23 mei 2012

‘Midzomer’ Volle Maan komt er aan

De laagstaande maan lijkt véél groter dan een hoge maanKomende woensdag (18 juni) om 19.30 uur is het de ‘Midzomer’ Volle Maan. Tijdens de nacht van 18 op 19 juni blijft de maan laag boven de zuidelijke horizon: 11° in Ukkel (België) en 9° in Groningen. Interessant is dat wanneer de maan laag aan de horizon staat hij heel erg groot lijkt. In het Engels hebben ze daar zelfs een naam voor: solstice moon, d.w.z. de maan vlak voor de zonnewende, die zaterdagnacht (01.59 uur) plaatsvindt. Dat die maan groter lijkt is puur gezichtsbedrog. Men heeft wel eens gedacht dat door de werking van de atmosfeer, die als een soort lens zou functioneren, de maandiameter schijnbaar zou toenemen, maar dat is niet het geval. Over de werkelijke oorzaak van deze optische illusie zijn diverse theorieën. Eén daarvan is de zogenaamde Ponzo Illusie, in 1913 ontdekt door Mario Ponzo. Volgens hem zouden bomen en huizen de illusie versterken dat de maan groter is. Een andere theorie is die van de afgeplatte hemel (‘flattened sky’), waarin de mens de hemel als een ‘platte koepel’ ziet. Het zenit, het punt rechtboven je, is daarin dichtbij en de horizon verderweg. De theorie van de afgeplatte hemelAls de maan aan de horizon staat vertekenen de hersenen de grootte van de maan door deze te vergelijken met vogels en vliegtuigen die hoger in de lucht overvliegen. Zie het plaatje hiernaast voor die afgeplatte hemel. Er zijn nog meer verklaringen te geven voor de schijnbaar grote maan, maar het is wellicht nuttiger komende woensdag gewoon naar buiten te gaan en te genieten van deze bijzondere Midzomer Volle Maan. Bron: NASA + Sterrengids 2008.

Share

Systeem met drie super-aardes gevonden

Een artistieke impressie van de drie super-aardes rondom HD 40307Vandaag is bekendgemaakt dat sterrenkundigen met behulp van het HARPS-instrument van de ESO1 in La Silla Observatory (Chili) een systeem hebben ontdekt rondom de ster HD 40307 met maar liefst drie super-aardes! Verder blijkt men met dezelfde HARPS 45 exoplaneten (!)te hebben ontdekt met massa’s lichter dan 30 aardmassa’s en omloopbanen korter dan 50 dagen. Conclusie van de sterrenkundigen van het onderzoek is dat maar liefst één op de drie sterren à la onze Zon planeten moet bevatten. Super-aardes hebben een gewicht tussen 2 en 10 aardmassa’s. Zwaarder dus dan de Aarde, maar lichter dan planeten zoals Uranus en Neptunus, die zo’n 15 aardmassa’s op de weegschaal leggen. De ster HD 40307 ligt 42 lichtjaar verderop te dobberen in de richting van de zuidelijke sterrenbeelden Doradus en Pictor. Hij is van spectraaltype K, d.w.z. dat ‘ie iets koeler en lichter dan de Zon is. De massa’s van de gevonden exoplaneten zijn 4,2, 6,7 en 9,4 aardmassa’s en de omlooptijden om de centrale ster bedragen 4,3, 9,6 en 20,4 dagen. Met HARPS kan men de snelheid van die ster nauwkeurig in de gaten houden en dat heeft ‘ie de afgelopen vijf jaar met feilloze precisie gedaan. De omwentelingen van de drie omringende planeten zorgen er voor dat er door de gravitatiekracht voortdurend wordt geduwd en getrokken aan de ster en dàt is gemeten. Die variaties in de snelheid bedragen enkele meters per seconde. 8-O De ontdekking van het opzienbarende systeem werd vandaag gemeld op de conferentie over Extra-Solar Super Earths, die vanaf vandaag tot en met woensdag in Nantes (Frankrijk) wordt gehouden. Als er meer meldingen zijn zal ik jullie daar uiteraard live van op de hoogte brengen. Interessant is trouwens te melden dat één van die onderzoekers van HD 40307 Didier Queloz is. Huh, Queloz, wiesdannouwweer? hoor ik sommigen zeggen. Nou, Didier Queloz is degene die in 1995 samen met Michael Mayor de allereerste exoplaneet om een ster heeft ontdekt, de ster 51 Pegasi om precies te zijn. Dat was nummero 1. De teller staat inmiddels op 303 gevonden exoplaneten. Bron: ESO.

Noot:
  1. De European Southern Observatory. []
Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler