24 mei 2013

Mysterie van vreemde sterexplosies verklaard

V838 Monocerotis

Het is vandaag de dag van de verklaarde mysteries, schijnbaar. Een professor van de Universiteit van Alberta heeft namelijk achterhaald wat de oorzaak vormt van een zeldzame kosmische gebeurtenis: de zogenaamde Heldere Rode Nova’s. Dit zijn explosies die veel krachtiger zijn dan normale nova’s, maar minder krachtig dan supernova’s. Astrofysici hebben lang gediscussieerd over wat [...]

Boeggolf Betelgeuze zorgt over 5000 jaar voor daverende kosmische botsing

betelgeuze

Sterrenkundigen hebben door infraroodwaarnemingen met de Europese satelliet Herschel ontdekt dat een boeggolf vol met gas dat is uitgestoten door de rode superreus Betelgeuze in het sterrenbeeld Orion over 5000 jaar in botsing komt met een interstellaire wolk van stof. De boeggolf zelf  - product van de door Betelgeuze uitgestoten sterrenwind – was al eerder [...]

Microquasar SS 433 bron van de gigantische Lamantijnnevel

De Lamantijnnevel

Eerst heette ‘ie W50, nummer 50 in de Westerhout Catalogus, de lijst van allerlei radiobronnen aan de hemel, opgesteld in 1958 door de Nederlandse sterrenkundige Gart Westerhout. Maar omdat ‘ie op een Lamantijn lijkt, een variant van de zeekoe die in Florida voorkomt, wordt W50 sinds kort de Lamantijnnevel genoemd. Het was Heidi Winter – [...]

Nova’s worden nu nog beter begrepen

nova klein

Een international team van kern- en astrofysici heeft nieuwe inzichten verkregen in een type sterrenexplosies die nova’s genoemd worden. Deze spectaculaire ontploffingen worden aangedreven door nucleaire processen en kunnen een zwakke ster voor korte tijd zeer helder maken. Een team van wetenschappers heeft nu in ongeëvenaard detail achterhaalt hoe één van de belangrijkste kernreacties in [...]

Verre supernova vormt kosmologische mijlpaal

type Ia supernova

Astronomen hebben weer een nieuwe mijlpaal bereikt: met de Hubble-ruimtetelescoop is een supernova van type Ia waargenomen waarvan het licht er tien miljard jaar over heeft gedaan om ons te bereiken. Ondanks zijn kolossale afstand kon de verre supernova, die de aanduiding SCP-0401 draagt, gedetailleerd onderzocht worden. De meeste supernova-explosies beginnen met een zware ster [...]

Nep-supernova is nu écht ontploft

supernova animation

Een ster die sinds 2009 meerdere uitbarstingen heeft gehad die doen denken aan een supernova, is nu eindelijk echt ontploft. Het object in kwestie staat bekend als SN 2009ip – juist, SN staat voor supernova. In 2009 leek de ster te ontploffen – verdere analyse heeft toen uitgewezen dat het een “nep-supernova” betrof. Astronomen zijn [...]

Drie versies maar liefst van de Limiet van Chandrasekhar

Een witte dwerg, die als type Ia supernova explodeert

Afgelopen woensdag werd ik bij de lezing van Nobelprijswinnaar Brian Schmidt over de versnelde uitdijing van het heelal even in verwarring gebracht door zijn uitspraak dat witte dwergen als type Ia supernova exploderen als hun massa de grens van 1,38 zonsmassa bereikt. Laat ik nou altijd gedacht hebben dat die grens bij 1,44 zonsmassa ligt, [...]

Brian Schmidt over z’n ontdekking van de versnelde uitdijing van het heelal

Brian Schmidt

Gisteravond hield de Amerikaans-Australische sterrenkundige Brian Schmidt een lezing in het auditorium van de Leidse Universiteit over zijn ontdekking van de versnelde uitdijing van het heelal. Voor die ontdekking ontving hij in 2011 samen met Adam Riess en Saul Perlmutter de Nobelprijs voor de Natuurwetenschappen. Samen met collega-Astroblogger Jan Brandt was ik naar Leiden afgereisd [...]

Durf je ‘m te downloaden, deze foto van de Cygnus Loop, 1,68 gigabytes groot?

De Cygnus Loop

De Cygnus Loop is een groot supernovarestant in het sterrenbeeld Zwaan (Cygnus), een emissienevel vol waterstof, zwavel en zuurstof 1500 lichtjaar van ons verwijderd, met een omvang van bijna 3° – let wel: de maan is 0,5° groot, de Cygnus Loop is zo groot als 45 Volle Manen. Een supernova die ongeveer 5000 tot 10.000 jaar [...]

De top-25 van supernova-kandidaten in de Melkweg

De supernova die in 1979 in M100 verscheen

Het was naar aanleiding van een vraag van een Astrobloglezer – Luc Vanderkerken – over de ster WR 104, dat ik mij even verdiept heb in de vraag welke sterren in ons Melkwegstelsel als kandidaat worden beschouwd om als supernova te exploderen. De allerlaatste keer dat we in de Melkweg een supernova hebben gezien was [...]