24 mei 2012

Vormt T Pyxidis een bedreiging voor de Aarde?

T Pyxidis

Je zal er vermoedelijk nog nooit van gehoord hebben, maar in potentie zóu T Pyxidis een bedreiging kúnnen vormen voor de Aarde. Niet gelijk je koffers pakken en het vliegtuig naar de Malediven nemen, want je hebt grote kans dat die potentiële dreiging pas over tien miljoen jaar uitkomt. Pffffff, valt dat effe mee. T Pyxidis is een zogenaamde recurrente nova in het zuidelijke sterrenbeeld Kompas, een witte dwerg die periodiek tot uitbarsting komt. Hij maakt deel uit van een dubbelstersysteem en krijgt materiaal toegevoerd van z’n partner, een gewone ster. Soms leidt die massatoevoer  tot een thermonucleaire explosie en stijgt de lichtsterkte van T Pyxidis van magnitude 15,5 (schijnbaar) tot magnitude 7. Dat is vijf keer waargenomen, in 1890, 1902, 1920, 1944 en 1966, gemiddeld zo om de 19 jaar. In eerste instantie dacht men dat de witte dwerg 6.000 lichtjaar van de Aarde verwijderd is, maar onlangs is door Edward Sion (Villanova Universiteit in Spanje) becijferd dat de afstand ‘slechts 3.260 lichtjaar bedraagt. Da’s niet zo erg, maar verontrustend is wel dat Sion denkt dat T Pyxidis in de toekomst wel eens meer zou kunnen zijn dan een nova. Als de witte dwerg namelijk bij die nova-uitbarstingen te weinig massa uitspuwt zou z’n massa door de toevoer van de andere ster op een gegeven moment wel eens boven de zogenaamde Chandrasekhar-limiet kunnen komen, da’s 1,44 zonmassa. En als een witte dwerg die grens bereikt dan kan je de klok erop gelijk zetten dat er herrie in de tent komt: dan krijg je een regelrechte type Ia supernova. In diverse persberichten kwam te staan dat Sion geroepen heeft dat dàt doemscenario ‘spoedig’ zou kunnen plaatsvinden. Maar in een daaropvolgende verklaring heeft Sion dat begrip spoedig enigzins genuanceerd:

At the accretion rate we derived, the white dwarf in T Pyxidis will reach the Chandrasekhar Limit in ten million years.

Oooooohhhh, is dat spoedig? De vraag is trouwens of een supernovae op die afstand echt een ramp voor de Aarde zal vormen. Ja, eentje op honderd lichtjaar afstand is een regelrechte ramp. Maar daar is gelukkig geen sprake van. :-) Bron: Universe Today.

Share

200 vyomanauten gezocht

De GSLV-Mk II draagraket

We hadden al drie smaken astronauten: dè astronauten, uit de Verenigde Staten en Europa, de kosmonauten uit Rusland en de Taikonauten tenslotte uit China. Maar daar kan over enkele jaren een nieuwe smaak aan worden toegevoegd, want in India zijn ze hevig op zoek naar vyomanauten, zoals ruimtereizigers daar worden genoemd. Vyoma betekent ‘ruimte’ en ‘hemel’ in het Sanskriet. De Indiase ruimtevaartorganisatie ISRO is onder straaljagerpiloten op zoek naar 200 kandidaten om te worden getraind tot vyomanaut. Straaljagerpiloten zijn gewend aan de g-krachten die optreden bij lanceringen en landingen, dus da’s best handig en dat is ook wat de VS, Rusland en China met hun eerste lichting astronauten deden. Van die 200 kandidaat-vyomanauten zijn er uiteindelijk vier die een vyomanauten-opleiding gaan volgen. Twee van hun worden reserve en de andere twee moeten in 2015 enkele dagen rondjes om de aarde maken in een door India te bouwen automatisch bestuurd ruimteschip, omhoog te brengen met de GSLV-Mk II draagraket (zie afbeelding). India is wat ruimtevaart betreft erg ambitieus, want ze willen al ergens rond 2020 naar de maan, eerder dan China. Die term vyomanaut heeft overigens een poosje een concurrent gehad, want de term gaganaut schijnt erg favoriet te zijn geweest onder Indiase ruimtevaartdeskundigen. Gagana betekent in het Sanskriet ‘hemelen’ en ‘de lucht boven’. Mmmmm, wat onthouden betreft heeft die naam gaganaut ook mij voorkeur boven voyama eh… vyomanaut. ;-) Bron: NRC-Handelsblad, 7 december 2010.

Share

Galileïsche manen van Jupiter zijn jarig vandaag

De Galileïsche Manen

Vandaag precies vierhonderd jaar geleden, op 7 januari 16101 om precies te zijn, maakte Galileo Galileï voor het allereerst melding in een brief van enkele stipjes die hij gezien had bij de planeet Jupiter. Met een verbeterde versie van z’n telescoop, die dertig keer kon vergroten, had hij drie stipjes bij Jupiter gezien. Enkele maanden later maakte hij melding van een vierde stip én van de observatie dat de stipjes geen vaste sterren waren, maar dat ze volgens hem óm Jupiter heen draaien. Galileï zag uiteraard de vier grote manen van Jupiter, Io, Europa, Ganymedes en Callisto, in de afbeelding van boven naar beneden. Met z’n observatie had hij voor het eerst een soort van mini-zonnestelsel gezien: manen die allemaal om een planeet draaien, net zoals de (toen bekende) vijf planeten om de zon draaien. In eerste instantie noemde Galileï de manen Cosmica Sidera, d.w.z de sterren van Cosmica. Later ging hij akkoord met de namen die Simon Marius eraan gaf, allemaal ontleend aan geliefden van de Griekse god Zeus. Marius was overigens van mening dat hij de manen gelijktijdig met Galileï had ontdekt. Vanwege de algemene opvatting dat Galileï er in ieder geval als eerste melding van maakte worden de vier manen ook wel de Galileïsche manen genoemd. En die zijn vandaag dus een tikkie jarig. Bron: Wikipedia.

Noot:
  1. Op de Nederlandse Wikipedia-pagina over de manen wordt gezegd dat hij ze die dag voor het eerst zag. Da’s echter niet juist, hij maakte er die dag voor het eerst melding van. []
Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler