4 december 2016

Messier Maandag – M44, de Kosmische Kribbe of Bijenzwerm

M44 1

Het is weer tijd voor Messier Maandag, waarin we aandacht besteden aan de beroemde Messier-catalogus, een lijst met deep-sky objecten die is opgesteld om verwarring met kometen te voorkomen. De meeste objecten uit deze lijst zijn alleen zichtbaar met een telescoop, maar een aantal zijn zichtbaar met het blote oog en zijn al bekend sinds de oudheid.

M44 2

Messier 44, ook wel de Bijenzwerm en de Kribbe genoemd, is zo’n object. De oude Grieken en Romeinen noemde het Praesepe, wat Latijn is voor “trog” (voederbak voor vee). De heldere sterrencluster in het centrum werd gezien als de trog, terwijl de twee heldere sterren daarbuiten (Asellus Borealis en Asellus Australis) de mythologische (uit de trog etende) ezels voorstelden die door Dionysus en Silenus bereden werden in hun veldslag met de Titanen.

En deze heldere sterrencluster, die op een afstand van slechts 500 lichtjaar vanaf de aarde staat, kan ’s winters bijna de gehele nacht bekeken worden.

M44 3 locatie

Een stukje ten noordoosten van het welbekende sterrenbeeld Orion vind je een heldere gelijkbenige driehoek van drie heldere sterren: Procyon, Pollux en Regulus, oftewel de nummer 7, 17 en 22 in de lijst van helderste sterren aan de sterrenhemel. Binnen deze driehoek, maar iets meer in de richting van Regulus-Pollux, vind je dan de Kribbe.

De Kribbe wordt omgeven door vier sterren die met het blote oog zichtbaar zijn (vanaf een donkere plaats!), waaronder de twee ezels. M44 zal eruit zien als een wolkachtig vlekje, maar een verrekijker is voldoende om te zien dat het wolkje eigenlijk uit vele afzonderlijke sterren bestaat.

M44 4 locatie

In tegenstelling tot de meeste deep-sky objecten, die beter bekeken kunnen worden door een flinke telescoop, kan Praesepe het beste bekeken worden door een verrekijker of een kleine telescoop. Aangezien M44 anderhalve hemelgraad in doorsnede is, zal je met een grotere telescoop ongetwijfeld het grotere plaatje missen.

En dit grotere plaatje is spectaculair!

M44 5

Er bevinden zich ongeveer 1000 sterren in de Kribbe/Bijenzwerm, waarvan de helderste en zwaarste in het centrum staan. Zo’n 300 van deze sterren zijn zonachtig, ongeveer 700 zijn rode dwergen en de helderste 20 zijn heldere blauwe A-sterren. De cluster bevat geen O- en B-sterren en dat is logisch: hoe zwaarder een ster, hoe korter z’n leven, dus alle sterren zwaarder dan de A-klasse zijn al vergaan. Maar hoe zit het dan met die heldere oranje sterren? Oh, die zijn inderdaad knaloranje en bovendien spectaculair!

M44 6

Deze oranje sterren zijn zware sterren die de hoofdreeksfase van hun leven al verlaten hebben. Deze sterren hebben het Rode Reuzenstadium bereikt, een teken dat hun brandstof begint op te raken. Uiteindelijk zullen deze sterren hun buitenlagen wegblazen, waarna de naakte kern overblijft:

Geef een reactie