23 mei 2012

Artikelen Reacties

Je bent hier: Home / 2008 / september / Archief voor 20th

Twee shuttles tegelijk in de startblokken

20 september 2008 Door 1 Reactie

Twee Space Shuttles staan klaar

Twee Space Shuttles staan klaar

De bijgaande foto is eigenlijk best wel uniek. Je ziet twee space shuttles op een lanceerplatform staan, hetgeen de laatste keer in juli 2001 het geval was. Mooi plaatje, nietwaar? Vooraan zie je de Atlantis op Launch Pad A, klaar om op 10 oktober 2008 op te stijgen voor de reparatiemissie naar de Hubble ruimtetelescoop. Achterin op Launch Pad B is de Endeavour te zien. Die wordt gebruikt als nood-shuttle voor het geval er iets in de ruimte met de Atlantis mocht gebeuren. Normaal wordt de ISS als nood-voorziening gebruikt, maar in het geval van de reparatiemissie naar de Hubble gaat dat niet op. Vandaar de Endeavour, voor ‘t geval dat. ;-) Zodra de Atlantis vertrokken is en alles op ‘t lanceerplatform OK is zal de Endeavour verhuizen naar platform A. Trouwens, zien jullie ook dat er op de foto links van de Endeavour een stukje regenboog te zien is? Of vergis ik mij nou? Bron: Tom’s Astronomy Blog.

Share
Onderwerp: ruimtevaart Tags: ,

Large Hadron Collider ligt twee maanden stil

20 september 2008 Door 6 Reacties

LHC

De LHC moet gerepareerd worden

De Large Hadron Collider (LHC), de nieuwe deeltjesversneller van het CERN, het Europese centrum voor nucleair onderzoek bij Genève, blijft nog zeker twee maanden buiten gebruik. Donderdag maakte het CERN bekend dat de LHC drie dagen na de ingebruikname was stilgezet vanwege een technisch probleem.Sommige magneten waren oververhit doordat ijskoud helium dat ze moet afkoelen was weggelekt. De deeltjesversneller opereert op 1,9 Kelvin, iets boven het absolute nulpunt. Het is daarom te koud om meteen aan de reparatie te kunnen beginnen. Alleen al het opwarmen duurt een paar weken. Het afkoelen na de reparatie ook. Kortom, twee maanden even geen protonen in de hoogste versnelling. Vandaag werd overigens ook bekend dat bij de start van de LHC op 10 september maar liefst 1 miljard televisiekijkers over de hele wereld toekeken. Nooit eerder keken zoveel mensen tegelijk naar een wetenschappelijk experiment. Bron: Teletekst + New Scientist.

Share
Onderwerp: elementaire deeltjes Tags:

Hoe zit dat ook weer met die roodverschuiving z?

20 september 2008 Door 4 Reacties

roodverschuiving

roodverschuiving

Je komt nog al eens in berichten tegen dat sterrenkundigen van stelsel x of quasar y de roodverschuiving hebben gemeten en dat wordt dan altijd weergegeven met een waarde van z. Even een korte opfrisser van die z, zo uit de handboeken gevist en gelardeerd met enkele hedendaagse records. Roodverschuiving is het verschijnsel dat het spectrum van uitgezonden licht of andere elektromagnetische straling bij ontvangst naar “rood” verschoven is, d.w.z. in de richting van de langere golflengten (lagere frequenties). Beweegt een sterrenstelsel zich van ons af dan zien we een roodverschuiving, hetgeen te zien is aan de spectraalllijnen in het spectrum. Komt het stelsel naar ons toe, zoals bijvoorbeeld het geval is met het Andromedastelsel M31, dan heb je een blauwverschuiving. De roodverschuiving wordt kwantitatief uitgedrukt in de relatieve verandering z van de golflengte λ ten opzichte van de uitgezonden golflengte λ0:

z=\frac{\lambda-\lambda_0}{\lambda_0}=\frac{f_0-f}{f}

Uitgedrukt in de frequenties is z de relatieve verandering van de uitgezonden frequentie f0 ten opzichte van de waargenomen frequentie f. Hoe groter de waargenomen z-waarde des te groter is de snelheid waarmee het stelsel zich van ons af beweegt en des te verder weg het staat. Gisteren bijvoorbeeld werd bekendgemaakt dat men met de Swift-satelliet een gammaflitser had gezien met een record-roodverschuiving van z=6,7. Dit betekent dat ‘ie plaatsvond op een afstand van 12,8 miljard lichtjaar. Eigenlijk moeten we bij roodverschuiving onderscheid maken tussen vier soorten, te weten de Doppler-, relativistische, kosmologische en gravitationele roodverschuiving. Ik kom op dat onderscheid later nog wel een keertje terug. In de volgende tabel heb ik enkele hedendaagse recordhouders van roodverschuivingen staan, met daaronder een korte toelichting.

