M82 is het welbekende actieve sterrenstelsel in het sterrenbeeld Grote Beer, dankbaar object voor menig amateur-astronoom om te bekijken of fotograferen. Mei vorig jaar verscheen er in de loop van enkele dagen een nieuwe radiobron in M82 en diens lichtkracht in radiolicht is sindsdien vrijwel ongewijzigd gebleven. Radiostraling afkomstig van een supernova wordt uitgesloten, want dan zou er na het bereiken van een maximum een zeker verval moeten plaatsvinden, hetgeen niet is waargenomen. Verder schijnt het licht van het object zeer snel te gaan, wel vier keer de lichtsnelheid. Dat kan uiteraard niet echt, maar het is een schijneffect dat superluminale snelheid wordt genoemd en dat wordt veroorzaakt door de hoek waaronder de straling dat door een object wordt uitgezonden de Aarde bereikt. De radiobron bevindt zich niet precies in het midden van M82, alwaar zich een supermassief zwart gat bevindt. Dàt zwarte gat is de bron van de grote activiteit die gaande is in M82, en die zich kenmerkt in de karakteristieke gasstromen die vanuit het centrum naar buiten stromen (zie afbeelding), maar het is niet de bron van de mysterieuze radiostraling. Wellicht dat er sprake is van een zogenaamde micro-quasar, een zwart gat van zo’n 10 á 20 zonmassa’s wiens accretieschijf bestaande uit invallend materiaal voor de straling zorgt. [Lees meer...]