2 september 2015

IceCube ontdekt kosmisch neutrino met de hoogste energie ooit waargenomen

June_11_2014_event_white-900px

Ze hadden met de IceCube detector – een enorme neutrinodetector in een blok ijs van 1 km³ in de Zuidpool – al neutrino’s ontdekt met enorm hoge energieën, eerst een neutrino genaamd ‘Bert’ met een energie van 1.040 TeV (=1,04 peta electronvolt), toen ‘Ernie’ met een energie van 1.140 TeV (=1,14 PeV) en tenslotte ‘Big Bird’ […]

Ver zwart gat produceert recorduitbarsting

Fermi-opname van de record-heldere gamma-uitbarsting van blazar 3C 279 (midden). De band daaronder is de Melkweg, met rechts de Vela-pulsar. (NASA/DOE/Fermi LAT Collaboration)

Op 14 juni jl. hebben de Italiaanse gammasatelliet AGILE en zijn Amerikaanse soortgenoot Fermi een enorme uitbarsting gedetecteerd van het superzware zwarte gat in het centrum van het sterrenstelsel 3C 279. Van de ene dag op de andere nam de intensiteit van de gammastraling van de kern van dit stelsel met een factor 10 toe. […]

Bert, Ernie en Big Bird kwamen vermoedelijk van een blazar

Ernie

In de periode 2010-2012 werden met de enorme IceCube detector in het ijs van de zuidpool drie neutrino’s waargenomen met een gigantisch hoge energie. Natuurkundigen kunnen ze ingewikkelde catalogusnummers geven, die niemand onthoudt, maar in dit geval kreeg het drietal aansprekende namen – gelukkig maar, afkomstig van Sesamstraat: ‘Bert’ met een energie van 1.040 TeV […]

Blazar 3C 454.3 zichtbaar in amateur-telescopen dankzij uitbarsting

Blazar_zoekkaart

Amateur-sterrenkundigen en -astrofotografen opgelet! Dit keer is er geen uitbarsting van een nova of supernova, maar dit keer van een compleet sterrenstelsel! De blazar 3C 454.3 (positie aan de hemel: RA 22u 53m 57.7s DE +16º 08′ 53″) maakt momenteel een uitbarsting mee en dat maakt ‘m zichtbaar in amateur-telescopen. Normaal is 3C 454.3 van […]

Fermi doet eerste waarnemingen aan zwaartekrachtslens in gammastraling

B0218+357_a

Voor het eerst zijn sterrenkundigen in geslaagd om in het zeer energierijke gammagedeelte van het spectrum waarnemingen te verrichten aan een zwaartekrachts- of gravitatielens, een door Albert Einstein voorspelt fenomeen waarbij een zwaar object op de voorgrond het licht van een erachter liggend object afbuigt. September 2012 keek men met de Large Area Telescope (LAT) van […]

Verre blazar stelt astronomen voor raadsel

Hubble blazar

Een extreem verre ‘blazar’ stelt astronomen voor een raadsel. Er wordt veel meer hoogenergetische gammastraling van de blazar ontvangen dan theoretisch voor mogelijk wordt gehouden. Blazars vormen een subklasse van quasars – energierijke, heldere kernen van ver verwijderde sterrenstelsels. Bij een blazar is een van de ‘jets’ van het stelsel min of meer op de […]

WISE laat zien dat de ruimte vol zit met Blazars

Een voorbeeld van een Blazar

Sterrenkundigen weten dat in het centrum van bijna alle sterrenstelsels een superzwaar zwart gat zit, miljoenen tot soms miljarden keer zo zwaar als de zon. Een deel van die zwarte gaten is actief, doordat ze materiaal opslorpen, dat via een accretieschijf rondom het zwarte gat tot verhitten wordt gebracht en hoogenergetische straling uitzendt. Bij een […]

1873 objecten in Fermi’s tweede catalogus van gammabronnen

Fermi_LAT_banner

Met de Amerikaanse satelliet Fermi1 – genoemd naar de Italiaans-Amerikaanse natuurkundige Enrico Fermi – bestuderen ze de gammastraling afkomstig van diverse bronnen uit het heelal. Begin dit jaar werd de tweede catalogus gepubliceerd, welke welgeteld 1873 objecten bevat. Allemaal waargenomen met Fermi’s Large Area Telescope (LAT). Vandaar dat ze spreken van de LAT 2-year Point Source […]

Swift vindt de ontbrekende actieve sterrenstelsels

De kosmische rontgenachtergrond

Al jaren geleden ontdekten sterrenkundigen dat de gehele hemel gevuld is met een achtergrond van hoogenergetische röntgenstraling. Al net zo lang vermoeden zij dat deze röntgenachtergrond veroorzaakt wordt door de kernen van actieve sterrenstelsels, waar zich superzware zwarte gaten bevinden. Gevoed door invallend materiaal zou de snel ronddraaiende accretieschijf rondom die zwarte gaten enorm verhit […]

Fermi ziet record-uitbarsting van een blazar

Uitbarsting van 3C 454.3

Met de gammasatelliet Fermi van de NASA hebben ze in 3C 454.3 de grootste uitbarsting van straling ooit gedetecteerd in een blazar waargenomen. De lezer vraagt zich wellicht af wat een blazar is en uit welke dierentuin dit beest ontsnapt is, dus ik zal ’t even uitleggen. Blazars zijn verwant aan quasars en daar is hun naam […]