20 april 2014

Hulp gevraagd bij het uitzoeken van het Chriet Titulaer archief

Chriet Titulaer in zijn werkkamer in 1982 (credit: Ed van der Elsken)

De welbekende sterrenkundige, voormalig televisiepresentator en populair-wetenschappelijk schrijver Chriet Titulaer, heeft afgelopen decennia heel veel informatie verzameld over sterrenkunde en ruimtevaart, dat bij elkaar letterlijk een archief vol beslaat. Titulaer’s faam begon met de legendarische Apollovluchten eind jaren zestig, toen hij samen met Henk Terlingen - alias Apollo Henkie – commentaar gaf bij de beelden. Ik zal jullie […]

15 april 2014: 70-jarig jubileum van de Nederlandse radiosterrenkunde

V.d. Hulst tijdens de 1944-bijeenkomst, nagebootst in 1955

Op maandag 14 april 2014 is het precies zeventig jaar geleden dat de Nederlandse radiosterrenkunde haar oorsprong vond. Op de gedenkwaardige 14e april van het jaar 1944 – nog middenin de Tweede Wereldoorlog – vond namelijk een historische bijeenkomst in de Leidse Sterrewacht (zonder ‘n’) plaats, waarin de toen 25 jarige student Hendrik C. van […]

Nee, Tycho Brahe is toch niet vermoord

Tycho_Brahe

Een verband tussen de Deense sterrenkundige Tycho Brahe1 (1546-1601) en een moord ligt zo op het eerste gezicht niet voor de hand. En toch werd enkele jaren geleden een onderzoek gestart naar het stoffelijke overschot van Brahe, dat lag in een graf in de Týnkerk in Praag, omdat er vermoedens waren dat hij door een […]

Wie is eigenlijk de bedenker van de inflatietheorie van de oerknal?

Linde_Guth

De ontdekking van de B-mode polarisatie in de kosmische microgolf-achtergrondstraling met de BICEP2 detector wordt meestal in één zucht genoemd met de inflatietheorie van de oerknal. Negen van de tien keer valt dan de naam van het duo Alan Guth en Andrei Linde, de bedenkers rond 1980 van de inflatietheorie en net zo veel keren […]

Handig, alle 110 Messierobjecten op één kaart

M101 2 Messier Objects

De Franse kometenwaarnemer Charles Messier (1730-1817) had zo genoeg van al die vlekjes aan de hemel die op kometen leken, maar het niet waren, dat hij tussen 1771 en 1784 al die wazige vlekjes ging catalogiseren, zodat ze niet meer konden worden verward met echte kometen. Dat leidde in eerste instantie tot een catalogus van […]

Over de indirecte ontdekking van zwaartekrachtsgolven

PSR_B1913+16

We mogen gerust stellen het wetenschappelijke nieuws afgelopen week voor 90% in het teken stond van de ontdekking met de BICEP2 detector van primordiale zwaartekrachtsgolven, afkomstig uit de inflatieperiode van de oerknal. De zwaartekrachtsgolven – ook wel gravitatiegolven genoemd, rimpels in de ruimte en tijd – zijn niet direct waargenomen, wel de polarisatie die ze […]

Het sterrenbeeld Stier-met-liggende-man-en-nijlpaard-met-krokodil-op-zijn-rug

grotebeer1

Bij sterrenbeelden moet je soms toch echt een levendige fantasie gebruiken om er iets in te kunnen herkennen. Volkeren gaven vroeger in mythische tijden namen aan de sterren die bij elkaar aan de hemel staan en waar bepaalde patronen in te herkennen zijn. Neem het sterrenbeeld Grote Beer (latijn: Ursa Major). Het helderste groepje sterren […]

17 vergelijkingen die de wereld deden veranderen

vergelijkingen

We kennen allemaal Einstein’s E=mc², wellicht kan je ook nog Pythagoras’ a²+b²=c² herinneren en als je goed oplette bij natuurkunde ken je vast ook nog wel Newton’s F=G(m1*m2/r²), maar verder zullen de meesten denk ik niet komen. En toch zijn er heel wat meer vergelijkingen te noemen, die cruciaal waren in de exacte wetenschappen afgelopen […]

Een middeleeuwse verhandeling over zwaartekracht, oerknal en multiversum!

13e eeuws model van de kosmos

Onlangs heeft een groep wetenschappers1 van de Engelse Durham Universiteit een uit 1225 stammende verhandeling van de bisschop van Lincoln Robert Grosseteste (1175-1253), genaamd On Luce (over het licht), vertaald en geanalyseerd – voor de Latinisten onder ons: hier een oudere vertaling uit 1942. De conclusie is opmerkelijk: De vooral door Aristoteles beïnvloedde Grosseteste beschreef in dat document […]

Een infografiek van de vroege satellieten (1957-1978)

spoetnik

Ik kwam onderstaande infografiek tegen van de satellieten die in het tijdperk 1957-1978 werden gelanceerd, van de allereerste satelliet, de Russische Spoetnik (4 oktober 1957), tot #36, de Tsjechoslowaakse (!) Magion 1 (14 november 1978). Maker van de infografiek is  de telecommaatschappij Broadband Wherever, die vast en zeker daarboven ook zo’n satelliet hebben hangen. Nou wachten […]