24 mei 2012

Dit stipje is iets bijzonders, een paar-instabiliteit supernova

SN 2007bi

SN 2007bi

Vroeg in 2007 werd de supernova genaamd SN 2007bi gevonden door het internationale Nearby Supernova Factory (SNfactory).  Waarnemingen aan deze supernova lieten direct zien dat het een bijzonder geval was. Niet alleen was ‘ie zo’n tien keer lichtkrachtiger dan gewone type Ia supernova en bleef ‘ie maandenlang helder zonder af te zwakken, maar ook bleek de ster die SN 2007bi veroorzaakte – de zogenaamde precursor star – minstens 200 zonmassa’s zwaar te zijn geweest. Da’s echt hééél zwaar voor een ster. De kern van die ster moet al minstens 100 zonmassa’s hebben gewogen en sterrenkundigen hebben nu bevestigd dat het gevalletje SN 2007bi de allereerste waargenomen paar-instabiliteit supernova is geweest. Normale type Ia supernovae ontstaan door witte dwergen die gevoed door een nabije ster een kritische massa overschrijden en dan een thermonucleaire explosie ondergaan. Bij de paar-instabiliteit supernovae klapt de kern van een supermassieve ster in elkaar en ontstaan paren van electronen en positronen, d.w.z. materie én antimaterie. Die paren zorgen voor een afname van de thermische druk in de kern en dat levert vervolgens een thermonucleaire explosie op, vele malen krachtiger dan bij een type Ia supernova. Die explosie is zó krachtig dat er in de kern NIETS overblijft, zelfs geen zwart gat. De gehele ster gaat aan gruzelementen, waarbij fotonen in de vorm van gammastraling worden uitgestraald. Bij SN 2007bi werd daarbij ook nog eens 22 zonmassa’s aan silicium en 6 zonmassa’s nikkel de ruimte in geslingerd. Met name door dat nikkel bleef deze supernova zo lang helder. Opvallend aan SN 2007bi is trouwens ook dat ‘ie plaatsvond in een dwergsterrenstelsel. Die dwergstelsels zijn meestal arm aan metalen, d.w.z. aan elementen zwaarder dan waterstof en helium. Men denkt dat dergelijke stelsels een goede afspiegeling zijn van het vroege heelal, toen metalen nog helemaal niet voorkwamen en dat paar-instabiliteit supernova perfect gedijen in dergelijke omgevingen. Bron: Berkely Lab.

Share

Subaru ziet exoplaneet bij zonachtige ster

exoplaneet GJ 758B

exoplaneet GJ 758B

GJ 758 is een ster van helderheid 6m die ruim 50 lichtjaren van ons verwijderd is in het sterrenbeeld Lier. Geen ster waar de gemiddelde amateur-sterrenkundige wakker van zal liggen, maar professionele sterrenkundigen hebben wel degelijk iets bijzonders ontdekt aan deze ster. Om GJ 758 blijkt namelijk een exoplaneet te draaien, gemakshalve maar GJ 758B genoemd, die groter is dan Jupiter – op de weegschaal ergens tussen 10 en 40 Jupitermassa’s  – en die direct gefotografeerd is met de Subarutelescoop op Hawaï. Dàt ze een Jupiterachtige exoplaneet hebben gevonden is geen nieuws, dat ze ‘m direct gefotografeerd ook niet, maar wat wel nieuws is dat is dat GJ 758 de eerste zonachtige ster is waar ze een exoplaneet hebben gevonden en dat de afstand tussen ster en planeet afwijkt van eerder gevonden exoplaneten. GJ 758B staat op zo’n 29 Astronomische Eenheden1 van de ster, da’s ongeveer de afstand Zon-Neptunus. Andere exoplaneten staan óf dichterbij de centrale ster óf verderweg. De waarnemingen aan GJ 758B werden gedaan met behulp van het High Contrast Coronagraphic Imager with Adaptive Optics (HiCIAO) instrument dat op de Subaru Telescoop zit. Normaal gesproken wordt zo’n exoplaneet volledig overstraald door de ster, maar met HiCIAO is men in staat het licht van die ster af te dekken en de exoplaneet zichtbaar te maken. De oppervlaktetemperatuur op GJ 758B is met 315 °C laag in vergelijking met andere exoplaneten. Kortom, GJ 758B is een bijzonder gevalletje. Er is met de Subaro ook een tweede  kandidaat bij GJ 758 gevonden, die ze ‘C’ noemen, maar deze moet nog bevestigd worden. Bron: Eurekalert.

Noot:
  1. Eén A.E. is de afstand Aarde-Zon, zeg 149 miljoen km. []
Share

Sint kan vanavond het dak op

Ik heb geen idee wat het weer zal zijn, maar wat mij betreft kan Sint met z’n Pieten vanavond het dak op. En dan maar hopen dat ‘ie een mooie skybeamerloze nachthemel aantreft.

Sinterklaas kan het dak op

Share

Waarom ligt Uranus op z’n kant?

Waarom is Uranus gekanteld?De planeet Uranus ligt op z’n kant, dat wil zeggen dat z’n equator een hoek van maar liefst 98° heeft met het vlak van de ecliptica waarin de planeet rond de Zon draait. De Aarde kent ook zo’n afwijkende rotatieas, maar diens afwijking bedraagt ‘slechts’ 23,45°. Hierdoor kennen wij de seizoenen. De grote vraag is natuurlijk hoe het komt dat Uranus op z’n kant ligt en als een soort rollende bal om de Zon beweegt. Er is al jaren een theorie die zegt dat Uranus ooit in botsing is gekomen met een object ter grootte van de Aarde, maar daarmee kan men niet alle eigenschappen van de baan van Uranus en van z’n omringende 27 manen verklaren. Vandaar dat Gwenaël Boué en Jacques Laskar (Observatorium van Parijs) met een nieuwe theorie zijn gekomen: Uranus heeft ooit een zeer zware maan gehad, die door z’n massa Uranus dusdanig uit balans heeft gebracht dat de gasplaneet kantelde. Een maan die 1% van de massa van Uranus heeft en een bepaalde afstand tot de planeet is volgens de twee Fransen voldoende om Uranus binnen twee miljoen jaar uit evenwicht te brengen. Uranus heeft die zware maan nu niet meer, dus de vraag is dan waar ‘ie is gebleven.  Boué en Laskar denken dat in een latere fase een andere voorbijtrekkende protoplaneet de maan ‘meenam’. Mmmmm, klinkt in mijn ogen een tikkie gekunsteld. Bedenk echter wel dat het in de beginfase van het zonnestelsel – 4,5 miljard jaartjes voor Christus – erg chaotisch was en planeten, protoplaneten, planetisemalen, planetoïden en andere legoblokjes op elkaar botsten alsof het een astronomisch botsautopaleis was. Bron: New Scientist.

Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler