9 februari 2012

Artikelen Reacties

Je bent hier: Home / Archief voor sterrenkundigen

Waarom is er iets en niet niets?

1 februari 2012 Door 1 Reactie

Lawrence Krauss, auteur van A Universe from Nothing

Lawrence Krauss is iemand die van gepeperde uitspraken houdt. Wat dacht je van “Vergeet Jezus. Stérren stierven zodat jij kon leven”, handelend over de creatie van vrijwel alle chemische elementen binnenin sterren. Of deze: “Edward Hubble geeft me altijd vertrouwen in de mensheid. Hij begon als advocaat en werd sterrenkundige.” Krauss (57) is een beroemd natuurkundige, die vele populaire werken op z’n naam heeft staan. Onlangs verscheen een nieuw boek van hem, genaamd ‘A Universe from Nothing’, waarin hij betoogd dat het heelal uit het niets is ontstaan, dat datzelfde niets een onwaarschijnlijke hoeveelheid energie bevat en dat álle zichtbare materie (jij en ik, planeten, sterren, sterrenstelsels, etc..) “één procent vervuiling is in een heelal vol donkere materie en donkere energie.” Bij het boek is ook een trailer verschenen en die is hieronder te bekijken.

Krauss finds something in nothing from ASU News on Vimeo.

Eh… nou we het toch over een geheel universum hebben dat uit het niets kan verrijzen: in een onlangs verschenen wetenschappelijk artikel betogen twee natuurkundigen, het duo Adam Brown en Alex Dahlen (o.a. Physics Department, Princeton University), dat niets hetzelfde is als:

anti De Sitter space as the curvature length approaches zero

Die zogenaamde anti De Sitter metriek is genoemd naar onze landgenoot de natuurkundige Willem de Sitter. Het is een vacuüm oplossing van de veldvergelijkingen van Einstein met een negatieve Kosmologische Constante Λ. De oplossing leidt tot een krimp van de ruimte, ondanks het feit dat we met een leeg vacuüm te maken hebben. Zodra de kromming van de ruimte nul wordt krijg je niets, aldus Brown en Dahlen. Vervolgens proberen ze te construeren hoe je uit zo’n niets toch iets kan krijgen, d.w.z. een compleet universum, inclusief jij en ik, planeten, sterren, sterrenstelsels, etc.. Dat laatste levert niet meer dan enkele vage suggesties op, maar de kern daarvan is wel opmerkelijk:

One thing seems clear… to truly understand everything, we must first understand nothing.

:bron: Bron: NRC-Handelsblad, 1 februari 2012 + Universe Today.

Onderwerp: favoriet, kosmologie, oerknal, relativiteitstheorie/QM, sterrenkundigen, video Tags: , , ,

Nobelprijswinnaar Perlmutter over supernovae, donkere energie en het versneld uitdijende heelal

16 januari 2012 Door Reageer

Op 4 oktober vorig jaar wonnen de Amerikanen Saul Perlmutter en Adam Riess en de Australiër Brian Schmidt de Nobelprijs voor de Natuurkunde voor hun onderzoek aan supernovae en de daaropvolgende vondst van de donkere energie. Van Perlmutter – de leider van het Supernova Cosmology Project - kwam ik de volgende bijna een uur durende video tegen, waarin hij spreekt over supernovae, donkere energie en het versneld uitdijende heelal. De eerste zesenhalve minuut van de video kan je overslaan, want dat zijn wat inleidende woorden van de Amerikaanse staatssecretaris voor energiezaken, Steven Chu, die ook ooit dezelfde prijs won voor ‘de ontwikkeling van methoden om atomen af te koelen en te vangen met laserlicht’. Afijn, geniet van deze boeiende video.

De tip voor de video kwam binnen via:

[Video] "Supernovae, Dark Energy, and the Accelerating Universe": lecture by S. Perlmutter, Physics Nobel Prize 2011 > http://t.co/n0W1f2Tg
16 January 2012 09:07 via Tweet ButtonReplyRetweetFavorite
@astroparticle
astroparticle
Onderwerp: donkere materie/energie, favoriet, novae en supernovae, sterrenkundigen, video Tags: , , ,

Stephen Hawking wordt zondag 70 en dat zullen we weten ook

3 januari 2012 Door 3 Reacties


Zondag 8 januari is een prachtige dag om jarig te zijn, dat kan ik uit eigen ervaring vertellen. Naast uw nederig scribent is komende zondag ook ‘s werelds meeste beroemde natuurkundige en kosmoloog jarig, de Brit Stephen William Hawking. Dat hij die leeftijd haalt mag een wonder heten, want door z’n ziekte - amyotrofische laterale sclerose (ALS), die de zenuwcellen aantast totdat het lichaam helemaal verlamd is - werd al meer dan 30 jaar geleden gedacht dat hij niet lang meer te leven had. Door zijn ziekte is Hawking gekluisterd aan een rolstoel en moet hij 24 uur per dag verzorgd worden, maar gelukkig is z’n denkvermogen niet aangetast. De 70e verjaardag van Hawking, die het grote publiek het beste kent als de auteur van de bestseller A Brief History of Time (in het Nederlands verschenen als Het heelal, 1988), wordt komende zondag gevierd met een symposium op de Universiteit van Cambridge en dat zal live worden uitgezonden via internet. In de video hieronder vertelt Hawking op zijn karakteristieke manier – met z’n computerstem dus - over de simulatie van het heelal, die hij in 2011 ondernomen heeft met behulp van de COSMOS supercomputer.

:bron: Bron: viXra.

Onderwerp: favoriet, kosmologie, sterrenkundigen, video Tags:

Neem even de tijd voor Stephen Colbert en Neil deGrasse Tyson

18 december 2011 Door Reageer

Sterrenkundige Neil deGrasse Tyson – directeur van het Hayden planetarium in New York en publicist – is regelmatig te gast in The Colbert Report, het Amerikaanse TV-programma van Stephen Colbert. Die laatste is een bekende hier op de Astroblogs, want in 2009 is hier regelmatig geschreven over de loopband-trainer in het ISS, die naar hem genoemd is. Onlangs hadden de twee – Colbert en deGrasse Tyson – een ruim een uur durend gesprek voor studenten van de Kimberley Academy in Montclair, New Jersey. Een gesprek dat is opgenomen en dat ik je aan raad om te zien, omdat het een onderhoudende en leerzame mix is over zo’n beetje alles in het heelal, doorspekt met de nodige humor. Het begint al met de eerste vraag Colbert ‘uit z’n telefoon’ haalt: is het beter om te weten dan om niet te weten? Wowie, da’s erg diepzinnig! Benieuwd wat deGrasse Tyson antwoord? Kijk dan naar de video. Tip: de eerste zes minuten van de video kan je overslaan, dat zijn allemaal inleidende blabla-praatjes.

:bron: Bron: Bad Astronomy.

Onderwerp: diversen, sterrenkundigen, video Tags: ,

Allemaal vannacht naar Sky at Night kijken

4 december 2011 Door Reageer

Sky at Night met Jonathan Hall!

Zoals collega-astroblogger Jan Brandt al in z’n reactie meldde: komende nacht om 00.40 uur is Sir Patrick Moore’s maandelijkse astronomie-programma Sky at Night op de BBC 1. En wat is er zo bijzonder aan deze aflevering, dat ik er speciale aandacht voor vraag? Dat is dat onze vriend Jonathan Hall – die Jan en ik al kennen sinds onze deelname aan het International Astronomical Youth Camp in Havelte in 1980, goh da’s al weer 31 jaar geleden - optreedt in dat programma. In de aflevering van komende nacht gaat het o.a. over “Outer Limits”, waarin de gasreuzen Uranus en Neptunus worden besproken. Van die twee is Uranus ontdekt door William Herschel, over wiens leven en ontdekkingen in het Engelse Bath weer een museum te vinden is. En de heer Hall is op zijn beurt medewerker van dat museum en komt als zodanig aan het woord in Sky at Night. Snappie? Kortom allemaal kijken óf de recorder aanzetten. Of allebei, nog beter. :-) :bron: Bron: BBC.

Onderwerp: diversen, favoriet, geschiedenis, planeten, sterrenkundigen Tags: , , ,

Raadsel van Lemaître’s verdwenen teksten over expansie heelal opgelost

9 november 2011 Door Reageer

Laten we maar gewoon zeggen dat Hubble (r.) én Lemaître (l.) de expansie van het heelal hebben ontdekt.

In april 1927 schreef de Belgische jezuïetenabt en sterrenkundige George Lemaître het artikel Un Univers homogène de masse constante et de rayon croissant rendant compte de la vitesse radiale des nébuleuses extra-galactiques 1, welke verscheen in het obscure Belgische blad ‘Annales de la Société Scientifique de Bruxelles’. In dat artikel beschreef Lemaître nauwkeurig de mate waarin het heelal expandeerde en hij baseerde zich daarbij op waarnemingen die waren gedaan door de Amerikaanse sterrenkundigen Vesto Slipher en Edwin Hubble. Twee jaar later kwam Hubble zelf met z’n wereldberoemde artikel, waarin hij de expansie van het heelal beschreef en waaruit naar voren kwam dat hoe verder ver een sterrenstelsel zich van ons bevindt des te groter is z’n snelheid van ons af. Vanaf dat moment ging alle eer voor het idee van het expanderende heelal naar Hubble, terwijl Lemaître feitelijk hetzelfde had beschreven, maar dan twee jaar eerder. In 1931 werd Lemaître’s artikel in het Engels vertaald voor het helemaal niet zo obscure vakblad Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, maar in die vertaling ontbraken enkele cruciale passages over de expansie. Sommigen zagen daar de kwade hand van Hubble achter, die een kwalijke rol zou hebben gespeeld bij de selectieve vertaling van Lemaître’s teksten. Maar onlangs heeft de sterrenkundige Mario Livio (Space Telescope Science Institute) uitvoerig bronnenonderzoek gedaan naar de artikelen van Lemaître en daaruit blijkt dat niet Hubble de schuldige is van de gedeeltelijke vertaling, maar Lemaître zelf! Temidden van vele correspondentie vond Livio twee ‘smoking gun’ brieven, waarin Lemaître aan de redactie van de MNRAS schrijft dat hij bewust enkele passages van het oorspronkelijke artikel uit 1927 wil weglaten. In één van die brieven schrijft hij:

I did not find advisable to reprint the provisional discussion of radial velocities which is clearly of no actual interest, and also the geometrical note, which could be replaced by a small bibliography of ancient and new papers on the subject.

Blijft natuurlijk de vraag waarom Lemaître in 1931 – op een moment dat Hubble z’n expansie-artikel al gepubliceerd had – er voor koos om de bewuste passages achterwege te laten, passages die hem de eer om de eerste te zijn die de expansie van het heelal beschreef zouden hebben doen toekomen. Volgens Livio heeft dat meer te maken met de psyche van Lemaître, die kennelijk van mening was dat hij na het verschijnen van Hubble’s artikel in 1931 niet meer per sé op de voorgrond hoefde te treden met z’n eigen berekeningen uit 1927. Of zoals Livio het zegt:

Lemaître was not at all obsessed with establishing priority for his original discovery. Given that Hubble’s results had already been published in 1929, he saw no point in repeating his more tentative earlier findings again in 1931.

:bron: Bron: Hubble.

 

Noot:
  1. Als het goed is kan je dat artikel hier lezen, via NASA’s ADS. [↩]
Onderwerp: geschiedenis, kosmologie, sterrenkundigen Tags: , ,

Koninklijke onderscheiding voor sterrenkundige Vincent Icke

29 oktober 2011 Door Reageer

Burgemeestere Lenferink spelt Icke de versierselen op. Links Ickes dochter.

Volkomen overdonderd was prof.dr. Vincent Icke, toen burgemeester Henri Lenferink het woord tot hem richtte en hij in de gaten kreeg dat er iets bijzonders stond te gebeuren. Enkele minuten later speldde Lenferink Icke de versierselen op horend bij de benoeming tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Het was niet toevallig dat Icke zijn Koninklijke onderscheiding kreeg bij de heropening van de gerestaureerde Sterrewacht, op 26 oktober, want hij was een van de medeoprichters van de Stichting tot behoud van de Sterrewacht, die ijverde voor de restauratie. Lenferink roemde de vele verdiensten en kwaliteiten van Icke. Niet alleen is hij een uitstekend wetenschapper, docent en mentor, hij is daarnaast zeer goed in het populariseren van wetenschap. Icke heeft op vele manieren de schoonheid van het heelal en het belang van de sterrenkunde breed uitgedragen, onder meer in televisieprogramma’s. Daarnaast is Icke kunstenaar, compleet met opleiding aan de Rietveld Academie. In zijn kunst speelt de sterrenkunde een belangrijke rol als inspiratiebron. Vincent Icke is een wereldberoemd astrofysicus. Hij studeerde theoretische natuurkunde en sterrenkunde aan de Universiteit van Utrecht en promoveerde in 1972 in Leiden op het ontstaan van sterrenstelsels en de grote-schaalstructuur in het heelal. Na enkele jaren in het buitenland werkzaam geweest te zijn kwam Icke in 1983 als docent naar Leiden. In 2000 werd hij benoemd tot hoogleraar Theoretische sterrenkunde aan de Universiteit Leiden. Al eerder, in 1992, was hij al bijzonder hoogleraar Kosmologie geworden aan de Universiteit van Amsterdam. :bron: Bron: Universiteit van Leiden.

Onderwerp: sterrenkundigen Tags: ,

Kijk nou eens, de appel van Newton

25 oktober 2011 Door Reageer

De appel Newton Wonder

Afgelopen weekend was ik samen met collega-Astroblogger Jan en onze charmante en liefhebbende echtgenotes in Kent in het zuidoosten van Engeland, waar Jan gisteren al over geblogd heeft. Afgelopen zondag waren we als onderdeel van dit leuke en enerverende weekend in Walmer Castle in het stadje Deal. Daar brachten we – cultureel als wij zijn, ahum… –  tegen betaling van £ 7,30 p.p. een bezoekje aan dat kasteel, welke lang geleden is neergezet door koning en vrouwenverslinder en Hendrik VIII. En wat kwamen we in de enorme tuin van dat kasteel tegen: de appel Newton’s Wonder. Yep, de appel die volgens de legende op Isaac Newton’s hoofd viel en hem op het idee bracht van de zwaartekracht als aantrekkende kracht die afstanden kan overbruggen. Het echte verhaal van die appel zit in werkelijkheid iets gecompliceerder in elkaar, maar het is wel grappig om in zo’n kasteeltuin die appel tegen te komen. Op de foto zie je er eentje hangen, dat rode exemplaar ietsje boven het naambordje. Het is geen seizoen meer vermoed ik, maar speciaal voor ons is deze ene appel nog even blijven hangen. Wat zijn die Engelsen toch behulpzaam!

Onderwerp: diversen, geschiedenis, sterrenkundigen Tags: ,

Nederlandse sterrenkundigen krijgen een Advanced ERC-Grant

24 oktober 2011 Door Reageer

Van Dishoeck en Van der Hulst

De Europese onderzoeksorganisatie ERC (European Research Council) heeft een Advanced Investigator Grant toegekend aan Prof. dr. Thijs van der Hulst, hoogleraar extragalactische radiosterrenkunde aan het Kapteyn Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen en aan Prof. dr. Ewine van Dishoeck, hoogleraar moleculaire astrofysica aan de Leidse Sterrewacht van de Universiteit Leiden. Ze krijgen beiden 2,5 miljoen euro voor een vijfjarig onderzoeksproject. Van der Hulst krijgt een bedrag van 2,5 miljoen euro voor zijn vijfjarige onderzoeksproject `The HI Story of Galaxy Evolution in the Nearby Universe’. In het project wordt onderzocht welke rol neutraal waterstof speelt in de evolutie van sterrenstelsels. De nieuwe groothoek-radiocamera APERTIF van de radiosterrenwacht Westerbork zal daarbij worden gebruikt. APERTIF is in staat grote gebieden van de noordelijke sterrenhemel af te zoeken naar signalen van neutraal waterstof afkomstig van vele duizenden sterrenstelsels in het nabije heelal. Deze bevatten de sleutel tot de vraag hoe het gas de stervorming in sterrenstelsels, en dus hun evolutie, reguleert.Aan Van Dishoeck is het bedrag van 2,5 miljoen euro toegekend voor het onderzoeksoproject ‘Astrochemistry and the Origin of Planetary Systems’. Met de nieuwe ALMA-telescoop in Noord-Chili gaat zij inzoomen op de geboorteplaatsen van nieuwe sterren en planeten. Zij zal het onderzoek combineren met nieuwe gegevens van Herschel, Spitzer en de VLT. Het doel is om water en organische moleculen in kaart te brengen over het hele relevante deel van een schijf waarin planeten kunnen ontstaan (een gebied dat de afstand tussen de aarde en Neptunus beslaat). Zij wil de link tussen de chemie in interstellaire wolken en in ons zonnestelsel, en de oorsprong van de chemische samenstelling van atmosferen van exoplaneten, naar een hoger plan tillen. Het ERC Ideas programma biedt financiële ondersteuning voor het uitvoeren van grensverleggend onderzoek. In een scherpe competitie worden de beste wetenschappers in Europa geselecteerd. De ERC Advanced Grant is één van de drie subsidievormen van het programma ERC Ideas. De andere subsidies zijn de Starting Investigator Grant en de Synergy Grant, die recent in het leven is geroepen. In totaal zijn voor de 2011-ronde van de ERC Advanced Grant 2.284 onderzoeksvoorstellen ingediend, waarvan slechts ~14% wordt gehonoreerd. Nederlandse astronomen hebben tot nu toe in totaal zes Advanced ERC Grants verworven, waarmee Nederland aan de Europese top staat. :bron: Bron: Nova.

Onderwerp: sterrenkundigen Tags:

Nederlands-Amerikaanse sterrenkundige Tom Gehrels overleden

15 juli 2011 Door Reageer

Tom Gehrels (1925-2011)

Afgelopen maandag 11 juli is op 86-jarige leeftijd de Nederlands-Amerikaanse sterrenkundige Tom Gehrels (1925-2011) in zijn woonplaats Tucson in Arizona overleden. Gehlers is vooral bekend geworden door z’n onderzoek van planetoïden, de kleine rotsachtige hemellichamen, die vooral voorkomen tussen de banen van Mars en Jupiter. Hij heeft meer dan 4500 planetoïden helpen ontdekken, meest in samenwerking met het Leidse echtpaar Van Houten. Gehrels groeide op in Halfweg. In de Tweede Wereldoorlog was hij als tiener actief in het verzet. In 1951 studeerde hij in Leiden af in de sterrenkunde. Hij verhuisde kort daarna naar de Verenigde Staten, waar hij in 1956 promoveerde aan de Universiteit van Chigago. Hij ontwikkelde toen een fotometrisch systeem om de helderheid van planetoïden te meten. Ook was hij in de jaren zestig betrokken bij de ontwikkeling van een instrument dat gebruikt werd in de ruimtesondes Pioneer 10 en 11, waarmee onder meer de dunne buitenring van de planeet Saturnus werd ontdekt. De afgelopen vijftig jaar werkte Gehrels bij het Lunar and Planetary Laboratory van de Universiteit van Arizona, waar hij in 1980 het nog steeds lopende Spacewatch-project startte, dat bedoeld was om nieuwe planetoïden en kometen op te sporen. Daarmee zijn inmiddels al meerd an 40.000 planetoïden ontdekt, waarvan sommigen aardscheerders scheen, potentiële bedreigingen voor de aarde. Een mooie, persoonlijke herinnering aan Gehrels is onlangs geschreven door de wetenschapsjournalist Govert Schilling voor Sky & Telescope Magazine, hier te lezen. :bron: Bron: NRC-Handelsblad, 14 juli 2011.

Onderwerp: planetoïden, sterrenkundigen Tags: ,
Volgende pagina »

Switch to our mobile site