[TABLE=20]

Toelichting:

  1. Aldus Klamer et al., 2005, The Astrophysical Journal 621, L1.
  2. Aldus Willott, Chris J. et al., Four Quasars Above Redshift 6 Discovered by the Canada-France High-z Quasar Survey, The Astronomical Journal (2007), v. 134, pp. 2435–2450.
  3. IOK-1 is het sterrenstelsel met de hoogst gemeten roodverschuiving, dat zeker is.
  4. Dit is de gammaflitser die Swift op 13 september 2008 detecteerde.
  5. Dit betreft een Lyman Break stelsel, waarvan de gemeten roodverschuiving niet geheel zeker is.
  6. Het gaat hier niet om een direct zichtbaar sterrenstelsel, maar om een gravitatielens. D.w.z. dat licht van een sterrenstelsel dat àchter de cluster Abell 1835 ligt door de gravitatiewerking wordt versterkt en afgebogen. Daardoor kunnen wij dit sterrenstelsel met z≈10 zien.
  7. De Kosmische Microgolf-achtergrondstraling, oftewel de Cosmic Microwave Background (CMB). Wat we op de foto zien is op het moment dat de fotonen loskoppelden van de materie, zo’n 379.000 jaar na de oerknal. De roodverschuiving bedroeg toen z=1.089.

O ja en natuurlijk is er altijd nog baas boven baas: tijdens de oerknal zelf was z ∞ 8-O . Bron: Wikipedia.

Share
Onderwerp: diversen

Swift ziet verst verwijderde gammaflitser

20 september 2008 Door 11 Reacties

Dat is 'ie: GRB 080913

Dat is hem: GRB 080913

Ik ga toch maar eens een categorie ‘records’ aanmaken. Nieuwste aanwinst daarin zou de gammaflitser zijn die de Swift satelliet een week geleden zag, op zaterdag 13 september 2008: GRB 080913 die op een afstand staat van maar liefst 12,8 miljard lichtjaar. 8-O Dat betekent dat de ster die deze gammaflits veroorzaakte explodeerde op een moment dat het heelal zo’n 825 miljoen jaar oud was1. Vergelijk dat eens met de huidige leeftijd van het heelal: 13,7 miljard jaar. Swift zag GRB 080913 op die gedenkwaardige 13e september om 07.47 uur Nederlandse tijd met ‘n Burst Alert Telescope (BAT). De flitser ligt in het sterrenbeeld Eridanus aan de zuidelijke sterrenhemel. Kort daarna begon een hele batterij andere telescopen, zowel in de ruimte als op Aarde de verse gammaflitser te onderzoeken. Onderzoek van het spectrum van GRB 080913 leverde een record-roodverschuiving op van maar liefst z=6,7. Vorige recordhouder was een gammaflitser die z=6,29 had en die 70 miljoen lichtjaar dichterbij staat. Op de foto hierboven zie je GRB 080913 in zowel optisch als röntgenlicht. Nou wachten tot dit record weer verbroken wordt. Bron: NASA.

Noot:
  1. De allereerste generatie sterren ontstond overigens zo’n 400 miljoen jaar na de oerknal, dus qua tijd klopt het allemaal. [↩]
Share
Onderwerp: gammaflitsers Tags:

Da’s pas een straal water

20 september 2008 Door Reageer

Water afkomstig van HH 211-mm

Water afkomstig van HH 211-mm

Ziedaar de grootste ons bekende straal water in het heelal, afkomstig van een wel heel bijzondere kraan: de jonge, hete ster genaamd HH 211-mm. Een team sterrenkundigen onder leiding van Achim Tappe (Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics in Cambridge, VS) keek met behulp van de infrarood ruimtetelescoop Spitzer naar die ster en zag in het spectrum ervan watermoleculen. De ster straalt die in een enorme jet parallel aan z’n rotatieas van zich vandaan. De watermoleculen, H2O volgens de schoolboekjes, komen echter in botsing met de wolk van gas en stof die HH 211-mm omhult. De wolk is normaal gesproken ijskoud en de stofkorrels zijn omhuld door een dun laagje ijs. Maar de botsing zorgt ervoor dat dat ijs verdampt en dat er ulttraviolette straling wordt uigtezonden. Die UV-straling zorgt er op haar beurt weer voor dat er één waterstofatoom H van de watermoleculen verloren gaat en dan hou je OH over, hydroxyl genaamd. Dat hydroxyl is behoorlijk heet van de botsing, zo’n 28.000 K op de thermometer. Dat kan je geen koude douche meer noemen. :-D Bron: Universe Today.

Share
Onderwerp: astrofysica Tags:
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler