7 februari 2012

Vanmorgen vuurbol boven Nederland verschenen


Diverse waarnemers in heel Nederland maken melding van een heldere vuurbol, die vanmorgen om 07.45 uur te zien is geweest. De witgekleurde vuurbol, die van oost naar west ging, duurde een seconde of drie en daarna fragmenteerde hij in kleinere stukken. Als er mensen zijn die foto’s of video’s hebben hoor ik het graag. De foto hierboven is niet die van vanochtend, maar is een vroeger exemplaar dat Robert Mikaelyan fotografeerde, namelijk die van 13 oktober 2009. Zie ook deze speciale pagina gewijd aan vuurbollen.

Vuurbol boven Marokko blijkt meteoriet van Mars te zijn

Een fragment van de Tissint-meteoriet, die van Mars afkomstig blijkt te zijn

De vuurbol die op 18 juli 2011 werd gezien boven Tata in Marokko blijkt van een meteoriet te zijn geweest die van Mars afkomstig is. Drie maanden later werden ten zuiden van de plaats Tissint in Marokko diverse fragmenten gevonden van de meteoriet die de vuurbol had veroorzaakt, variërend in gewicht van een gram tot een kilo. In totaal werd zeven kilo fragmenten gevonden. Analyses van die fragmenten laten zien dat het gaat om een meteoriet afkomstig van Mars, aldus Brigitte Zanda enViolaine Sauter, twee onderzoekers van de Amerikaanse Meteoritical Society. Uit die analyse kwam naar voren dat het gesteente nog ‘jong’ is, tussen 150 en 500 miljoen jaar. De meeste meteorieten stammen uit de beginperiode van ons heelal, 4,5 miljard jaar geleden. Ook blijken de verhoudingen tussen bepaalde isotopen in de Tissint-meteoriet precies overeen te komen met die in de Marsatmosfeer. Je vraagt je wellicht af hoe een meteoriet helemaal van Mars op aarde terecht kan komen? Nou eenvoudig, als er op Mars een inslag plaatsvindt van een groot object kunnen brokstukken van Mars in de ruimte terecht komen. Mars heeft niet zo’n grote zwaartekracht als de aarde en daarmee een lager ontsnappingssnelheid. Brokstukken kunnen daarom gemakkelijker na zo’n inslag in de ruimte terecht komen. Na miljoenen jaren door de ruimte te hebben gezworven kunnen ze op een gegeven moment worden aangetrokken door de aarde en daar als een vuurbol – een heldere meteoor – door de dampkring schieten, eindigend als meteoriet op de grond. De Tissint-meteoriet is de vijfde die in verband kan worden gebracht met de planeet Mars. De laatste keer dat dat gebeurde was op 3 oktober 1962, toen een dergelijke meteoriet uit de hemel viel. Ook heeft men in het ijs op de Zuidpool een Marsmeteoriet ontdekt – de beroemde Allan Hills 84001 meteoriet, waarin men ooit tekenen van vroeger leven meende te herkennen – maar die heeft men nooit zien neerkomen. :bron: Bron: NRC-Handelsblad, 20 januari 2012.

Ook een glaasje meteorietenwijn?

Het bestaat echt: Meteorito wijn

Een berichtje uit de (g-)astronomische keuken. We hadden al ruimtebier en chocolade planeten, maar daar kunnen we een nieuw culinair hoofdstuk aan toevoegen. Want sinds kort is er een nieuwe wijnsoort op de markt beschikbaar met een heus kosmisch tintje: Meteorito. De producent ervan is de Engelsman Ian Hutcheon, die een eigen wijngaard in Chili heeft, ergens in de Cachapoal vallei. Hutcheon is ook in sterrenkunde geïnteresseerd en van een Amerikaanse verzamelaar heeft hij een meteoriet geleend van bijna 8 cm doorsnede, die zo’n 6000 jaar geleden neerkwam in de Atacama woestijn in Chili, vlakbij de plek waar zich de grote submillimeter-telescoop van ALMA bevindt. Wat Hutcheon met die meteoriet doet is het volgende: die wijn ligt een jaar lang te rusten in een groot houten vat en daarin ligt ook die 4,5 miljard jaar oude meteoriet. Die geeft tijdens dat rijpen van de wijn z’n unieke smaak af en dat zorgt er voor dat deze wijn niet alleen soepel over de tong rolt, prikkelend aromatisch is, maar ook een vleugje… meteoriet heeft. Mmmmm, hoe zou dat toch smaken? Als je de wijn wilt kopen kan je maar op één plek op aarde terecht: in het Centro Astrononomica Tagua Tagua, het eigen observatorium dat Hutcheon in 2007 in Chili begon. :bron: Bron: Space.com.

Woensdag maximum van de meteorenzwerm der Boötiden

De radiant van de Boötiden in 2012 ligt om 7.30 uur zo'n 71° boven de horizon, in het oostzuidoosten.

Komende woensdag 4 januari valt het maximum van de jaarlijks terugkerende meteorenzwerm van de Boötiden. Volgens de Sterrengids 2012 valt het maximum om 9 uur ‘s ochtends, terwijl de website Hemel.Waarnemen het op 12 uur ‘s middags houdt. Laten we ‘de waarheid’ – ahum –  maar ergens in het midden houden. Het beste kan je de Boötiden waarnemen in de nacht van dinsdag op woensdag 3/4 januari. De omstandigheden dit jaar zijn vrij gunstig, want naarmate de nacht vordert komt de radiant steeds hoger aan de hemel te liggen, het punt in het sterrenbeeld Boötes, waar de meteoren allemaal vandaan lijken te komen. De voor 75% verlichtte maan gaat na vier uur onder, dus daar heb je dan geen last meer van. Onder ideale omstandigheden zijn er van deze zwerm zo’n 120/133 meteoren per uur te verwachten – volgens de Sterrengids resp. Hemel.Waarnemen. De meteoren hebben lange sporen en zijn zwak en blauwachtig. De oorsprong van de Boötiden is een planetoïde, te weten 2003 EH1, ontdekt door de bekende Nederlandse meteorenwaarnemer Peter Jenniskens, die momenteel in de VS als sterrenkundige werkt. :bron: Bron: Sterrengids 2012 + Hemel.Waarnemen.

Vanavond neervallen Sojoez-trap boven Nederland, België en Duitsland te zien geweest!!


Vanavond om 17.26 uur Nederlandse tijd is boven Nederland, België en Duitsland een heldere vuurbol te zien geweest, die mogelijk [zie update onderaan] verband houdt met het verbranden van de r/b trap van de Sojoez, waarmee André Kuipers naar het ISS is gebracht! De bol bewoog opvallend traag en spatte vervolgens spectaculair uiteen. De vuurbol was ruim 20 seconden zichtbaar en bewoog zich van het zuidwesten naar het zuidoosten. Volgens Marco Langbroek uit Leiden – een bekende waarnemer van satellieten – komt het tijdstip van de waarneming precies overeen met het voorspelde moment waarop dit gedeelte van de Sojoez-raket – te boek staand als 2011-078B (#38037) - over West-Europa zou vliegen. Er waren ook mensen meenden dat ze de komeet Lovejoy zagen, maar die is op dit moment alleen ten zuiden van de evenaar te zien en kometen bewegen ook niet zo snel. Dave Grant uit Dusseldorf in Duitsland wist van het neervallen van de Sojoez-trap een video te maken!

Er zijn ook andere video’s gemaakt:

video 1
video 2
Video 3
Video 4 Deze moet je echt bekijken!

[Update] Op Bad Astronomy meldt Marco Langbroek de bevestiging dat het gaat om de Sojoez:

Around 18:00 GMT, USSTRATCOM has released the final TIP for the Soyuz r/b and it confirms the identification: Reentry time for the object is quoted as 16:25 +/- 1 minute GMT at position 49 deg N, 7 deg E.

:bron: Bron: Bad Astronomy + SattrackCam Leiden + RTV Noord.

Het maximum van de meteorenzwerm van de Ursiden komt er aan

De radiant van de Ursiden ligt in Kleine Beer

In de nacht van donderdag 22 op vrijdag 23 december a.s. vindt het maximum plaats van de jaarlijks terugkerende meteorenzwerm der Ursiden. Dat maximum wordt omstreeks 03.00 uur Nederlandse tijd verwacht en de ZHR – de maximale uurfrequentie onder ideale omstandigheden – is dan 10, d.w.z. je kunt dan tien Ursiden per uur verwachten. Twee dagen later is het Nieuwe Maan, dus die zal niet storen. De radiant van de Ursiden ligt vlakbij het pannetje van het sterrenbeeld Kleine Beer (Ursa Minoris), welke de hele nacht de zien is. De moederkomeet van deze meteorenzwerm is P8/Tuttle, welke in 2008 in de buurt van de aarde en de zon kwam, hetgeen in 2007 en 2008 leidde tot een hogere ZHR. Voor 2011 wordt geen verhoging verwacht, dus ga niet uit van kosmisch vuurwerk die nacht. :bron: Bron: IMO + Hemel.waarnemen + Sterrengids 2011.

Meteorenzwerm Geminiden wordt flink verstoord door de Maan

De radiant van de Geminiden ligt in het sterrenbeeld Tweelingen, bij de ster Castor

De meteorenzwerm van de Geminiden is actief tussen 7 en 17 december. Het maximum van deze actieve zwerm wordt dit jaar op woensdag 14 december verwacht, volgens de Sterrengids om ongeveer 19.00 uur en volgens Hemel.waarnemen rond 16.00 uur. Kies zelf maar uit welke je het beste uitkomt. :-) Bij ideale omstandigheden kan je tijdens dat maximum wel 120 meteoren – in de volksmond vallende sterren genoemd – per uur waarnemen, dat wil zeggen als er een donkere hemel is en de radiant recht boven je in het ‘zenit’ staat. Maar ideaal is het volgende week zeker niet, want de maan stoort flink. Op het moment van het maximum staat de radiant – het punt aan de hemel waar de Geminiden vandaan lijken te komen, vlakbij de ster Castor, α Geminorum – nog laag aan de hemel en zijn er weinig meteoren te zien. Maar als de radiant hoger komt hebben we last van de maan, die rond 21.00 uur opkomt en die voor ruim 80% verlicht is. Zwakke meteoren zal je daarom niet zien en we moeten het doen met de heldere exemplaren. Bij een heldere, onbewolkte hemel – best lastig in dit jaargetijde – kunnen we gemiddeld over een nacht tussen de 20 tot 30 meteoren per uur verwachten. Mmmmm, da’s toch een poging waard, nietwaar? De oorsprong van de zwerm is trouwens geen komeet, maar een planetoïde, 3200 Phaethon om precies te zijn. Bijna alle meteorenzwermen worden veroorzaakt door kometen, die met hun staart soms vlak langs de aarde zwiepen en daarbij de stofdeeltjes achterlaten, die jaarlijks de zwermen veroorzaken. 3200 Phaethon werd pas in 1983 ontdekt met de Infrared Astronomical Satellite (IRAS), waar Nederland ook nog aan gebouwd heeft. Op 14 december 2093 komt de planetoïde weer in de buurt, op een afstand van 0,0198 A.E. (da’s 7 keer de afstand aarde-maan). Dat zal een leuke meteorenstorm geven! Nog 82 jaar geduld mensen. :bron: Bron: Sterrengids 2011 + Hemel.waarnemen + Meteor Watch.

18 november: maximum van de meteorenzwerm Leoniden

De Leoniden lijken uit de kop van het sterrenbeeld Leeuw te komen

Op vrijdag 18 november a.s. is het weer zo ver: die dag zal rond een uur of vijf ‘s ochtends het maximum worden bereikt van de jaarlijks terugkerende meteorenzwerm van de Leoniden. De radiant van de zwerm – Het punt aan de hemel waaruit de meteoren lijken te komen – staat rond 07:00 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 60° boven de horizon. Onder ideale omstandigheden zijn er van deze zwerm zo’n 23 meteoren per uur te verwachten- de sterrengids 2011 geeft 5 tot 10. De meteoren zijn snel en de zwerm is bekend vanwege zijn regens in 1799, 1833, 1866, 1966 en 1999. Rond 07:30 uur gaat het schemeren en om 08:04 uur komt de Zon op. De Maan komt al voor middernacht op, is voor ongeveer 55% verlicht en kan eventueel storen, waardoor alleen de helderste meteoren zichtbaar zullen zijn. De Leoniden zijn stukjes stof en gruis die achtergelaten zijn door de komeet P/Tempel-Tuttle. In 1998 keerde deze terug naar de binnenste delen van het zonnestelsel en dat leidde tot de opleving van de meteoren in 1999 en ook de jaren daarna. Inmiddels is de activiteit weer teruggekeerd naar het normale niveau. Hieronder een kaartje met de radiant van de Leoniden. Je ziet dat de planeet Mars zich vlakbij die radiant bevindt.

:bron: Bron: Sterrengids 2011 + Hemel.waarnemen.

Het maximum van de Orioniden valt gunstig dit jaar

De radiant van de Orioniden

In de nacht van vrijdag op zaterdag a.s. (21 > 22 oktober) bereikt de meteorenzwerm Orioniden z’n maximum. De ZHR (Zenith Hourly Rate), de maximale uurfrequentie onder ideale omstandigheden, bedraagt dan ongeveer 25 á 30. Iedere twee minuten kunnen we dus een Orionide zien! De maan is gunstig, want het is ergens tussen Laatste Kwartier en Nieuwe Maan in. Wel kan in de nanacht, wanneer de meeste meteoren verschijnen, de maansikkellicht licht storen. De maan komt elke dag echter later op en ook wordt de sikkel steeds smaller. Bekijk de zwerm daarom bij voorkeur in maximumnacht of in een van de nachten erna. De meteoren zijn snel en hebben nalichtende sporen. De Orioniden vinden hun oorsprong overigens in de beroemde komeet van Halley (formeel: 1P/Halley), die iedere 76 jaar in de buurt van Zon en Aarde komt. De laatste keer gebeurde dat in 1985-1986, de volgende keer is in 2061. :bron: Bron: Universiteit van Utrecht.

Kijk nou, een meteoriet op bezoek bij de Comettes

De meteoriet van de familie Comettes uit Draveil

Een paar weken geleden blijkt een 4,57 miljard jaar oude ijzerrijke chondriet-meteoriet te zijn ingeslagen in het dak van het huis van de familie Comettes in Draveil, een voorstad ten zuiden van Parijs. Een meteoriet die inslaat bij de Comettes, what’s in a name. Nee, geen geintje, die familie heet echt zo. De Comettes waren op het moment van de inslag door vakantie niet thuis, maar toen ze thuiskwamen zagen ze een lekkage. Na enig zoeken kwam de 88 gram zware meteoriet tevoorschijn in de isolatie van het dak. Het projectiel kwam uiteindelijk terecht bij mineraal-deskundige Alain Carion, die er direct een chondriet in herkende, vermoedelijk afkomstig uit het gebied tussen de planeten Mars en Jupiter. In Nederland is het ook gebeurd dat een meteoriet in een huis insloeg. Zo kwam op 7 april 1990 een meteoriet van maar liefst 855 gram in een woonhuis in Glanerbrug terecht, een dorp ten oosten van Enschede. Er schijnt zelfs een meteoriet in m’n eigen woonplaats – da’s Dordrecht – te zijn ingeslagen in 1650, maar dat is niet helemaal zeker omdat die meteoriet in 1807 verloren ging. Meer info over Nederlandse meteorieten vindt je hier. De Comettes hebben besloten dat ze het stukje ruimtesteen niet verkopen, maar houden. Da’s in Frankrijk kennelijk mogelijk, want ik geloof dat je in Nederland meteorieten aan de overheid moet geven en die geeft het dan vervolgens aan een wetenschappelijke instelling. :bron: Bron: Universe Today.

Switch to our mobile site