16 december 2017

Ver sterrenstelsel produceert enorme uitbarsting op alle golflengten

blazar

4C +71.07 is een blazar, een type sterrenstelsel met een energetische kern. Blazars zijn verwant aan de bekendere quasars.

In 2011 scheerde een maand lang een energiestraal langs de aarde, die 11 miljard jaar geleden is uitgestoten door een enorm zwart gat. Door gegevens die verkregen zijn met NASA’s Fermi Gamma-ray Space Telescope te combineren met die van de Very Long Baseline Array (’s werelds grootse radiotelescoop), is men in staat geweest om de bron van de uitbarsting heel precies te bepalen. De theorie voorspelt dat dit soort gamma-uitbarstingen hun herkomst hebben in de nabijheid van een supermassief zwart gat, die de uiteindelijk bron vormt van dit soort activiteit. Helaas komt de praktijk niet altijd overeen met de werkelijkheid: de bron van de recente uitbarsting, die afkomstig is uit het sterrenstelsel 4C +71.07, blijkt helemaal niet vlakbij een supermassief zwart gat te liggen, maar 70 lichtjaar verderop!

Het sterrenstelsel 4C +7107 staat al sinds de jaren ’60 bekend als krachtige radiobron. In de jaren ’90 was het stelsel ook verantwoordelijk voor krachtige uitbarstingen van gammastraling, maar daarna is het weer relatief stil gebleven. Totdat in november 2011 een gigantische uitbarsting werd waargenomen, waarbij het sterrenstelsel 10.000 jaar helderder werd dan alle sterren in onze Melkweg bij elkaar opgeteld. Zoals gezegd volgde de hernieuwde activiteit op een periode van relatieve stilte, en hierdoor zijn astronomen in staat gesteld om de gamma-uitbarsting te linken aan de langzaam stijgende emissie die door radiotelescopen is waargenomen.

4C +71.07 outburst

De uitbarsting (rechts) en de kern (links) van 4C +71.07

Het sterrenstelsel 4C +71.07 bevindt zich op een afstand van 10,6 miljard lichtjaar, in de richting van het sterrenbeeld Grote Beer. In de kern bevindt zich een supermassief zwart gat van 2,6 miljard zonnemassa’s, die actief materiaal aan het verorberen is. Hierdoor ontstaan twee straalstromen van deeltjes, die in tegengestelde richting uit het zwarte gat schieten. E

Laat wat van je horen

*