Erik Verlinde’s informatie-zwaartekracht
17 december 2009 Door 41 Reacties
Afgelopen zaterdag stond er een artikel in de Volkskrant waarin journalist Martijn van Calmthout de ideeën beschrijft van de theoretisch natuurkundige Erik Verlinde (47). Ik lees geen Volkskrant, dus het duurde even voordat het nieuws het Adrianus-bastion bereikte, maar inmiddels heb ik begrepen dat het idee van Verlinde omtrent de informarie-zwaartekracht behoorlijk baanbrekend is. Vorige week woensdag gaf Verlinde er opening van zaken over tijdens een een colloquium op het Spinoza-instituut voor theoretische fysica in Utrecht, waar onder andere Nobelprijswinnaar Gerard ‘t Hooft aanwezig zijn. Die noemde Verlinde’s idee intrigerend, hetgeen uit diens mond een waar compliment mag worden genoemd. Kernvraag is: wat is de zwaartekracht precies. Niks nieuws onder de zon, want Newton probeerde de vraag al te beantwoorden in de 17e eeuw. Maar Newton’s zwaartwekrachtwet én Einstein’s latere uitbreiding daarvan verklaren de zwaartekracht niet, maar beschrijven ‘m alleen. Verlinde probeert ‘m te verklaren. Hij denkt dat de kracht ontstaat door een concentratieverschil in informatie in de lege ruimte tussen twee massa’s en daarbuiten. ‘t Hooft kwam eerder al met de stelling dat rond iedere grote massa M een soort hologram te bedenken is, een soort van scherm waarop alle informatie over de hele inhoud is opgeslagen in de vorm van bits. De energie binnen de bol is netjes verdeeld over de bits op dat scherm. Daarmee is ook aan het denkbeeldige holografische scherm een temperatuur toe te kennen. Die op zichzelf denkbeeldige temperatuur is volgens Verlinde de sleutel tot de zwaartekracht die een massa m van massa M ondergaat. Als een deeltje met een massa m net van de ene kant van het denkbeeldige scherm naar de andere wordt gebracht, verandert de informatie-inhoud van de bol met één bit. Die verandering maal de temperatuur van het scherm is volgens Verlinde de energieverandering van het systeem. Die energieverandering moet worden opgebracht tijdens de verplaatsing. Wie het deeltje wil verzetten, voelt dit altijd als kracht richting massa M. Ergo: verplaatste massa geeft informatieverandering, dat kost energie en dat uit zich tenslotte in een aantrekkingskracht. Zie daar Verlinde’s Informatie-Zwaartekrachtstheorie. Hij probeert hiermee niet alleen de zwaartekracht te verklaren, maar ook zaken zoals de oerknal en donkere energie. Het hele artikel is hier na te lezen voor wie het interessant vind. Tips voor deze astroblog over Erik Verlinde’s theorie kwamen van Gerard en Ans. Thanx! Bron: Volkskrant, 12 december 2009.
Eerste wetenschappelijke artikel LHC is verschenen
17 december 2009 Door Reageer
Tatatááá, het eerste wetenschappelijke artikel op basis van een experiment met de onlangs gestartte Large Hadron Collider (LHC), de grootste deeltjesversneller ter wereld, is verschenen. Op 23 november j.l. werden twee bundels protonen de 27 km lange versneller in gepompt met ieder een energie van 450 GeV. Bij het experiment genaamd ALICE (A Large Ion Collider Experiment) kwamen de bundels bij elkaar en dat leverde 284 botsingen op. Op basis van die botsingen wisten natuurkundigen van 113 instituten (!) uit alle hoeken van de wereld de zogenaamde ‘pseudorapidity density’ te bepalen. Niet iets om wakker van te liggen, maar voor de geleerden slechts bedoeld als referentie voor toekomstige metingen. Mocht je geïnteresseerd zijn in het artikel genaamd First proton–proton collisions at the LHC as observed with the ALICE detector: measurement of the charged-particle pseudorapidity density at √s=900 GeV dan moet je hier wezen. En voor jullie ‘t gaan vragen: nee, ze hebben nog geen Higgsdeeltje ontdekt. Oh en nee, er is nog geen lokaal mini-zwart gat gecreëerd.
Bron: Eurekalert.
Superaarde ontdekt met dikke, onbewoonbare atmosfeer en ijskern
17 december 2009 Door 2 Reacties
Astronomen hebben na Corot-7b een tweede superaarde ontdekt waarvan ze de massa en grootte hebben kunnen bepalen. Die geven belangrijke aanwijzingen over de structuur van deze exoplaneet. Het is ook de eerste superaarde waar een atmosfeer is gevonden. De exoplaneet, die draait rond een kleine ster op slechts 40 lichtjaar afstand, is heel belangrijk in de zoektocht naar bewoonbare werelden. De planeet genaamd GJ1214b heeft een massa van zes keer die van de aarde en bestaat waarschijnlijk voor een groot deel uit ijs. Het oppervlak lijkt kokend heet en de planeet is omgeven door een dikke atmosfeer die de planeet onbewoonbaar maakt voor leven zoals we dat op aarde kennen. De ontdekking van de planeet bij de lage-massa ster GJ 1214, die vijf keer zo licht is als onze zon, is vandaag gepubliceerd in Nature. Een overgang vindt plaats wanneer een planeet gezien vanaf de aarde precies voor zijn ster langs beweegt en daarbij een gedeelte van het sterlicht verduistert. De nieuw ontdekte planeet is ongeveer zes keer zo zwaar als de aarde en 2,7 keer zo groot, ongeveer half zo groot als de ijsgiganten Uranus en Neptunus. Hoewel de massa van GJ1214b gelijk is aan die van Corot-7b, is hij veel groter. Dit suggereert dat de samenstelling van de twee planeten verschillend is. Corot-7b heeft waarschijnlijk een rotsachtige kern en zou bedekt kunnen zijn met lava, terwijl astronomen denken dat GJ1214b voor driekwart bestaat uit ijs en verder uit silicium en ijzer. Bron: ESO.
Stephen Hawking op een voetstuk: Niet Normaal
17 december 2009 Door Reageer
Gisteren is in de Beurs van Berlage in Amsterdam de expositie Niet Normaal geopend, die de positie van gehandicapten aan de kaak wil stellen. Eén van de meest beroemde gehandicapten is toch wel de natuurkundige Stephen Hawking, die hier regelmatig de revue passeert en die we het beste kennen als degene die aankwam met de stelling dat zwarte gaten kunnen verdampen. De beeldenis van Hawking op een voetstuk, übermensch genaamd, is van Jake & Dinos Chapman en het stamt uit 1995. Rond Niet Normaal is ook al een relletje losgebarsten (wanneer niet?), want de Nederlandse Spoorwegen schijnen een in hun ogen aanstootgevende poster van de expositie niet in de stations te willen ophangen. Levert vast röhring op – goed Nederlands? dacht ‘t niet – lees PR rond de expositie. Het is allemaal te bewonderen in de Beurs van Berlage van 11 tot 18 uur en het duurt t/m 7 maart 2010. Bron: NRC-Handelsblad, 17 december 2009.





Social profiles Adrianus V