18 november 2017

Hidden figures: het verhaal van de vrouwen achter de maanreizen

Morgen – een dag na Internationale Vrouwendag – gaat Hidden Figures in Nederland in première, de film die het verhaal vertelt over de zwarte Amerikaanse vrouwen, die door hun wiskundige talenten meewerkten aan het ambitieuze Apollo-maanprogramma in de jaren zestig en die op de achtergrond zorgden voor een groot aandeel in het Amerikaanse succes in de race om de maan, de race die de VS ten tijde van de Koude Oorlog met de Sovjet-Unie voerde en die juli 1969 leidde tot de geslaagde maanmissie van de Apollo 11. Hidden Figures is het verhaal van drie Afro-Amerikaanse vrouwen, Katherine Johnson (gespeeld door Taraji P. Henson), Dorothy Vaughan (Octavia Spencer) en Mary Jackson (Janelle Monáe), die als ‘menselijke computer’ beter konden rekenen dan de vroegste IBM-computers. Toen ik vandaag in de NRC Next een review zag van Hidden Figures en las over die menselijke computers moest ik directe denken aan ‘ Pickerings Harem’, een groep vrouwelijke sterrenkundigen die eind 19e eeuw in opdracht van de directeur van het Harvard College observatorium, Edward Pickering, de ondankbare taak hadden de hele dag saaie berekeningen uit te voeren aan zoveel mogelijk sterren. In die dagen was er nog geen systeem om sterren te classificeren en het was dankzij het harde werken van de ‘Harvard Computers‘ – vrouwen zoals Annie Jump Cannon – dat dat systeem er kwam en dat het onderzoek aan de sterren in de Melkweg echt wetenschappelijk gevoerd kon worden. Tussen Pickerings Harem in de 19e eeuw en de Hidden Figures een klein eeuw later zijn grote parallellen te trekken en de conclusie is in ieder geval dat vrouwen in die eeuw weinig opgeschoten zijn, dat ze nog steeds een ondergeschikte, maar onmisbare rol speelden in het wetenschappelijk onderzoek, eerst naar de classificatie van sterren, later in de race naar de maan.

Eén piepkleine, schrale troost: LEGO heeft bekend gemaakt met een serie poppetjes te komen om de Hidden Figures van de NASA te eren – naast Katherine Johnson ook:

  • Margaret Hamilton, die in de jaren zestig de computerprogrammatuur van de Apollo-missies ontwierp.
  • Mae Jemison, die in 1992 de eerste Afro-Amerikaanse vrouw in de ruimte was, aan boord van space shuttle Endeavour.
  • Sally Ride (1951-2012), de eerste Amerikaanse vrouw in de ruimte, met haar missie in 1983 met de space shuttle Challenger.
  • Nancy Grace Roman, de sterrenkundige die bekend staat als de “Mother of Hubble” voor haar rol in het realiseren van de Hubble Space Telescope.

Laat wat van je horen

*