24 mei 2013

Uitzending gemist: Hanny van Arkel in VPRO’s Tegenlicht

Hanny in Tegenlicht

Gisteravond was Hanny van Arkel te zien in de documentaire Tegenlicht van de VPRO. Net als Jan vroeg ik mij in het begin af of ik wel goed zat en naar de goede zender keek, maar uiteindelijk kwam de ontdekster van Hanny’s Voorwerp aan de beurt en vertelde ze hoe zij als vrijwilligster had bijgedragen [...]

Samenzwering van quasars hinderde de vorming van sterrenstelsels

quasar impressie

Astronomen van de universiteit van Colorado in Boulder hebben aanwijzingen gevonden dat de intense straling van quasars het rijkelijk aanwezige heliumgas in het heelal elf miljard jaar geleden begonnen te verhitten. Hierdoor zou de vorming van kleine sterrenstelsels in de kiem zijn gesmoord. Een quasar is de heldere kern van een actief sterrenstelsel. De astronomen [...]

Zeldzame drievoudige quasar ontdekt

Triple quasar

Wetenschappers hebben een uiterst zeldzame drievoudige quasar ontdekt! Quasars zijn extreem heldere energiebronnen die aangetroffen worden in de kernen van verre sterrenstelsels en worden vermoedelijk aangedreven door zwarte gaten. In stelsels met meerdere quasars worden de objecten door de zwaartekracht aan elkaar verbonden – dit soort dubbelquasars bestaan vermoedelijk uit sterrenstelsels die in botsing komen [...]

Temperatuur heelal halverwege z’n huidige leeftijd gemeten: -267,92 °C

De temperatuur van het heelal halverwege z'n huidige leeftijd: -267,92 graden Celcius.

Sterrenkundigen zijn er in geslaagd om met behulp van de radiotelescoop van CSIRO in Australië de temperatuur van het heelal te meten op het moment dat het ongeveer de helft van z’n huidige leeftijd had. Het heelal is 13,7 miljard jaar oud en 7,2 miljard jaar geleden was diens temperatuur -267,92 °C (5,08 Kelvin). De huidige [...]

Alle zwarte gaten gedragen zich opvallend hetzelfde

plot of power and brightness

Zwarte gaten komen in allerlei soorten en maten. Sommige zwarte gaten wegen slechts een aantal zonnemassa’s – deze worden gevormd uit ontploffende sterren. Andere zwarte gaten kunnen miljarden malen zwaarder zijn – deze worden normaal gesproken aangetroffen in de centra van sterrenstelsels. Nu heeft een nieuw onderzoek, waarbij gebruik is gemaakt van gegevens van de [...]

Sterrenkundigen ontdekken verst verwijderde straalstroom in röntgenlicht

GB 1428+4217

Na de eerdere records vandaag over het zwarte gat met de grootste uitstoot aan massa en het zwarte gat met de zwaarste massa maken we het derde record mee dat verband houdt met een zwart gat – drie records over zwarte gaten op één dag, is dat ook geen record? Sterrenkundigen zijn er namelijk met [...]

Superzwaar zwart gat in quasar stoot recordhoeveelheid materie uit

Deze afbeelding geeft een impressie van de materie die door het gebied rond het superzware zwarte gat in de quasar SDSS J1106+1939 wordt uitgestoten.

Astronomen hebben met behulp van ESO’s Very Large Telescope (VLT) een quasar ontdekt die materie uitstoot met een kracht die zeker vijf keer groter is dan wat ooit is waargenomen. Quasars zijn de extreem heldere kernen van sterrenstelsels, die door superzware zwarte gaten worden aangedreven. Veel quasars stoten kolossale hoeveelheden materie uit, en deze uitstoot [...]

BOSS meet vertraging vóórdat donkere energie expansie heelal versnelde

quasars_boss

In 1998 ontdekten sterrenkundigen met behulp van type Ia supernovae dat het heelal versneld expandeert. De mysterieuze donkere energie zou er met z’n afstotende werking voor zorgen dat die expansie steeds sneller verloopt en dat zou al zo’n vijf miljard jaar aan de gang zijn. Vóór dat moment zou het omgekeerde het geval zijn: doordat [...]

Vuurwerk in het vroege heelal

Een artist's impression van een radiosterrenstelsel waarin zich snel sterren vormen. De radiostraling is in blauw; in het sterrenstelsel zijn veel felle nieuwe sterren te zien. Credit: ESA/NASA/RUG/MarcelZinger

Sterrenstelsels in het vroege heelal maakten in hoog tempo nieuwe sterren aan. Het aanflitsen van fel-stralende sterren ging geregeld samen met veel vuurwerk in de vorm van heftige energie-uitbarstingen in de kernen van de stelsels, en sterke radiostraling. Dat heeft een internationaal team van astronomen ontdekt, dat onder leiding van de Groningse prof. Peter Barthel [...]

APEX werpt een blik op het hart van een quasar

Impressie van het hart van quasar 3C 279

Een internationaal team van astronomen heeft het hart van een verre quasar met ongekende scherpte waargenomen: twee miljoen keer ( ) zo scherp als het menselijk oog. De waarnemingen, waarbij de Atacama Pathfinder Experiment (APEX)-telescoop voor het eerst met twee telescopen op andere continenten werd verbonden, zijn een cruciale stap in de richting van het [...]