24 mei 2012

Niet alle sterrenstelsels bevatten een superzwaar zwart gat

M33 bevat géén superzwaar zwart gat

Lees m’n blogs over sterrenstelsels en in 99% ervan lees je dat zich in de centra daarvan – zowel in de actieve als de inactieve versies ervan – superzware zwarte gaten bevinden, miljoenen of zelfs miljarden zonmassa’s zwaar. Vreemd is dan als je leest dat er ook sterrenstelsels zijn waarin zich helemaal geen superzwaar zwart gat bevindt. Zoals de beroemde Driehoeksnevel, Messier 33 in het sterrenbeeld Driehoek. Al in 2001 werd uit onderzoek duidelijk dat zich in de kern van M33 een zwart gat bevindt dat hooguit 3000 zonmassa’s zwaar is. Vergelijk dat met de 4,31 miljoen zonmassa’s die ‘ons’ massieve zwarte gat in de kern van de Melkweg op de kosmische keukenweegschaal weegt, een zwart gat dat vergeleken met de exemplaren in actieve sterrenstelsels als klein wordt beschouwd. Dan is die van M33 een mini gaatje. :-) De grote vraag is natuurlijk waarom niet alle sterrenstelsels een superzwaar zwart gat herbergen. M33 heeft zo’n 2 á 3 miljard jaar geleden een gravitationele interactie gehad met grote broer M31, het Andromedastelsel. Laat dàt stelsel nou twee kernen hebben, die wie weet dat het zwarte gat van M33 daar is achtergebleven. Het zou ook kunnen dat in sommige sterrenstelsels de omstandigheden niet leiden tot het ontstaan van superzware zwarte gaten. Die ontstaan door kannibalisme van alles wat zich aan materie in hun buurt bevindt, zodat ze voortdurend groeien, maar in M33 was er wellicht een andere situatie. Afijn, daar zal vast wel weer een mooie theorie over worden bedacht. Bron: Supernova Condensate.

Share

Huh, Spirit zit helemaal niet muurvast?!

Een blik vanaf de Spirit

Na m’n vorige bericht over mogelijke lavastromen in het verre verleden op Mars nog een berichtje over de Rode Planeet. En aan de titel te zien een leuk bericht, eentje die ons na een ‘zwaar’ weekend met een duur Italiaanse restaurant in Emmen vrolijk kan stemmen1: vanuit de 41e Lunar and Planetary Science Conference in Houston bereikte ons vorige week het nieuws dat Marsrover Spirit helemaal niet muurvast in de Marsgrond zit. Eind januari liet de NASA weten dat alle pogingen om Spirit te bevrijden uit Troy waren mislukt en dat de ruimtevaartorganisatie besloten had om Spirit voortaan vanaf die plek statisch onderzoek te laten doen. Spirit werd een ‘lander’ in plaats van een ‘rover’. Maar wat blijkt nu: tussen eind januari en vorige week heeft Spirit bij elkaar 34 cm (Bij de Planetary Society hebben ze ‘t over 39 cm. Geen idee wie ‘t goed heeft.) heen en weer gereden! 8-O Diverse wetenschappers, zoals Jim Bell (Cornell University), hebben al laten weten dat er goede kans is dat als Spirit de winter op Mars doorstaat hij bevrijdt kan worden en dat ‘ie dan weer als vanouds rond kan tuffen op Mars. Jan Brandt vertelde mij trouwens dat hij Mars vorige week nog heeft gefotografeerd en daar binnenkort een astroblogje aan zal wijden. We wachten vol spanning af. Bron: Science News.

Noot:
  1. Om misverstanden te voorkomen: verder was ‘t allemaal hardstikke gezellig hoor: feestje van de jarige Emmy, logeren bij de Fam. De Ruiter. []
Share

Heeft er lava gestroomd door beddingen op Mars?

Heeft lava gestroomd door de Ascraeus bedding?

Mars kennen onder andere van de prachtige foto’s genomen door de Mars Express en Mars Reconnaissance Orbiter van beddingen, waarvan we nu met zekerheid kunnen stellen dàt daar ooit water doorheen heeft gevloeid. Vorige week werd op de 41e Lunar and Planetary Science Conference door Jacob Bleacher (NASA’s Goddard Space Flight Center, Greenbelt, VS) betoogd dat er wellicht ook lava door die beddingen heeft gevloeid. Bleacher en z’n collegae keken naar een bedding op de zuidwestflank van de Ascraeus Mons vulkaan, welke deel uitmaakt van het Tharsis gebergte op Mars. Met een batterij aan instrumenten1 bekeken ze een 270 km lange bedding op die flank. Aan de ene kant van het ‘kanaal’ vonden ze duidelijk aanwijzingen die duiden op water dat daar gestroomd heeft. Maar aan de andere kant vonden ze een landschap dat sterke gelijkenissen vertoond met de zogenaamde lava tunnels op Hawaï, onder andere enkele diepe putten (de gele stippen op de foto), welke niet door invloed van water kunnen zijn ontstaan. Studie van een 51 kilometer lange lava tunnel, afkomstig van een uitbarsting in 1859 van de Mauna Loa op Hawaï, laat zien dat lava tunnels beddingen kunnen vormen die líjken te zijn gevormd door water. Bleacher en partners denken dan ook dat de gehele bedding bij Ascraeus Mons door lava is gevormd. Verder onderzoek moet uitwijzen of dat idee klopt of niet. Bron: Science Daily.

Noot:
  1. de Thermal Emission Imaging System (THEMIS), de Context Imager (CTX), de High/Super Resolution Stereo Color (HRSC) imager  en tenslotte oude data van de Mars Orbiter Laser Altimeter (MOLA). []
Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler