23 mei 2012

Is Charon geen maan, maar een dwergplaneet?

Charon gezien vanaf PlutoZoals bekend startte gisteren in Maryland het grote planetendebat, waarbij de planetologen Neil deGrasse Tyson en Mark Sykes het debat voerden over de huidige definitie van een planeet. De eerste dag schijnt erg interessant te zijn geweest, maar de discussie over de planeetdefinitie leverde geen duidelijke winnaar op. Emily Lakdawalla van de Planetary Society haakte op een gegeven moment af, schreef ze, omdat de discussie soms te emotioneel werd en zij het debat graag zakelijk ziet, zonder dat emoties een rol spelen. Maar een onverwachtte uitkomst van het grote planetendebat zou wel eens kunnen zijn dat de maan Charon van Pluto wordt ge-upgrade naar de status van dwergplaneet. In de officiële resolutie van de IAU uit augustus 2006 werd Charon in een voetnoot al vermeld als object dat dwergplaneet zou kúnnen zijn1, maar twee dagen na de IAU-conferentie werd die voetnoot weggehaald. In Maryland kwam Charon weer uitgebreid ter sprake. Charon is 1.200 km in diameter, groot genoeg om door z’n eigen zwaartekracht rond te zijn. Charon heeft z’n omgeving niet schoongeveegd, want Pluto is in de buurt, dus een planeet mag Charon niet worden genoemd. Máár wacht es eventjes, Charon draait toch rondjes om Pluto? Het is toch een satelliet die om de dwergplaneet Pluto draait? Nee, dus niet. De IAU heeft namelijk ook bepaald dat een object pas een satelliet is als het gemeenschappelijke zwaartepunt van satelliet en (dwerg-)planeet bìnnen de (dwerg-)planeet valt. Maar in het Pluto-Charonsysteem is daar geen sprake van. Charon is ten opzichte van Pluto (Ø 2.330 km) zo groot dat het gemeenschappelijke zwaartepunt 1.000 km bóven het oppervlak van Pluto ligt. Daarom is Charon géén satelliet van Pluto. Charon ligt voorbij de baan van de planeet Neptunus, dus hij voldoet ook aan de definitie van de IAU om Plutoïde te worden genoemd. Kortom, Pluto en Charon zijn eigenlijk twee om elkaar draaiende dwergplaneten én Plutoïden. Stemmen gaan nu op om op de volgende IAU bijeenkomst, die augustus 2009 in Rio de Janeiro zal worden gehouden, Charon daarom te promoten tot dwergplaneet/Plutoïde. Ik ben benieuwd of dat gaat lukken. Bron: Sciencenews.

Noot:
  1. In die voetnoot stond het zo vermeld: “The idea that Charon might qualify to be called a dwarf planet on its own may be considered later”. []
Share

Nog eventjes over de Zomerdriehoek

De ZomerdriehoekGisteren had ik het over de bekende Zomerdriehoek, wiens punten aan de sterrenhemel gevormd worden door de heldere sterren Wega, Deneb en Altair. In een voetnoot schreef ik dat de term ooit door Sir Patrick Moore was bedacht, maar dat is niet geheel juist. Hij was niet de bedenker, wél de popularisator ervan. In het oktober 2004 nummer van het Britse sterrenkundetijdschrift Journal of the British Astronomical Association werd ook al gezegd dat de term van Moore afkomstig is en in een ingezonden brief aan de redactie daarvan, die vervolgens in een daaropvolgende Letter werd gepubliceerd, schrijft de welbekende Belgische Jean Meeus, dat het iets anders in elkaar steekt. De Oostenrijkse sterrenkundige Oswald Thomas had het volgens Meeuw in 1933 in z’n boek Astronomie al over de ‘Sommerdreieck’. Meeus, die wij vooral kennen als gezaghebbend auteur van de jaarlijks gepubliceerde Sterrengids, heeft een Nederlandse versie van het boek uit 1944 en daarin wordt ok gesproken over de Zomerdriehoek. Diezelfde Thomas had in een eerder boek, Himmel und Erde (Munchen, 1928) ook al over de ‘Grosses Dreieck’. Op de engelse Wikipediapagina over de Zomerdriehoek wordt overigens gezegd dat Thomas in 1934 (niet 1933) sprak van een ‘Summerly Triangle’, een zomerlijke driehoek dus. Tsja, da’s toch weer iets anders dan Meeus het zei. Geen idee wie gelijk heeft. Bron: JPAA + Wikipedia.

Share

Cassini ziet de geiserbronnen op Enceladus

Bronnen van geisers op EnceladusNa z’n scheervlucht langs de maan Enceladus afgelopen maandag, 11 augustus, blijkt Cassini enkele bronnen van geisers op deze actieve maan van Saturnus, te hebben gefotografeerd. Dat was ook precies de bedoeling van de scheervlucht, dus onverwacht is het niet. In het zuidpoolgebied van Enceladus zijn diverse ‘tijgerstrepen’ te zien, scheuren in het ijslandschap. Die scheuren zijn zo’n 300 meter breed en hebben een V-achtige vorm. Tijdens die scheervlucht vloog Cassini met een vaartje van zo’n 64.000 km per uur langs Enceladus, waarbij de dichtste afstand 50 km bedroeg. Bij de passage werd voor de foto’s een speciale techniek toegepast, die skeet shooting wordt genoemd. Met die techniek, welke ontwikkeld is door de Cornell Universiteit, kan men in korte tijd bij volle snelheid veel overlappende foto’s maken, vergelijkbaar met een reclamebord langs de weg dat je vanuit een rijdende auto met een telelens wilt fotograferen. De techniek werkte afgelopen maandag bijzonder goed, want het Cassiniteam kon op de foto’s diverse bronnen van de waterdamp spuwende geisers zien. Geisers die op de foto niet actief waren, voor de goede orde. Die bronnen bevinden zich allemaal in die tijgerstrepen, officiëel sulci genoemd. Alle grote sulcus hebben ze namen gegeven afkomstig uit de sprookjes van Duizend-en-één-Nacht. Op de foto hierboven zie je de Baghdad Sulcus en de Cairo Sulcus en daarin zijn twee bronnen aangegeven. Als je zin hebt kan je hier nog een 30 Mb-versie (tif-formaat) van die foto downloaden. De resolutie van de foto is 14,5 meter per pixel. 8-O Men hoopt door onderzoek aan de foto’s te kunnen achterhalen of er zich onder het ijsoppervlak van Enceladus vloeibaar water bevindt. Bron: NASA/JPL.

Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler