22 mei 2012

“Rather pointless”

De ruimteveren, nogal zinloos?Komende maandag om 20.01 uur Nederlandse tijd zal Space Shuttle Atlantis worden gelanceerd vanaf NASA’s Kennedy Space Center in Florida. Atlantis zal missie STS-125 uitvoeren, de laatste reparatiemissie van de Hubble ruimtetelescoop. Afgelopen donderdag stond in het Engelse wetenschappelijke blad Nature een redactioneel commentaar op het Space Shuttleprogramma dat er niet om loog. Daarin wordt gesteld dat de missies van de ruimteveren naar de Hubble, waarvan die van de Atlantis de vierde zal zijn, eigenlijk hun belangrijkste wapenfeit zijn. De vluchten naar het internationale ruimtestation ISS worden ‘rather pointless’ genoemd, tamelijk zinloos dus. 8-O Oeps, dat is nogal wat! Van de 131 uitgevoerde Space Shuttlevluchten zijn er dus vier die zinvol worden geacht en de rest is zinloos. Nou hoef je het natuurlijk niet eens te zijn met de redactie van Nature, maar de vraag is denk ik wel terecht of je kan constateren dat de ruimteveren niet meer zijn geweest dan een veredelde ruimtetaxi. Ze brachten mensen en spullen van en naar het ISS en that’s it. De lanceringen en landingen kunnen mij altijd nog bekoren, maar het is een feit dat alles daartussen weinig aanspreekt. OK, soms verliest men een gereedschapstas tijdens een ruimtewandeling, soms is er opwinding over mogelijke schade aan de buitenkant van een shuttle, maar verder is er weinig nieuws. Het feit dát die shuttles de lucht in gaan en weer dalen na 14 dagen is meestal het grootste nieuws. Afgelopen donderdag presenteerde president Obama de nieuwe begroting van de NASA. Daarin wordt gezegd dat er nog acht vluchten zullen plaatsvinden van de laatste drie ruimteveren (Atlantis, Discovery en Endeavour), inclusief die van maandag a.s. September 2010 vindt de laatste vlucht plaats, al hopen sommige congresleden dat het in 2011 nog een vervolg zal krijgen. Vanaf dat moment vindt de grote pauze plaats, want het zal pas in 2015 zijn eer de opvolgers gereed zijn, de draagraketten Ares I en Ares V en de capsule Orion (het Constellation programma). Áls ze gaan, want Obama heeft ook opdracht gegeven om te kijken of die opvolgers er ook echt moeten komen. Er zijn zo vaak technische problemen bij de ontwikkeling én er zijn goedkoper alternatieven dat Obama dit onderzoek heeft uitgezet. Positief nieuws is dat Obama meer geld wil spenderen aan niet-bemande ruimtevluchten, met name studies vanuit de ruimte aan de aarde. En da’s ook precies datgene wat de redactie van Nature voorstaat: onderzoek in de ruimte, geen taxivluchten. :-) Bron: Nature + NRC-Handelsblad, 9 mei 2009.

Share

Voor de vierde keer een kometoïde ontdekt

Die punt is P/2008 R1

Die punt is P/2008 R1

Er was een tijd dat alles simpel was. Zag je aan de hemel een bewegend vaag vlekje met een staart erachter dan wist je ‘dit is een komeet’. Was het een strakke stip zonder vaagheid dan was het een planetoïde. Simpel. Kometen komen uit de Kuiperwolk voorbij Neptunus en onder invloed van die gasreus worden sommige ijsbollen richting binnendelen van het zonnestelsel geslingerd. Planetoïden houden zich tussen Mars en Jupiter op en die laatste heeft dezelfde neiging als Neptunus, maar dan met planetoïden. Ook da’s allemaal simpel. Maar zucht oh zucht, de natuur zit toch weer ingewikkelder in elkaar dan we dachten. Want op 2 september 2008 werd door Gordon Garrad, sterrenkundige van de Siding Spring sterrenwacht in Australië een planetoïde ontdekt, die gehuld was in een grote stofwolk en die een staart had die van de zon af is gericht. In de catalogi heet het object P/2008 R1. De kometoïde, zoals ‘ie wordt genoemd, is niet de allereerste in z’n soort. Er werden drie eerdere kometoïden ontdekt, de eerste al weer dertien jaar geleden. Dat was 133P/Elst-Pizarro, die al in 1979 als planetoïde was ontdekt, maar waarvan in 1996 werd vastgesteld dat ‘ie een staart had. De term kometoïde is nog zo vers dat ‘ie de Wikipedia niet heeft gehaald, zelfs de Engelse versie niet. Wachten hoe lang dat duurt. Afijn, die planetoïde met een staart genaamd P/2008 R1 draait in 4,5 jaar in een licht elliptische baan om de zon. Het is met een middellijn van slechts 700 meter een klein ding. De baan van P/2008 r1 is vreemd, want een dergelijke baan zou op kosmologische schaal binnen een korte periode van 20 á 30 miljoen jaar  instabiel zijn. Vermoedelijk dat ’ie dus oorspronkelijk ergens anders bivakkeerde. Men denkt nu dat zich in de planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter in de middelste en buitenste delen daarvan meer van dergelijke objecten bevinden: ijsachtige planetoïden dus. Normaal zijn ze niet te zien doordat hun ijsrijke inwendige door een donkere korst van de buitenwereld wordt afgeschermd. Maar als ze een zwieper van de planeet Jupiter krijgen kunnen ze richting zon migreren en dan kan onder invloed van diezelfde zon de korst hier en daar openscheuren en dan kan dat ijs naar buiten stromen. En zodoende krijgen we een planetoïde te zien die op een komeet lijkt. Afijn, het woordenboek der sterrenkundetermen kan weer worden aangevuld.  Bron: NRC-Handelsblad, 9 mei 2009.

Share

De dag dat het heelal bevroor

Het bevroren heelalDe laatste tijd publiceer ik bijna wekelijks wel iets over donkere materie en/of energie. ‘t Houdt de gemoederen kennelijk bezig. Eergisteren het verhaal dat men door een betere bepaling van de Hubble constante meer te weten is gekomen over de Donkere Energie. Vandaag een bericht over diezelfde mysterieuze energie, die meer dan 70% van het heelal schijnt te vullen. Heftig denkwerk van een viertal sterrenkundigen1 heeft namelijk opgeleverd dat het heelal 11,5 miljard jaar geleden, toen het zo’n 2,2 miljard jaar oud was, een kort moment heeft meegemaakt van een zogenaamde kosmologische fase-overgang.  Vóór dat moment was de Donkere Energie, die volgens het viertal in de vorm van quintessentie bestaat, hoger van energiedichtheid2. Maar op dat bewuste moment daalde de temperatuur van het heelal onder een bepaalde kritische grens en toen daalde de energiedichtheid van de quintessentie ook. Sindsdien zou de Donkere Energie constant zijn, gelijk aan de Kosmologische Constante. Op het moment van de fase-overgang zou het heelal eventjes bevroren zijn. Als gevolg van de fase-overgang zou een deel van de Donkere Energie zijn vrijgekomen in de vorm van zogenaamde Donkere Straling. Donkere straling, welja… na de donkere materie, -energie, -vloeistof, -stroom en -veelvraten kunnen we die er ook wel bij hebben. Die donkere straling is geheel anders dan gewone straling (licht) en als zodanig ook niet waarneembaar door de mens. Wel denken de sterrenkundigen dat het indirect wèl zichtbaar is, namelijk door het feit dat er in de expansie van het heelal 11,5 miljard jaar geleden eventjes een verandering plaatsvond, een vertraging om precies te zijn. De komende tien jaar moet men in staat zijn die vertraging waar te nemen. Ook denkt men dat de grootste deeltjesversneller ter wereld het quinessentie-veld moet kunnen ophoesten. Twee manieren dus om het model te staven. We wachten het allemaal rustig af.  Bron: Science Daily.

Noot:
  1. Sourish Dutta, Robert Scherrer, Stephen Hsu en David Reeb. []
  2. Die hogere energiedichtheid van de quintessentie zou wel weer een verklaring kunnen zijn voor het voorkomen van zwarte ringen in het vroege heelal. []
Share

Naar Mars turen met een 3D-brilletje

Iedereen een 3D-brilletje opYep, dat is wat we gisteravond deden bij Christiaan Huygens: turen naar foto’s van Mars met zo’n hip 3D-brilletje. De foto’s zijn gemaakt door ESA’s Mars Express, het ruimtevaartuig dat sinds Eerste Kerstdag 2003 om de planeet Mars draait. Presentator van de foto’s was Henk Olthof, die bij de Europese ruimtevaartorganisatie werkt en die voor de gelegenheid voor iedereen zo’n brilletje had meegenomen. De drie-dimensionale foto’s zijn allemaal gemaakt met behulp van de High Resolution Stereo Camera (HRSC), die zich aan boord van de Mars Express bevindt. Een 20,4 wegend apparaat dat prachtige plaatjes heeft geschoten en dat een indrukwekkende maximale resolutie van 2 meter per pixel heeft. De 3D-foto’s die Olthof na de pauze voorschotelde waren met die  brilletjes werkelijk prachtig. Valleien, kraters, bergruggen, vlaktes, ijsvelden, noem het allemaal maar op. Vóór de pauze schetste Olthof de geschiedenis van het onderzoek aan Mars. Dat begon met de eerste waarnemingen door onze 17e eeuwse landgenoot  Christiaan Huygens, die al vaststelde dat de planeet om z’n as roteerde, via de fantasieën van de Italiaan Schiaparelli die zogenaamde canali1 meende te herkennen op Mars tot aan de eerste ruimtevluchten naar de Rode Planeet, zoals met de Mariner 4 in 1964. Naast het wetenschappelijke onderzoek had Olthof ook oog voor de invloed die Mars had op bijvoorbeeld de science-fiction literatuur (zoals in HG.Well’s War of the Worlds) en op de klassieke geschiedenis van Mars/Ares. Al met al een leuk avondje Mars in 3D bij Huygens. Hieronder links op de foto Henk Olthof, rechts Kees met een eigen versie van Mars in 3D. Trouwens, wie zelf online de 3D-foto’s van de Mars Express wil bekijken kan dat hier doen. Ook zijn er 3D-video’s. Eh… zijn die niet 4D?

Henk Olthof en Kees met Mars in 3D

Noot:
  1. Waar hij ‘channels’ mee bedoelde, maar dat verkeerd vertaald werd met ‘canals’. Probleem met de vertaling van deze Engelse woorden in het Nederlands is weer dat beiden kanalen betekenen. []
Share

Wachten, wachten, wachten…. zucht

Dit zie je, verder niks...

Dit zie je, verder niks...

Het is nou 04.45 uur in de ochtend. Een tijd dat ik normaal gesproken op één oor lig, maar ik was toevallig net voor half vijf wakker geworden en dacht ‘kom, laat ik eens gaan kijken naar de 27 uur van Europa, waar Hanny van Arkel, Vincent Icke en staatssecretaris Frans Timmermans in Middelburg met elkaar gaan praten over sterrenkunde. Dat alles live uitgezonden via Ustream. Het programma zegt dat het debat van 4.35 tot 5.35 uur in Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen zal worden gehouden. En wat zie ik? Niks! :-( Ja, een stilstaand beeld de hele tijd, een vaag plaatje van een groepje mensen in een bus. Zucht, diepe zucht… Ik ga weer pitten Hanny! :-(

Naschrift: Hanny SMS’te mij dat alles op tijd was in Middelburg. Kennelijk was er iets mis met Ustream en was het beeld bevroren op een moment dat ze allemaal nog in de bus zaten. Raar hoor.

Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler