23 mei 2012

Nog 7 nachtjes slapen en IYA 2009 begint!

IYA 2009

IYA 2009

Het is bijna zover: nog zeven luttele nachtjes slapen en het Internationale Jaar van de Sterrenkunde 2009 (in ‘t Engels afgekort tot IYA 2009) begint. :-D Bedoeld om sterrenkunde te populariseren in het jaar dat het precies vierhonderd jaar geleden is dat de Italiaan Galileo Galileï voor het eerst de telescoop, een Hollandse uitvinding, op de hemel richtte. Er doen 135 landen wereldwijd mee aan IYA 2009, waaronder uiteraard Nederland, waar begin 17e eeuw bij enkele Zeeuwse brillenmakers de victorie begon. Als je op de Nederlandse website van IYA 2009 gaat kijken kom je vreemdgenoeg de melding tegen ‘under construction’. Veel pagina’s in het menu links vertonen veel niet bestaande links, dus daar moet de komende zes dagen nog flink aan gesleuteld worden. Hieronder de officiële trailer van het internationale jaar van de sterrenkunde. Luidsprekers voluit en kijken maar!

Share

Brad Pitt gaat terug in de tijd

Pitt als de jonge Button

Pitt als de jonge Button

De film The Curious Case of Benjamin Button van David Fincher draait al in de Verenigde Staten, maar wij moeten nog eventjes tot 29 januari 2009 wachten om ‘m te mogen zien. Het verhaal is voor ons astrobloggers wel interessant: ene Benjamin Button, gespeeld door Brad Pitt, wordt oud geboren en vervolgens wordt hij steeds jonger. Yep, krankzinnig verhaal inderdaad (verzonnen in 1921 door F. Scott Fitzgerald), maar natuurkundig gezien niet heel erg gek. Button’s thermodynamica gaat gewoon de verkeerde kant uit. Bij Button neemt de entropie af in plaats van toe. Met die entropie bedoelen we het aantal mogelijke toestanden van een systeem. In een gesloten systeem neemt dat aantal altijd toe, conform de Tweede Hoofdwet op de Thermodynamica1. Op de een of andere manier gaat de tijd bij Button de andere kant uit dan bij de rest van de mensheid. De vraag is natuurlijk of zoiets ook buiten de filmwereld kan. In afgesloten systemen neemt de entropie altijd toe, maar Button’s lichaam is geen afgesloten systeem, want het maakt deel uit van het systeem genaamd universum. Door Sean Carroll (California Institute of Technology) wordt op de website Cosmic Variance uitgelegd waarom het geval Benjamin Button in werkelijkheid niet kan voorkomen: het komt erop neer dat ‘het systeem Button’ te maken krijgt met de interactie met de wereld er omheen en die interactie kan er alleen maar toe leiden dat de entropie in Button toeneemt en niet afneemt. Ook al zou de richting van de tijd van Button de andere kant uit lopen dan nog zou de interactie ‘fataal’ voor hem zijn. Lees Sean’s blog voor de details. Kortom, een leuk verhaal van die film, maar pure fictie. Bron: Cosmic Variance.

Noot:
  1. “De entropie van een geïsoleerd systeem dat niet in evenwicht is, neemt in de loop van de tijd toe, tot het maximum voor dat geïsoleerde systeem is bereikt. De toestand met de maximale entropie is de evenwichtstoestand. []
Share

Waarom staat Jodrell Bank daar waar ‘ie staat?

Jodrell Bank in 1945

Jodrell Bank in 1945

In het noordwesten van Engeland bevindt zich het wereldberoemde Jodrell bank Radio Observatory. Op positie  53° 14′ 10,5″ N, 2° 18′ 25,7″ W om precies te zijn en geen centimeter er naast. Waarom staat de radiotelescoop precies daar en niet ergens anders? Het antwoord las ik vandaag in het boek Cosmological Enigmas van Mark Kidger en het is een echte historische anekdote. We moeten terug naar eind jaren dertig, toen de Tweede Wereldoorlog in zicht kwam. Ter voorbereiding inventariseerde de Britse regering de gegevens van 8.000 geleerden, zodat zij in tijden van nood snel opgeroepen konden worden. Zodra de oorlog uitbrak en de Duitsers hun bombardementen op Engeland uit gingen voeren werden de geleerden opgeroepen en aan het werk gezet. Een deel hield zich bezig met de ontwikkeling van de radar, het systeem om vijandelijke bommenwerpers zonder visueel zicht toch in beeld te krijgen, zodat ze neergeschoten konden worden. Eén van die geleerden was Bernard Lovell, die in 1936 als natuurkundige was afgestudeerd van de Universiteit van Bristol. Na de oorlog, ergens eind 1945, had Lovell een vrachtwagen vol met radarapparatuur geladen, die hij voor welgeteld vijf pond van het leger had gekocht. Lovell had vanaf het begin de intentie om de apparatuur in te zetten voor sterrenkundige doeleinden. Aanvankelijk wilde hij ermee werken in Manchester, maar het bleek dat de tram die door Oxford Road reed teveel electrische storing gaf. Daarom koos Lovell voor een andere bestemming, namelijk een stuk land in de vlakte van Cheshire, dat eigendom was van de botanische afdeling van de Universiteit van Birmingham. Maar wat gebeurde er: een stuk voordat Lovell bij de eindbestemming was kwam de vrachtwagen vast te zitten in de modder. De Lovell-radiotelescoop van Jodrell Bank nuEn wat hij in z’n medewerkers ook probeerden: de vrachtwagen zat muurvast. Daarom besloot men daar ter plekke de apparatuur uit te laden en te installeren. Jullie vermoeden het waarschijnlijk al: yep, dat is precies de plek geworden waar Jodrell Bank Observatory ontstaan is. Met de radarapparatuur was Lovell in staat om onder andere signalen op te vangen van meteoren. En da’s het verhaal over de oorsprong van het Jodrell Bank Radio Observatory (hiernaast zie je het zoals het er nu uit ziet, met de Lovell radioschotel). We weten inmiddels dat het er met dit wetenschappelijke instituut niet zo best voor staat, dus laten we hopen dat het niet eindigt als een voetnoot in de wetenschappelijke jaargangen. Bron: Wikipedia + Mark Kidger, Cosmological Enigmas (The Johns Hopkins University Press).

Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler