23 mei 2012

Schil van stervende ster gefotografeerd

T Leporis

T Leporis

T Leporis is een stervende ster, 500 lichjaar van ons verwijderd in het sterrenbeeld Haas (Lepus). De ster leek ooit op onze Zon, maar sinds de waterstof in z’n centrum op is is de kern aan het imkrimpen en heter aan het worden. Nu wordt in dat centrum helium middels kernfusie omgezet in koolstof, hetgeen uiteindelijk een witte dwerg op zal leveren, de pensioenfase van een ster. De energieproductie van de kern is een stuk groter geworden en die energie wordt door de buitenlagen geabsorbeerd. Gevolg: de buitenlagen zetten uit en de ster wordt een rode reus. Die buitenlagen van een rode reus zijn prachtig in beeld gebracht door een Frans team sterrenkundigen onder leiding van Jean-Baptiste Le Bouquin met behulp van ESO’s Very Large Telescope Interferometer (VLTI). Daarbij combineert men middels interferometrie vier afzonderlijke 1,8 meter telescopen tot één grote telescoop met een scheidend vermogen gelijk is aan dat van een 100 meter telescoop. 8-O Anders gezegd: de VLTI levert een scheidend vermogen op dat 15 keer scherper is dan dat van de Hubble ruimtetelescoop. Nog anders gezegd: een object vier meter in doorsnede op de Maan zou met de VLTI kunnen worden waargenomen. De afbeelding van T Leporis, hierboven te zien, toont de uitdijende schil. ter vergelijking is de baan van de Aarde om de Zon erboven gezet, om aan te geven hoe groot T Leporis wel niet is. Honderd keer de diameter van de Zon ongeveer. T Leporis is ook een veranderlijke ster van het type Mira, langperiodieke veranderlijken die erg veel materie uitstoten. Dat levert een soort ui-model op bestaande uit verschillende schillen. De buitenste schil op de foto hierboven is dan ook echt, geen artefact van de fotocamera. De ESO heeft een mooi filmpje gemaakt waarin ingezoomd wordt op T Leporis, welke een stukje onder Orion te vinden is. Phil Plait was zo vriendelijk om dat filmpje in een YouTube-filmpje te gieten:

Bron: ESO + Bad Astronomy Blog.

Share

Wat dacht je hier van: 2009 het Adrianus-jaar!

2009 Adrianus-jaarNee, serieus ik maak geen geintje. Maak ik ooit wel eens geintjes? ;-) Van Ans Viervant, bestuurslid bij Christiaan Huygens, kreeg ik een heel interessant krantenartikel toegestuurd over 2009 het Adrianus-jaar!1 Het Adrianus-jaar 2009 is ter ere van mijn illustere voorganger paus Adrianus VI. OK, toegegeven dat mìjn naam qua nummering niet geheel chronologisch verantwoord is, maar ik was even kwijt welk rugnummer die eerste (en enige) Nederlandse paus ooit had en toen koos ik maar voor nummero vijf. Afijn, paus Adrianus VI schijnt 2 maart 1459 als Adriaan Floriszoon Boeyens in Utrecht geboren te zijn. Die 550e geboortedag wil Katholiek Nederland graag vieren en daar is gezien de sores rondom het hedendaase pausdom alle aanleiding toe. Op zaterdag 7 maart wordt er daartoe een speciale herdenkingsbijeenkomst georganiseerd: een pontificale hoogmis plùs een symposium2 over de beste man. Echt lang is hij trouwens geen paus geweest, want na anderhalf jaar pontificaat stierf hij in 1523. In het krantenartikel wordt gewezen op een boekje dat in 1980 over Adrianus VI verscheen. Goh, laat ik dat nou ook in m’n bezit hebben? En weet je hoe ik daar aan kom? Yep, ook van Ans gekregen! Ans, je bent super!

Noot:
  1. Dus niet alleen het Internationaal Jaar van de Sterrenkunde, het Jaar van de Gorilla, het Europees jaar van creativiteit en Innovatie, het Jaar van de Tradities, het Charles Darwinjaar, het Internationaal Jaar van de Verzoening, het Internationaal Jaar van de Natuurlijke Vezels en het Internationaal Jaar van Verspreiding van de Menrenrechten! []
  2. Mmmm, zou ik daar als astro-paus anno 2009 ook niet ten tonele moeten verschijnen? Hint hint… []
Share

Wie wint de Higgsrace: de VS of Europa?

De 3σ-aanwijzingen

De 3σ-aanwijzingen

Dè zoektocht van de hedendaagse natuurkundige is naar het Higg-sdeeltje, het in 1964 door de Engelsman Peter Higgs bedachte ‘God-deeltje‘ dat zou verklaren waarom elementaire deeltjes (waar de sterren, planeten en andere dingen zoals jij en ik uit bestaan) massa hebben. Het vinden van het Higgs-deeltje is de heilige graal van de natuurkundige, een gegarandeerde ticket voor de Nobelprijs voor Natuurkunde. In Europa is de Large Hadron Collider (LHC) gebouwd met als voornaamste doel om dat Higgs-deeltje te ontdekken. Dat zes miljard kostende apparaat is echter vorig jaar september kort na de start kaduuk gegaan en de verwachting is dat ‘ie pas ergens in september dit jaar opnieuw kan beginnen. Of dat snel genoeg is dat is de vraag, want onlangs bleek op een bijeenkomst van de AAAS1 in Chicago dat natuurkundigen van de Tevatron-deeltjesversneller, onderdeel van het wereldberoemde Fermilab óók in Chicago, een schatting hebben gemaakt van de kans dat ze dit jaar aanwijzingen2 vinden voor het bestaan van het Higgs-deeltje.  Men praat over zogenaamde 3σ-aanwijzingen (drie-sigma) en hoe groot die zijn hangt af van de massa van het Higgs-deeltje. Indien het Higgs-deeltje een massa van 170 GeV/c2 heeft dan zou de kans op die aanwijzingen met de Tevatron in 2011 bijna 100% zijn (zie grafiek hierboven). De kans dat de Tevatron dit jaar al die 3σ-aanwijzingen vindt is ook behoorlijk: zo’n 65%. Bij minder massa van het Higgs-boson neemt de kans voor de Amerikaanse natuurkundigen behoorlijk af. Kortom, de vraag is wie deze Higgsrace gaat winnen: de Verenigde Staten of Europa? De weddenschappen zijn geopend. Bron: Cosmic Variance.

Noot:
  1. The American Association for the Advancement of Science. []
  2. Let op wat ik zeg: ‘aanwijzingen vinden’, hetgeen niet hetzelfde is als ‘ontdekken’. []
Share

Brengt satellietenbotsing Hubblereparatie in gevaar?

Kan de Hubble reparatiemissie gewoon doorgaan?

Kan de Hubble reparatiemissie gewoon doorgaan?

Het zal inmiddels wel bekend zijn: vorige week dinsdag, 10 februari, botsten ergens hoog boven Noord-Siberië twee communicatiesatellieten tegen elkaar. Een werkende Amerikaanse Iridium- en een defecte Russische Kosmos-satelliet. Boem, knal, 600 losse brokstukken waren het gevolg. Met een vaartje van ongeveer 28.000 km per uur bewegen die moertjes, boutjes, uitlaatpijpen en andere losse onderdelen door de ruimte en zorgen voor een enorm risico voor satellieten die zich ongeveer op dezelfde hoogte bevinden. Het internationale ruimtestation ISS zit met z’n hoogte van 435 km een stuk onder de gevarenzone (≈ 780 km), maar de Hubble ruimtetelescoop zit met z’n hoogte van 590 km dicht tegen de gevarenzone aan. Brokstukken kunnen in lagere banen terechtkomen en zodoende een gevaar opleveren. In 2007 heeft China al een keer een satelliet express aan diggelen geschoten als onderdeel van een test en dat heeft destijds tot felle protesten van de Verenigde Staten en Europa geleid. Risico-analyses lieten destijds al zien dat dankzij die Chinese voltreffer de kans dat een Space Shuttle ter hoogte van Hubble een kans van 1 op 185 had om geraakt te worden met een brokstuk van de Chinese satelliet, hetgeen catastrofale gevolgen zou hebben. De aanvaardbare norm ligt volgens de NASA op 1:200, dus daar zat men in 2007 al onder. Nu is daar de botsing van die twee communicatiesatellieten bijgekomen en dat heeft de kans op een catastrofale voltreffer alleen maar groter gemaakt. De NASA heeft een reparatiemissie op stapel staan, die later dit jaar wordt uitgevoerd, maar de vraag is of het risico genomen kan worden. Er staan vijf ruimtewandelingen in de agenda’s van de Hubblereparateurs en die zullen niet graag vol geraakt willen worden door zo’n stukje van de Iridium of Kosmos. Volgens de berichten neemt de NASA binnen twee weken een besluit over het wel of niet doorgaan van de reparatiemissie! Oeps, dat wordt spannen! :???: Bron: Free Space.

Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler