31 maart 2015

Vrijdag 17 oktober: lezing bij Huygens over supernovae

De Krabnevel, restant van de supernova die in 1054 explodeerde

Komende vrijdag (17 oktober) houdt Edwin Mathlener bij sterrenkundevereniging Chr. Huygens in Papendrecht een lezing over supernovae. Op het eerste gezicht ziet de sterrenhemel er onveranderlijk uit, dit in tegenstelling tot onze eigen wereld. Maar al in het verre verleden zagen astronomen soms plotseling een ster opvlammen, een nieuwe ster of ‘nova’, die het ideale beeld van de hemel verstoorde. Nu […]

Scherpe radiobeelden ontrafelen mysterie van gammastraling in sterexplosie

Composite V959 Mon

Astronomen hebben met behulp van zeer gedetailleerde radio-opnamen ontdekt waar – en mogelijk ook hoe – gammastraling wordt geproduceerd in nova’s, een vrij vaak voorkomend type sterexplosie. Lange tijd werd gedacht dat nova’s niet heftig genoeg waren voor de productie van gammastraling, de meest energierijke straling in het heelal. Met een aantal radiotelescopen, waaronder het […]

Het bewijs voor pair-instability supernovae

Artist's impression

Laten we het eens hebben over een bijzonder soort supernova. Supernovae ontstaan natuurlijk als zware sterren hun brandstof verbruikt hebben, waarna de kern gaat instorten. Uiteindelijk zal de kern feitelijk een grote atoomkern geworden zijn, waarna de rest van de ster terug stuitert en zal worden weggeblazen in de vorm van een titanische explosie. Tijdens zo’n […]

Een kijkje in de allereerste superzware supernovae van het heelal

Credit: Ken Chen, UC Santa Cruz.

Als je de afbeelding hierboven ziet zou je toch denken te kijken naar een hersenscan, van iemand met behoorlijk veel hoofdpijn. Maar niets is minder waar. Het is een simulatie van een zeer zware ster, die in het vroege heelal voorkwam en die op het punt staat te exploderen. Die eerste generatie sterren, de ‘primordiale’ populatie […]

Naast de supernova zou ook de “on-nova” kunnen bestaan

onnova

Iedereen weet natuurlijk wat een supernova is, maar wist je dat sommige zware sterren helemaal niet ontploffen? In plaats daarvan verdwijnen ze ter plekke, iets wat een “on-nova” wordt genoemd. Laten we bij het begin beginnen. Jonge sterren fuseren waterstof tot helium, hetgeen ze van voldoende energie voorziet om de zwaartekracht tegen te werken. Als het […]

Verscholen pulsar opgespoord

HESS J1640-46 pulsar

De gammastraling die door de 42.000 lichtjaar verre supernovarest HESS J1640-465 wordt uitgezonden, is – zoals al werd vermoed – afkomstig van een pulsar. Dat blijkt uit waarnemingen met de NASA-satelliet NuSTAR. Onze Melkweg wemelt van de nagloeiende restanten van ontplofte sterren. Sommige van deze ‘supernovaresten’ zijn een bron van extreem energierijke gammastraling. De afgelopen […]

Wanneer zal Betelgeuze ontploffen?

betelgeuze art

Betelgeuze is misschien wel de bekendste ster aan de hemel1. De oranjerode ster vormt de rechterschouder (bedenk wel dat Orion naar ons toe “kijkt” – voor ons dus de linkerschouder ) van het sterrenbeeld Orion en behoort tot de helderste sterren aan de sterrenhemel. Het is ook de belangrijkste kandidaat om ooit te ontploffen als […]

Hubble vindt begeleider van zeldzame type IIb supernova

SN1993J

In 1993 ging het sterrenstelsel Messier 81 een zeer zeldzame supernova “af”, van het type IIb. Deze supernovae kenmerken zich door het vrijwel ontbreken van waterstoflijnen. Astronomen vermoeden dat een begeleider het grootste deel van het waterstof van de ontploffende ster “gestolen” heeft. Deze zal dan een tijd blijven branden als een superhete heliumster, alvorens […]

Kosmische afstandschaal in twijfel gebracht

Type Ia supernova white dwarf red giant

Hoewel de meeste sterren langzaam uitdoven, komen sommige exemplaren op spectaculaire wijze aan hun einde. Zij ontploffen namelijk in de vorm van zogenaamde supernova-explosies. Deze komen in twee hoofdtypen. Type II supernovae zijn het gevolg van supermassieve reuzensterren die onder hun eigen gewicht ineenstorten. Type Ia supernovae zijn daarentegen het gevolg van lichtzwakke (maar superdichte) […]

Supernova 2014J is het resultaat van de botsing van twee witte dwergsterren

SN 2014J pre and post x-ray

Uit gegevens die zijn verzameld door de Chandra-ruimtetelescoop is gebleken dat een supernova die op 21 januari van dit jaar is “afgegaan” het resultaat moet zijn geweest van twee botsende witte dwergen. Normaal gesproken vinden supernovae van het type Ia plaats als een witte dwergster teveel materiaal heeft aangetrokken van z’n begeleider en over z’n […]