22 oktober 2017

Sterrenkunde in het uurwerkenmuseum

Staand horloge met planisferium

Staand horloge met planisferium

Vroeger hadden m’n ouders zo’n Friese staartklok, waar bovenin een venster de maan zichtbaar was. Tenminste, ik geloof dat het de maan was als ik diep in m’n geheugen graaf. Misschien dat ik na de zomervakantie maar eens af moet reizen naar Zaandam, want het Museum van het Nederlandse Uurwerk (MNU) aldaar viert het Internationaal Jaar van de Sterrenkunde met een speciale tentoonstelling van klokken met astronomische mechanieken. In deze tentoonstelling, die is te zien van 15 september tot 1 november 2009, zijn naast instrumenten uit de eigen collectie een aantal bruiklenen opgenomen. Onze aardse tijd is geijkt aan de schijnbare beweging van de sterren, en de bewegingen van de hemellichamen zijn een bron van inspiratie geweest voor uurwerkmakers. Te zien zijn een wereldtijdklok met de tijden van alle plekken op de aarde, die ook de tijden van zonsopkomst en -ondergang weergeeft, en daarnaast onder meer klokken met een planisferium (de bewegende sterrenhemel), een planetarium (het bewegende zonnestelsel) en een tellurium (de bewegende aarde). Ook veel van de andere uurwerken in de collectie van het museum hebben soms fraai uitgevoerde astronomische aanduidingen: kalenders, schijngestalten van de maan en dergelijke. Het vroegst bekende voorbeeld van een kalendermechaniek is het Antikythera-mechaniek, dat dateert uit de tweede eeuw voor Christus. Het museum organiseert naast de tentoonstelling op 30 oktober 2009 een symposium over de nieuwste inzichten over het Antikythera-mechaniek.

Laat wat van je horen

*