23 mei 2012

Wat is dat nou: een ellips of een spiraal?

NGC 7049

NGC 7049

Grosso modo worden sterrenstelsels in twee klassen ingedeeld: elliptische stelsels en spiraalstelsels. Het verschil heb ik even voor ‘t gemak van Wikipedia geplukt: Een elliptisch sterrenstelsel is een sterrenstelsel dat de vorm heeft van een ellips (bol- tot lensvormig) en geen spiraalarmen vertoont. Een spiraalvormig sterrenstelsel daarentegen is een sterrenstelsel dat een spiraalstructuur vertoont die bestaat uit één of meerdere armen rondom een bolvormige, centrale verdikking. Maar wat doe je dan als Hubble een sterrenstelsel tegenkomt zoals NGC 7049 op de foto?  Dat stelsel ligt in het sterrenbeeld Indiaan (Indus), volgens de officiële Hubblesite zo genoemd door de Nederlandse sterrenkundige Petrus Plancius.  NGC 7049 is een zogenaamde Brightest Cluster Galaxy (BCG), een zeer zwaar sterrenstelsel in het geometrische centrum van een cluster van sterrenstelsels. Die BCG’s zijn meestal elliptische stelsels, die zich gedurende hun levensduur door galactisch kannibalisme gevoed hebben met kleinere stelsels en zo gigantisch groot zijn geworden. Normaal zijn elliptische stelsels monotone stelsels, die geen verstoken zijn van gas en die daarom geen actieve stervorming kennen. Maar het vreemde van NGC 7049 is dat ‘ie wel een opvallende ring van stof heeft, de donkere band op de foto, die ‘m doet denken aan de Sombreronevel. Maar da’s nou juist weer een spiraalstelsel, die we ’vanaf de zijkant zien. Phil Plait denkt dat de stofband het restant is van een opgevreten stelsel. Kortom, NGC 7049 is een soort hybride stelsel, met trekjes van beide klassen van sterrenstelsels. Een beetje van dit en een beetje van dat. :-) De meeste witte puntjes op de foto zijn overigens geen sterren, maar bolvormige sterrenhopen. De BCG wordt omgeven door een halo van dergelijke bolhopen. De diffuse halo om de kern van NGC 7049 heen zijn individuele sterren, die vanwege de grote afstand niet opgelost kunnen worden. Grotere versies van bovenstaande foto zijn hier verkrijgbaar. Bron: Hubble.

Share

Mount Redoubt in The Big Picture

Mount RedoubtOp 22 maart jongstleden ging de in Alaska gelegen vulkaan Mount Redoubt kaboem. Het was het begin van een hele serie uitbarstingen, die doorgaat tot op de dag van vandaag. Aswolken van Redoubt reikten tot een hoogte van 20 km en in gebieden zoals het Kenai schiereiland en de stad Anchorage regende een wolk van as neer. In de serie The Big Picture van de online krant Boston.com wordt de uitbarsting van Mount Redoubt in 27 foto’s prachtig neergezet. Op de foto hierboven zie je in de verte de Redoubt, zoals gefotografeer op 31 maart j.l. vanuit een DC-6, die boven Cook Inlet vlakbij Anchorage vloog. Verplichte kost om al deze foto’s te bekijken hoor, ook al heeft ‘t niets met sterretjes te maken. Bron: The Big Picture.

Share

Zit er een oceaan onder Titan’s oppervlak?

De maan Titan

De maan Titan

Onderzoek met behulp van de Saturnusverkenner Cassini aan Titan, de grootste maan van de geringde planeet, heeft laten zien dat hij behoorlijk afgeplat is. En dat wijst erop dat het wel eens zou kunnen zijn dat er onder het vaste ijsoppervlak van Titan een oceaan zit van koolwaterstoffen, zoals methaan. Met z’n diameter van 5.150 km is het de één-na-grootste maan van het zonnestelsel, na de maan Ganymedes die om Jupiter heendraait1. Cassini’s metingen laten zien dat de beide polen van Titan zo’n 700 meter lager liggen dan de evenaar. Omdat Titan altijd met dezelfde kant naar Saturnus kijkt, zoals onze maan dat ook richting aarde doet, is ook de evenaar niet exact rond, maar zit er een verschil van 400 meter in. Alles bij elkaar levert dat een vorm van deze maan op die men een hydrostatische, gesynchroniseerde roterende triaxiale ellipsoïde noemt. Ahum, De platheid van de polen versterkt de al eerder geuitte gedachte dat er onder het vaste ijsoppervlak van Titan een vloeibare oceaan zit. Met name in de buurt van die polen zijn meren ontdekt met in ieder geval vloeibaar ethaan en wellicht ook methaan. De bron van die meren zou de oceaan kunnen zijn, die simpelweg bij de lager gelegen polen boven komt. Net zoals wanneer je aan het strand gaat graven in het zand en je op een gegeven moment water tegenkomt. Het wordt echter niet uitgesloten dat de meren niets van doen hebben met een oceaan, maar dat ze bij de polen voorkomen omdat de weersomstandigheden gunstig zijn om in de kringloop van koolwaterstoffen juist daar regenbuien van ethaan en methaan te hebben. Mmmm, lekker zo’n regenbuitje. Maar goed, die meren kunnen dus óf door de ondergrondse oceaan ontstaan of door die heerlijke regenbuien. Cassini moet nog maar even vervolgonderzoek doen om het juiste antwoord te vinden. Misschien zijn ze allebei wel goed. Bron: New Scientist.

Noot:
  1. Ik zei onlangs in een andere blog dat Titan de grootste maan van het zonnestelsel is, maar dat was een foudje. []
Share

Vanaf vandaag sterrenkunde-postzegels te koop

De Europazegels 2009

De Europazegels 2009

Vanaf vandaag, 7 april anno domini 2009, zijn de Europazegels 2009 te koop en die hebben een bijzonder thema: sterrenkunde! :-D Allemaal natuurlijk vanwege het Internationale Jaar van de Sterrenkunde 2009 (IYA 2009). Tijdens de ‘Avond van de Sterren’ op 4 april in science center NEMO in Amsterdam heeft Minister Ronald Plasterk van OCW de eerste Europapostzegels 2009 in ontvangst genomen uit handen van Linda van Zomeren, Directeur Marketing & Sales bij TNT Post. Er zijn twee versies van de postzegel: Op de ene staat de lens van Christiaan Huygens waarmee hij Titan, de grootste maan van de planeet Saturnus, heeft ontdekt. De andere postzegel gaat over het Nederlandse initiatief voor de bouw van LOFAR, de grootste radiotelescoop ter wereld. Joost Grootens heeft de Europazegels ontworpen. Uitgebreide informatie over de twee postzegels vind je op deze postzegelblog. Bron: NOVA.

Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler