23 mei 2012

Wonder dat twee ijswerelden bij elkaar zijn

2001 QW322

2001 QW322

Sterrenkundigen hebben buiten het zonnestelsel, voorbij de baan van de planeet Neptunus, twee objecten gevonden die op heel grote afstand om elkaar heen draaien. Het duo wordt samen 2001 QW322 genoemd en ze draaien op een afstand van 105.000 tot 130.000 km eens per 25 tot 30 jaar om elkaar heen. Da’s erg vreemd, want de twee ijskoude Kuiperobjecten1 zijn ieder slechts 100 km in diameter en dat maakt hun zwaartekracht zeer zwak. De aantrekkingskracht aan hun oppervlak is ongeveer 600 keer zo zwak als op Aarde. En toch zijn de ijswerelden van 2001 QW322 kennelijk in staat om elkaar gravitationeel te binden in een soort van kosmische ijsdans. Er hoeft volgens sterrenkundigen maar iets te gebeuren om die band te verbreken. Een botsing tegen een kleiner Kuiperobject bijvoorbeeld. Men heeft berekend dat dit statistisch eens in de 0,3 tot 1 miljard jaar kan gebeuren. Als 2001 QW322 uit de beginperiode van het zonnestelsel stamt, wat ruim 4,5 miljard jaar oud is, heeft het kennelijk erg veel geluk gehad. Het zou ook kunnen dat de twee objecten elkaar ‘per toeval’ tegenkwamen en in de ijsdans terecht kwamen. 2001 QW322 werd in 2001 ontdekt door J.M. Petit (Besancon Observatory, Frankrijk) en J.J.Kavelaars (Herzberg Institute of Astrophysics, Canada). Afgelopen donderdag verscheen een artikel van deze heren, plus wat collegae, in het Amerikaanse vakblad Science. Bron: ScienceNews + NRC-Handelsblad, 18 oktober 2008.

Noot:
  1. Ook wel Transneptunische objecten (TNO’s) genoemd, planetoïden of dwergplaneten die zich buiten de baan van Neptunus bevinden. []
Share

Ga sterren tellen


De organisatie Windows to the Universe organiseert van 20 oktober tot 3 november 2008 voor de tweede maal een wereldwijde stertelling, de Great World Wide Star Count. Tijdens dit evenement worden alle wereldburgers opgeroepen sterren te tellen aan een bepaald stukje van de hemel. Deelnemers op het noordelijk halfrond kijken naar de sterren in het sterrenbeeld Zwaan (Cygnus). Bewoners van het zuidelijk halfrond kijken naar een aantal sterren in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius). Het is met deze stertelling net zoiets als met de Globe at Night campagne, al telt men dan sterren in Orion. Met behulp van een aantal diagrammen bepalen de deelnemers aan de Great World Wide Star Count wat de zwakste nog zichtbare sterren zijn. Aan de hand van het aantal sterren dat te zien is wordt de kwaliteit van de nachtelijke hemel gemeten. Deze is onder meer afhankelijk van de lichtvervuiling. Met behulp van een berekening kun je ook uitrekenen hoeveel sterren je NIET ziet. Dat zijn er in Nederland waarschijnlijk vele duizenden. Deelnemers kunnen hun bevindingen op een formulier op internet invullen. Vorige jaar zijn er vanuit 64 landen 6624 tellingen binnengekomen. Dit jaar hoopt de organisatie op minstens 12.000 waarnemingen. Tijdens de Great World Wide Star Count wordt er in Nederland op 25 oktober ook de jaarlijkse Nacht van de Nacht georganiseerd, een nationaal initiatief tegen lichthinder. Hier vind je gedetailleerde uitleg over het waarnemen tijdens de Great World Wide Star Count. Veel succes met tellen! Bron: Nova.

Share

Het lek van de LHC is boven water

Hier ging het fout

Hier ging het fout

Op 19 september 2008 ging het fout in sector 3-4 van de Large Hadron Collider, de grote deeltjesversneller van CERN bij Genève en het gevolg was een grote lekkage van supergekoeld vloeibaar helium. CERN heeft deze week laten weten dat uit onderzoek blijkt dat de oorzaak gelegen is in een storing in een electrische verbinding tussen twee magneten, die optrad toen men die dag aan het proefdraaien was. Oftewel even in detail:

During the ramping-up of current in the main dipole circuit at the nominal rate of 10 A/s, a resistive zone developed leading in less than one second to a resistive voltage of 1 V at 9 kA. The power supply, unable to maintain the current ramp, tripped off and the energy discharge switch opened, inserting dump resistors into the circuit to produce a fast current decrease. In this sequence of events, the quench detection, power converter and energy discharge systems behaved as expected. Prior to this fast discharge, it is certain that a magnet quench can be excluded as the cause of the initial event. During the discharge, many magnet quenches were triggered automatically in the arc and the helium from their cold masses was recovered through the self actuated relief valves. 2. Within one second, an electrical arc developed, puncturing the helium enclosure and leading to a release of helium into the insulation vacuum of the cryostat. After 3 and 4 seconds, the beam vacuum also degraded in beam pipes 2 and 1, respectively. Then the insulation vacuum started to degrade in the two neighbouring subsectors.

Een nog gedetailleerd beschrijving van de dingen die 19 september fout gingen is hier te vinden. Oorzaak van de lek is dus kennelijk geen magneetquench, zoals men eerst dacht. Nou nog hopen dat men er goede lessen uit kan trekken en dat dit soort dingen niet nog eens gebeuren. Bron: CERN.

Share

Superzware zwarte gaten kwamen ook in het vroege heelal voor

4C60.07 (l) en zijn buurstelsel

4C60.07 (l) en zijn buurstelsel

In de centra van sterrenstelsels komen superzware zwarte gaten voor. De Melkweg kent een bescheiden exemplaar van 3,6 miljoen zonmassa’s, maar er zijn ook extreem zware exemplaren tot 18 miljard zonmassa’s, zoals het geval is in de blazar OJ 287. Onderzoek van sterrenkundigen laat zien dat die superzware zwarte gaten niet alleen een hedendaags verschijnsel in het heelal zijn, maar dat ze twaalf miljard geleden ook al voorkwamen. Het heelal was toen slechts 1,7 miljard jaar oud. De sterrenkundigen onder leiding van Rob Ivison (Astronomy Technology Centre, Engeland) onderzochten twee sterrenstelsels op twaalf miljard lichtjaar afstand. Eén daarvan, genaamd 4C60.07, kent een sterke radiostraling, wijzend op een quasar. Quasars worden in hun emissie altijd gevoed door een superzwaar zwart gat in het centrum. In eerste instantie dacht men dat om het zwarte gat van 4C60.07 een geweldige stervorming plaatsvindt, met een snelheid van zo’n 5.000 zonmassa’s per jaar. Maar recente waarnemingen met de Submillimeter Array van acht radiotelescopen in Hawaï laten zien dat er helemaal geen stervorming plaatsvindt. De kern wordt omgeven door oude, relatief rustige sterren. Maar er vindt wèl stervorming plaats in een naburig stelsel, dat men vlakbij 4C60.07 ontdekte. Ook dat sterrenstelsel blijkt een superzwaar zwart gat in het centrum te hebben (zie afbeelding met een impressie). Door gas en stof wordt het meer verhuld en daarom is het nooit eerder opgemerkt. Tussen beide stelsels loopt een gasstroom van het naburige stervormingsstelsel naar 4C60.07. Zoals wij naar beide sterrenstelsels kijken is het plaatje twaalf miljard jaar terug in de tijd. Inmiddels zullen beiden samengesmolten zijn en zullen de twee superzware zwarte gaten één zijn geworden. Meer info in dit artikel, dat binnenkort wordt gepubliceerd in de Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Leuk leesvoer voor in de herfstvakantie. :-) Bron: CfA.

Share

Reparatie Hubble stuit op problemen

De Hubble controlezaal

De Hubble controlezaal

De pogingen van de NASA om vanaf de Aarde een aantal instrumenten van de Hubble ruimtetelescoop over te schakelen op hun reserve-onderdelen blijkt toch op problemen te stuiten. :-( Donderdag kon ik hier melden dat alles goed leek te gaan en dat de verwachting was dat vrijdag de Hubble weer volledig zou functioneren. Donderdagavond ging de Hubble echter weer in slaapstand (safemode) toen men enkele instrumenten wilde calibreren. De Advanced Camera for Surveys (ACS) bleek een zeer laag niveau van voltage te hebben. Toen enkele uren later een tweede storing (glitch) optrad ging de Hubble automatisch in de slaapstand. NASA-technici zijn momenteel aan het kijken wat precies de oorzaak is van de storingen en hoe ze verholpen kunnen worden. Wordt vervolgd. Bron: New Scientist.

Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler