NGC 6791….een onopvallende heel bijzondere open sterrenhoop

NGC 6791...open sterrenhoop in het sterrenbeeld de Lier

Het zijn “zware tijden voor het astronomisch klootjesvolk”……terwijl “de grote roerganger” nog heerlijk lui en ontspannen met z’n r…eh…achterwerk op een warm tropisch strand ergens ver in het zonnige zuiden zit te zitten, moet het “personeel” werkelijk alles uit de kast..eh…telescoop halen om de werkdruk nog enigszins aan te kunnen…….het zal er bij de volgende “astroblog CAO onderhandelingen”, zo verzeker ik U, hard aan toe gaan want dit pikken we niet langer….(r)evolutie…..op de barricaden….de dictator Adrianus V met pek en veren het universum uit.  Oeps, volgens mij zijn mijn hersens nu toch even heel kort in een wel heel vreemd parallel-universum geraakt want stukjes schrijven voor astroblogs is natuurlijk één van meest leuke dingen die een nedrig aardklootbewoner kan doen in zijn korte bestaan op deze “pale blue dot”!! Phoeh……dat was “kantje boord”..maar goed..back to Astroblog business. Gisteravond was het weer eens helder genoeg voor een astrofotografische biesbos-expeditie….Het doelwit van deze sessie was de onopvallende  visueel zwakke maar zeer sterrenrijke open sterrenhoop NGC 6791 in het sterrenbeeld de Lier!….De Lier, zegt U, dat is toch het sterrenbeeld van de beroemde Ringnevel M 57 en verder niets?? Tja….het kleine sterrenbeeld de Lier heeft inderdaad deze wereldberoemde planetaire nevel binnen haar bescheiden grenzen…..maar….ook nog twee andere, zij het minder opvallende maar daarom niet minder mooie, deep sky objecten. De ene is de bolvormige sterrenhoop en de andere is de open sterrenhoop NGC 6791. Deze laatste is helaas wel wat aan de zwakke kant maar de sterrenhoop is wel heel sterrenrijk…..heel veel leuke zwakke sterretjes. Een andere bijzonderheid is dat deze open sterrenhoop vrij oud is voor een open sterrenhoop…..8 miljoen jaar…..open sterrenhopen vallen na hun ontstaan in de regel al vrij snel uit elkaar onder invloed van de vele galactische gravitationele invloeden die aan zo’n groep jonge sterren lopen te rukken en trekken. Wat ook typisch en vreemd is voor NGC 6791 is het hele hoge “metaal-gehalte” van de sterren in deze sterrenhoop. Ons heelal bestond bij “haar geboorte” (the big bang) voornamelijk uit waterstof en een heel klein beetje helium.  Al  het  spul anders dan waterstof wordt in de sterrenkunde-wereld omschreven met de term “metalen”……De verhouding tussen waterstof en de aanwezige  ”metalen” in een ster zijn een maatstaf voor de leeftijd van een ster….immers de allervroegste sterren in ons heelal bestonden alleen maar uit de “oer(knal) bestanddelen van ons nog piepjonge universum”….Door het omzetten van waterstof in “metalen” middels kernfusieprocessen in het binnenste van de sterren die dan weer via supernova-explosie’s weer worden “terugggeven” aan de interstellaire ruimte zullen de volgende (jongere) generatie’s sterren een hoger “metaalgehalte” hebben dan hele oude sterren. Althans dat is in principe de theorie….maar ja…in de wereld der sterren zijn altijd weer van die lastige tegenstrijdige onverklaarbare “uitzonderingen op de regel”………..NGC 6791 is er zo’n eentje. De behoorlijk oude sterren in NGC 6791 hebben een metaalgehalte dat twee keer zo hoog is als onze, veel jongere zon…..en dat is iets wat de gangbare sterevolutie- theorieën nogal in wielen lijkt te rijden. Daarom is deze zo ogenschijnlijk onopvallende open sterrenhoop één van de meest bestudeerde open sterrenhopen in de wereld der sterrenkunde. Tja…en zo zie je maar weer…..bij sterren(hopen) is het soms net zoals met mensen……schijnbare Uiterlijkheden en de echte realiteit……..ze kunnen soms heel erg uit elkaar liggen. Het getoonde plaatje is een samensmelting van vier opnames van vier minuten, genomen met de ogenschijnlijk zo onbeduidende  maar keigoede 20 cm Newton!!!

Gerelateerde Astroblogs:

Lucy in the sky with diamonds

De rozerode gloed van stervorming

Jonge sterrenhoop NGC 2100 concurreert met de Tarantulanevel