig uit dat artikel. Bron: Space.NewScientist.com.

Noot:
  1. Een accretieschijf is een schijf rond een hemellichaam waarin gas en stof uit de omgeving zich ophoopt. Omdat deze materie vrijwel altijd impulsmoment bezit, zal het — voordat het op een zwart gat, een neutronenster of een witte dwerg valt — zich eerst verzamelen in een platte, snel roterende schijf er omheen. []
Share

Exoplaneten ontdekken met laserstralen

Een voorbeeld van zo’n frequentiekamWetenschappers van de Universiteit van Konstanz in Duitsland en het National Institute of Standards and Technology (NIST) in de VS hebben een ultrasnelle laser gemaakt die het in principe mogelijk maakt om exoplaneten ter grootte van de Aarde te ontdekken. Afgelopen donderdag is de laser gepresenteerd op de Conference on Lasers and Electro-Optics (CLEO) in San Jose, Californië, door de maker ervan, Albrecht Bartels. De laser is in staat per seconde 10 miljard pulsen te geven, waarbij iedere puls 40 femtoseconde duurt1 met een gemiddels vermogen van 650 milliwatt. Sterren die exoplaneten om zich heen hebben cirkelen wiebelen door de gravitationele interactie met die planeten een klein beetje. De door Bartels ontworpen laser is in staat om dat sterlicht als een zogenaamde frequentiekam te analyseren en de ‘wiebels’ eruit te halen. Die wiebels moeten als kleine variaties in het spectrum van de ster te zien zijn. Met de huidige technieken kunnen wiebels van de ster ter grootte van 1 meter per seconde worden gemeten. Met de laser moeten wiebels van enkele centimeters per seconde gevonden kunnen worden, veroorzaakt door exoplaneten ter grootte van de Aarde. Op die wijze zouden in theorie meer dan 100 van dergelijke kleine exoplaneten gevonden kunnen worden. Mmmmm, klinkt veelbelovend! Bron: PhysOrg.com.

Noot:
  1. 1 femtoseconde is 10–15 van een seconde. []
Share

Antennestelsels dichterbij dan gedacht

De Antennestelsels, met rechts de foto waarop de bestudeerde rode reuzen staanDe bekende Antennestelsels, twee sterrenstelsels in het sterrenbeeld Raaf (Corvus), blijken dichterbij te staan dan men eerst dacht. Op grond van waarnemingen met de Advanced Camera for Surveys (ACS) en de Wide Field Planetary Camera 2 (WFPC2) aan boord van de Hubble ruimtetelescoop blijkt de afstand niet 65 miljoen lichtjaar, maar 45 miljoen lichtjaar te zijn. De twee stelsels, NGC 4038 en NGC 4039, zijn een paar honderd miljoen jaar geleden in een gravitationele interactie geraakt en zijn sindsdien naar elkaar toe gevlogen. Een groep sterrenkundigen onder leiding van Ivo Saviane (European Southern Observatory, ESO) bekeek een groep rode reuzensterren in de zuidelijke staart van het duo stelsels (de rechterfoto hierboven). In het welbekende Hertzsprung-Russelldiagram1 vormen die rode reuzen een markeringspunt, het zogenaamde tip of the red giant branch (TRGB), op grond waarvan ze als een betrouwbare afstandsindicator kunnen worden gebruikt. Sterrenkundigen zijn in het bijzonder geïnteresseerd in het Antennepaar omdat het relatief dichtbij staat én het een voorbode is van de botsing die ons eigen Melkwegstelsel en het Andromedastelsel M31 over twee miljard jaar te wachten staat. Een artikel van Saviane et al verschijnt binnenkort in het vakblad The Astrophysical Journal, voor de geïnteresseerden ook hier leesbaar. Bron: SpaceTelescope.org.

Noot:
  1. Het Hertzsprung-Russell-diagram of HR-diagram geeft de relatie aan tussen de absolute helderheid van een ster en zijn kleurtemperatuur of spectrum. Het diagram is een een classificatie van sterren en geeft inzicht in hun evolutie. []
Share

Deel van vermissende massa gevonden

De twee clusters van sterrenstelsels Abell 222 en Abell 223 liggen achter elkaar. De rode band ertussen is een streng van het kosmische webEven een bericht uit de categorie ‘beter laat dan nooit’. Het oorspronkelijke persbericht van het SRON1 dateert van 25 april, maar door Koninginnedag, vakantie en nog wat dingetjes is ‘t zeker aan m’n aandacht ontschoten. Even het integrale persbericht, lekker makkelijk :-) : Astronomen van het Nederlands ruimteonderzoeksinstituut SRON hebben een deel van de verborgen materie in het heelal gevonden. Het bestaan van de materie, een heet ijl gas dat verspreid door het heelal hangt als strengen van een kosmisch web, is al 10 jaar een theorie. Met behulp van de voor röntgenstraling gevoelige ruimtetelescoop XMM-Newton en door een slimme gedachte van SRON-astronoom Norbert Werner, lukte het de verborgen materie daadwerkelijk te zien. De onderzoekers publiceerden hun ontdekking recent samen met hun Duitse collega’s in het vakblad Astronomy and Astrophysics. Hoe ver onze astronomische kennis ook reikt, van het allergrootste deel van het heelal hebben we geen flauw idee wat we ons erbij voor moeten stellen. Zo’n 72 procent van het heelal is raadselachtige donkere energie, ongeveer 23 procent de al even mysterieuze donkere materie. Slechts 5 procent van het heelal bestaat uit materie zoals wij dat kennen: protonen en neutronen die samen met elektronen atomen vormen waaruit sterren, planeten en het leven daarop opgebouwd zijn. [Lees meer...]

Noot:
  1. Het Nederlands expertise-instituut voor ruimteonderzoek. []
Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler