23 mei 2012

Fermi heeft 16 gammapulsars gevonden

De door Fermi ontdekte pulsarsPfffff, hoezo warm vandaag. Ik heb de laptop een tikkeltje gemeden, want het is bloedheet achter zo’n ding. Maar nou is ‘t koel genoeg om toch ffff een blogje te schrijven. Met behulp van de gammasatelliet Fermi van de NASA hebben sterrenkundigen 16 pulsars ontdekt die louter gammastraling uitzenden. Pulsars zijn snel ronddraaiende neutronensterren, die het restant zijn van zware sterren die aan het einde van hun actieve leven als supernova hun buitenlagen wegbliezen. Er zijn ruim 1.800 pulsars bekend en bijna allemaal zenden ze periodieke radiostraling uit. Voordat de Fermi satelliet gelanceerd werd, hetgeen op woensdag 11 juni 2008 gebeurde ((Toen Fermi nog GLAST heette.)), was er maar één radiostille pulsar bekend en die was ook nog eens actief in röntgenstraling. Fermi heeft die hoeveelheid radiostille pulsars enorm uitgebreid. Van die 16 gammapulsars zijn er 13 reeds waargenomen met het EGRET instrument op het Compton Gamma-ray Observatory. EGRET was alleen niet in staat de gammabronnen daadwerkelijk te identificeren. Voor EGRET hadden het bijvoorbeeld ook kernen van actieve sterrenstelsels kunnen zijn. Fermi heeft veel scherpere gammaogen dan EGRET en is ook in staat de periodiciteit in de gammastraling te onderscheiden. De gegevens van de 16 gammapulsars zijn gehaald uit Fermi’s Large Area Telescope (LAT). Om duidelijk te maken hoe scherp Fermi’s ogen zijn: LAT ontvangt van de zwakste gammapulsars niet meer dan twee gammafotonen per dag. 8-O Behalve de 16 gammapulsars heeft Fermi ook nog eens acht nieuwe milliseconde-pulsars ontdekt. Die pulsars waren al in het radiogolflengte-gebied bekend, maar doordat ze gevoed worden door een naaste ster versnellen ze in hun rotatie én gaan ze ook periodieke gammastraling uitzenden. Dergelijke pulsars maken daardoor een tweede actieve ‘jeugd’ door en gaan zo’n 100 tot 1.000 keer per seconde roteren. Bij alleenstaande pulsars zie je in de loop van de tijd dat ze steeds langzamer gaan roteren.  In de afbeelding hierboven zijn de ontdekte gammapulsars in geel omlijnt en de milliseconde-pulsars in lichtpaars. Dubbelklikken levert een extra grote versie op. Zo en nou eventjes een Guinness-biertje drinken. ;-) Bron: Universe Today.

Share

Een dubbel planetensysteem in wording

Het systeem 253-1536In de Orionnevel (M42) in het sterrenbeeld Orion is een dubbelstersysteem ontdekt waarbij zich rondom beide sterren een platte stofwolk bevindt die zich vermoedelijk tot een planetensysteem ontwikkeld. Het dubbelstersysteem, dat de naam 253-1536 heeft gekregen – lekker makkelijk om te onthouden – was eerder al door de Hubble ruimtetelescoop gefotografeerd. Dat zie je op de afbeelding rechts. Maar daarop is alleen rondom de linkerster, 253-1536A, een donkere stofschijf te zien. Van 253-1536B, rechts op de foto zien we alleen de ster. Onderzoek met behulp van de Submillimeter Array (SMA)1 op Mauna Kea (Hawaï) toont aan dat ook rondom 253-1536B een stofschijf zit. Die wordt alleen in het optische gebied, waarin Hubble kijkt, overstraalt door de ster. Uit de SMA-afbeelding blijkt dat de stofschijf rondom 253-1536B optisch geheel wordt overstraald door de ster, die een rode dwergster is. De stofschijf rondom 253-1536A is zo’n 70 Jupitermassa’s groot en die rondom253-1536B 20 Jupitermassa’s. Het planetensysteem rondom de zon is alles bij elkaar geraapt zo’n 2 Jupitermassa’s zwaar, dus we praten over zware systemen. Het is voor het eerst dat sterrenkundigen een dubbelster hebben ontdekt met ieder een stofschijf eromheen. Het systeem 253-1536 bevindt zich overigens niet in de kern van de Orionnevel, maar ligt er ongeveer 1 parsec (ruim drie lichtjaar) vandaan. Zou dat wel het geval zijn geweest dan zou er van de stofschijven vanwege de intense straling aldaar weinig over zijn gebleven.  Bron: Bad Astronomy.

Noot:
  1. Die SMA kijkt in het submillimeter-gedeelte van het spectrum, welke zich tussen het infrarood- en het microgolfgedeelte bevindt, met golflengtes tussen een paar honderd micrometer en een millimeter. []
Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler