24 mei 2012

Doe het zelf cursus deel 2: zwarte gaten maken

Bouw je eigen zwart gat

Bouw je eigen zwart gat

In m’n Doe-Het-Zelf-cursus deel 1 liet ik zien hoe je je eigen Stonehenge kan bouwen. In deel 2 dit keer een nog interessanter onderwerp: hoe bouw je je eigen zwarte gat! 8-O Volgens natuurkundigen van het Dartmouth College (New Hampshire, VS) moet dat in een laboratorium namelijk lukken en heb je er zelfs geen deeltjesversneller à la de Large Hadron Collider voor nodig. Wat dan wel? Welnu, uit een onlangs door hun gepubliceerd artikel blijkt het allemaal te draaien om een zogenaamd superconducting quantum interference device, afgekort tot SQUID. Da’s een een bijzonder gevoelige detector voor magnetische velden, die gebruik maakt van supergeleiding bij lage temperatuur. Het viertal betrokken natuurkundigen zegt dat een serie van dergelijke instrumenten bij een bepaald soort van magnetische microgolfstraling in staat moet zijn om zogenaamde Hawkingstraling te produceren. Hé, Hawking, was dat niet die meneer in een rolstoel die lang geleden iets heeft bedacht over verdampende zwarte gaten? Ja, klopt, dat is ‘ie. Volgens Stephen Hawking – in 1974 alweer – kunnen zwarte gaten door quantum-effecten net buiten de waarneemhorizon straling uitzenden en daardoor raken ze langzaam maar zeker massa kwijt. Die straling wordt Hawkingstraling genoemd. Sinds dat gedenkwaardige jaar probeert men ijverig om in laboratoria die straling te genereren, maar tot nu toe tevergeefs. Maar Paul Nation en collegae van Dartmouth denken nu met direct-current (dc)-SQUID’s die straling te kunnen nabootsen. En nou komt het: als je Hawkingstraling hebt, dan heb je óók datgene  wat binnen de waarneemhorizon zit: het zwarte gat! Kortom, wie thuis een eigen zwart gat wil kweken moet het laatste nummer van Physical Review Letters hebben, nummer 103, 087004 (2009). Eh… als je aan de slag gaat: geef mij dan even een seintje, dan kan ik vast m’n koffers inpakken. :-) Bron: Universe Today.

Share

Waarom noemen we Galileo Galileï altijd bij z’n voornaam?

Galileo

Galileo

Als we ‘t hebben over Galileo bedoelen we uiteraard Galileo Galileï (1564-1642). Waarom wordt de beste man, aan wie we het Internationale Jaar van de Sterrenkunde 2009 te danken hebben, in de meeste landen1 bij z’n voornaam genoemd? Per slot van rekening hebben we het ook altijd over Balkenende en Cruyff en niet over Jan-Peter respectievelijk Johan. Ik zie de krantenkoppen al voor mij: “Johan neemt ontslag als manager bij Ajax“. Afijn, waarom praten we altijd over Galileo en niet over Galileï? Nou, de reden blijkt simpel te zijn: omdat Galileo het zelf zo deed. In die tijd waren achternamen geen vanzelfsprekendheid. Iemand kreeg bij de geboorte een naam, dat is wat we nu de voornaam noemen. Soms werd daar ter verduidelijking een achternaam aan toegevoegd, zoals een verwijzing naar de vader (zoals Di Antonio, zoon van Antonio), de geboorteplaats (Romano, van Rome) en soms een traditionele familienaam. Galileï was zo’n familienaam. Maar Galileo sprak zelf altijd van Galileo en daarom is die achternaam van hem minder gebruikt. Doet mij trouwens denken aan de Chinese cultuur van naamgebruik. M’n geschiedenisleraar vertelde (lang lang geleden) dat van de toenmalige Chinese leider Mao Tse Toeng ‘Mao’ z’n voornaam is en ‘Tse Toeng’ z’n achternaam. En waarover hadden we het altijd? Yep, over Mao. Grappig, al die namen. Bron: A blog about history.

Noot:
  1. Alleen in Duitsland en Nederland wordt hij Galileï genoemd. Marieke Baan, bedankt voor je tip! []
Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler