20 april 2014

Fermi doet eerste waarnemingen aan zwaartekrachtslens in gammastraling

B0218+357_a

Voor het eerst zijn sterrenkundigen in geslaagd om in het zeer energierijke gammagedeelte van het spectrum waarnemingen te verrichten aan een zwaartekrachts- of gravitatielens, een door Albert Einstein voorspelt fenomeen waarbij een zwaar object op de voorgrond het licht van een erachter liggend object afbuigt. September 2012 keek men met de Large Area Telescope (LAT) van […]

Verre blazar stelt astronomen voor raadsel

Hubble blazar

Een extreem verre ‘blazar’ stelt astronomen voor een raadsel. Er wordt veel meer hoogenergetische gammastraling van de blazar ontvangen dan theoretisch voor mogelijk wordt gehouden. Blazars vormen een subklasse van quasars – energierijke, heldere kernen van ver verwijderde sterrenstelsels. Bij een blazar is een van de ‘jets’ van het stelsel min of meer op de […]

WISE laat zien dat de ruimte vol zit met Blazars

Een voorbeeld van een Blazar

Sterrenkundigen weten dat in het centrum van bijna alle sterrenstelsels een superzwaar zwart gat zit, miljoenen tot soms miljarden keer zo zwaar als de zon. Een deel van die zwarte gaten is actief, doordat ze materiaal opslorpen, dat via een accretieschijf rondom het zwarte gat tot verhitten wordt gebracht en hoogenergetische straling uitzendt. Bij een […]

1873 objecten in Fermi’s tweede catalogus van gammabronnen

Fermi_LAT_banner

Met de Amerikaanse satelliet Fermi1 – genoemd naar de Italiaans-Amerikaanse natuurkundige Enrico Fermi – bestuderen ze de gammastraling afkomstig van diverse bronnen uit het heelal. Begin dit jaar werd de tweede catalogus gepubliceerd, welke welgeteld 1873 objecten bevat. Allemaal waargenomen met Fermi’s Large Area Telescope (LAT). Vandaar dat ze spreken van de LAT 2-year Point Source […]

Swift vindt de ontbrekende actieve sterrenstelsels

De kosmische rontgenachtergrond

Al jaren geleden ontdekten sterrenkundigen dat de gehele hemel gevuld is met een achtergrond van hoogenergetische röntgenstraling. Al net zo lang vermoeden zij dat deze röntgenachtergrond veroorzaakt wordt door de kernen van actieve sterrenstelsels, waar zich superzware zwarte gaten bevinden. Gevoed door invallend materiaal zou de snel ronddraaiende accretieschijf rondom die zwarte gaten enorm verhit […]

Fermi ziet record-uitbarsting van een blazar

Uitbarsting van 3C 454.3

Met de gammasatelliet Fermi van de NASA hebben ze in 3C 454.3 de grootste uitbarsting van straling ooit gedetecteerd in een blazar waargenomen. De lezer vraagt zich wellicht af wat een blazar is en uit welke dierentuin dit beest ontsnapt is, dus ik zal ‘t even uitleggen. Blazars zijn verwant aan quasars en daar is hun naam […]

Het verhaal van OJ287

Afgelopen weekend kwam Jan bij mij thuis met een grote doos vol boeken. Allemaal afkomstig van de Johns Hopkins University Press, waar Trevor Lipscombe, een kennis van ons, hoofdredacteur is. Eén van de boeken is Cosmological Enigmas van Mark Kidger, als sterrenkundige verbonden aan het European Space Astronomy Center in Madrid (Spanje). Ik ben zo’n […]

Zwarte gaten als motor van de blazars

Een nauwkeurige studie van Alan Marscher (Boston Universiteit) en collega’s met behulp van de Very Long Baseline Array (VLBA) radiotelescoop heeft aangetoond dat actieve sterrenstelsels inderdaad aangedreven worden door een superzwaar zwart gat in het centrale gedeelte. Marscher’s team keek met name naar BL Lacertae (BL Lac, yep in het sterrenbeeld Hagedis), het prototype van de […]