24 mei 2012

‘Scheiden en trouwen’ in de wereld van planetoïden

Een binaire planetoïde

Ja, het zou zo maar een verhaal voor de Story of Privé kunnen zijn, of hoe heten die roddelbladen tegenwoordig, maar het gaat wel degelijk over sterrenkunde. Scheiden en trouwen blijken niet alleen voor te komen in de grote-mensen-wereld der sterren en gewone stervelingen, maar ook bij planetoïden, die grote en kleine rotsblokken die in ons zonnestelsel voorkomen. Een aantal sterrenkundigen onder leiding van de Tsjech Petr Pravec onderzocht een groep van 35 zogenaamde planetoïden-paren, duo’s van planetoïden die ooit geheel onafhankelijk van elkaar waren, maar die in dezelfde baan rondom de Zon terecht zijn gekomen, elkaar tot op enkele kilometers zijn genaderd en zodoende in een soort van huwelijk komen, ahum da’s mijn metafoor. Het omgekeerde komt ook voor: door het zogenaamde Yarkovsky–O’Keefe–Radzievskii–Paddack (YORP) effect, waarbij het zonlicht er voor zorgt dat één kant van de planetoïde wordt opgewarmd, terwijl de donkere kant door uitstraling kouder wordt, kunnen planetoïden in tweeën splijten. Dat levert de zogenaamde binaire planetoïden op, waarbij het duo nog wel in elkaars nabijheid is en rondjes om een gemeenschappelijk zwaartepunt maakt. Maar àls de massa van de kleinste planetoïde minder dan 60% van die van de grootste planetoïde is dan zegt die kleine op een gegeven moment vaarwel en hebben we een soort van scheiding, ahum da’s wederom van mij. Pravec en collegae vermoeden dat een deel van die planetoïden-paren voormalige binaire planetoïden zijn, dus wie weet zijn er wel een paar die voor de tweede maal getrouwd zijn. Wie ‘t allemaal te zot voor woorden vindt: morgen staat het allemaal te lezen in het vakblad Nature, dus rennen naar de winkel. Weer es wat anders van Privé. :-D :bron: Bron: Eurekalert én jawel… Eurekalert.

Share

Het is slecht vertoeven in de buurt van nauwe dubbelsterren

Schets van botsende planeten bij een nauwe dubbelster

Onderzoek met de infrarood satelliet Spitzer van de NASA heeft laten zien dat het slecht kan aflopen met planeten die zich bevinden in de buurt van dubbelsterren die zich vlakbij elkaar bevinden. Er is een klasse van dubbelsterren die naar hun prototype de RS Canum Venaticorum’s, kortweg RS CVn’s worden genoemd, welke zich slechts 3 miljoen km van elkaar bevinden, 1/50e van de afstand Aarde-Zon. Een groep sterrenkundigen onder leiding van Jeremy Drake (Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, Cambridge, Massachussets) keek met behulp van Spitzer naar drie van die RS CVn’s en men ontdekte in alle drie gevallen een hete stofschijf rondom de dubbelster. Bij jonge (dubbel-)sterren is zo’n stofschijf niet vreemd, maar deze klasse van dubbelsterren is oud te noemen, met een leeftijd van één tot enkele miljarden jaren. Normaal zou die stofschijf al lang verdwenen zijn, opgelost of weggeblazen door de sterrenwind. Er moet dus iets gebeurd zijn waardoor het stof in die schijf ‘ververst’ is en opgewarmd tot de temperatuur die het nu heeft, die van gesmolten lava. Dat ‘iets’ is hoogstwaarschijnlijk de botsing van planeten die om de dubbelsterren hebben gedraaid, waarbij de planeten compleet werden vernietigd – ashes to ashes, dust to dust, is het niet? De gravitationele interactie tussen de sterren zorgt er voor dat de baan van planeten in de buurt instabiel raken en dat die uiteindelijk tegen elkaar botsen, met desastreuse gevolgen. De leeftijd van de sterren en planeten is dusdanig dát er leven zou kunnen zijn, maar na zo’n botsing is daar weinig van over, dat mag duidleijk zijn. De RS CVn’s zijn dus de echte Death Stars onder de sterren, ’destroyers of worlds’ zoals Drake et al ze in dit wetenschappelijke artikel noemen. :bron: Bron: NASA/JPL.

Share
canakkale canakkale canakkale balik tutma search canakkale vergi mevzuati bagimsiz denetim vergi mevzuati ozurlu engelliler