18 juni 2013

Brian Schmidt komt er aan en wij gaan ‘m zien!

Brian Schmidt

In mijn agenda staat woensdag 19 december a.s. vet aangekruist. Nee, niet omdat m’n kerstvakantie dan al vervroegd begint – was het maar waar – maar wel omdat de Australische sterrenkundige Brian Schmidt (45) die dag in Leiden een lezing geeft over supernovae en collega-blogger Jan en ik daar ook bij zijn.  Ja duh, WTF [...]

‘Donkere kern’ van cluster Abell 520 blijkt toch niet zo donker te zijn als gedacht

Uit de waarnemingen met Hubble's ACS van Abell 520 blijkt diens kern toch niet zo donker te zijn (bovenste foto)

In maart dit jaar bleek uit waarnemingen gedaan met de Wide Field Planetary Camera 2 (WFPC2) aan boord van de Hubble ruimtetelescoop dat er in de kern van de cluster van sterrenstelsels genaamd Abell 520 een overschot aan verborgen donkere materie is en een tekort aan zichtbare, gewone materie in de vorm van sterrenstelsels. Men [...]

Lezing: Brian Schmidt over het versneld uitdijende universum in Leiden

Brian Schmidt komt 19 december naar Leiden

Op 19 december geeft Nobelprijswinnaar prof. dr. Brian Schmidt in Leiden een lezing over het versneld uitdijende universum. In 2011 ontving hij samen met zijn collega’s prof. dr. Saul Perlmutter en dr. Adam Riess de Nobelprijs voor de Natuurkunde voor de ontdekking dat het universum versneld uitdijt. In 1998 ontdekten twee teams dat de uitdijing [...]

Hoe kosmische leegtes ons iets kunnen vertellen over donkere energie

Kunnen de leegtes tussen de filamenten ons iets vertellen over donkere energie?

In 1998 ontdekten sterrenkundigen aan de hand van waarnemingen aan ver weg staande supernovae dat de expansie van het heelal toeneemt. Men had het omgekeerde verwacht, een vertraging als gevolg van de zwaartekrachtswerking van de materie, maar een tot dan toe onbekende kracht1 bleek een afstotende werking te hebben: de donkere energie. Sinds die ontdekking [...]

€ 18,3 miljoen voor onderzoek aan onbegrepen materie

De Bullet Cluster, waar donkere materie en gewone materie op elkaar gebotst zijn

Zes onderzoeksteams van topwetenschappers van verschillende Nederlandse universiteiten krijgen geld om de komende tien jaar samen excellente wetenschappelijke onderzoeksprogramma’s op te zetten. Minister Bussemaker stelt hiervoor 167 miljoen euro beschikbaar. € 18,3 miljoen daarvan is bedoeld voor ‘onbegrepen materie’, zoals het vandaag in NRC-Handelsblad wordt omschreven. Het gaat om nieuwe vormen van materie die niet passen [...]

BOSS meet vertraging vóórdat donkere energie expansie heelal versnelde

quasars_boss

In 1998 ontdekten sterrenkundigen met behulp van type Ia supernovae dat het heelal versneld expandeert. De mysterieuze donkere energie zou er met z’n afstotende werking voor zorgen dat die expansie steeds sneller verloopt en dat zou al zo’n vijf miljard jaar aan de gang zijn. Vóór dat moment zou het omgekeerde het geval zijn: doordat [...]

Hoe eerst straling, toen donkere materie en toen donkere energie ons heelal domineerden

taartdiagrammen van het heelal

Ik heb het mij eigenlijk nooit zo goed gerealiseerd, maar toen ik vandaag de grafiek hierboven zag, had ik zo’n befaamd ‘aha-moment’, waarin ik tot de ontdekking het inzicht kwam – ahum – dat het heelal drie fasen heeft gekend, waarin het door één specifiek iets werd gedomineerd – nee, niet The Dark side of [...]

South Pole Telescope bevestigt het bestaan van donkere energie

Het door de South Pole Telescope waargenomen 'power spectrum' van de CMB

Sinds 2007 staat op de ijskoude Zuidpool de South Pole Telescope (SPT), een radiotelescoop met een schotel van tien meter, die voornamelijk gebruikt wordt om de kosmische microgolf-achtergrondstraling te bestuderen – het restant van de hete oerknal, waarmee 13,7 miljard jaar geleden het heelal ontstond. Het valt niet mee om daar onder de barre omstandigheden [...]

Toch weer twijfels of FERMI annihilerende donkere materie heeft gezien

De Fermi-ruimtetelescoop

April dit jaar was er behoorlijk wat opwinding, toen de natuurkundige Christoph Weniger (Max-Planck-Institut für Physik, Duitsland) uit de publiekelijk bekende gegevens van de FERMI-satelliet een signaal had opgemerkt dat afkomstig was uit de kern van ons Melkwegstelsel en dat een specifieke energie had van ongeveer 130 GeV. Weniger’s stelling was dat dit signaal afkomstig was van [...]

Eerste donkere sterrenstelsels (eindelijk) ontdekt

dark galaxies

Bij het woord “sterrenstelsel” denken de meeste mensen aan enorme eilanden van sterren, gas en stof. De theorie voorspelt echter het bestaan van een heel ander soort sterrestelsels, die vrijwel geen sterren bevatten en vooral gemaakt zijn van donkere materie en gas. Deze “donkere sterrenstelsels” zijn vrijwel onzichtbaar tegen de zwarte achtergrond van het universum. [...]