9 februari 2012

Artikelen Reacties

Je bent hier: Home / Archief voor botsing

Waar is de dader van de ‘aanslag’ op sterrenstelsel FGC 1287?

10 december 2011 Door Reageer

De contouren van de met de VLA waargenomen sliert van gas, vanuit FGC1287

Bekeken in optisch licht lijkt er met het sterrenstelsel FGC 1287 niet aan de hand: een mooi spiraalstelsel vol sterren, dat we vanaf de aarde gezien precies op z’n zij zien. Maar een geheel andere indruk kreeg een internationaal team van sterrenkundigen onder leiding van Tom Scott (Instituto de Astrofísica de Andalucía in Granada, Spanje) ervan toen zij FGC 1287 – 300 miljoen lichtjaar van ons vandaan – waarnamen met de radiotelescopen van de Very Large Array (VLA) in New Mexico. Ze zagen naar één kant een enorm spoor van waterstofgas, zich uitstrekkend tot wel 800.000 lichtjaar van FGC 1287, miljarden zonmassa’s zwaar. Zo’n enorme uitstoot van gas kan niet zo maar ontstaan, daar moet zich iets in of vlakbij FGC 1287 hebben afgespeeld, een kosmische misdaad, waarbij de sliert waterstofgas als een soort bloedend spoor naar het slachtoffer wijst. De vraag is: waar is de dader? Het komt voor dat sterrenstelsels vanuit de kern van een cluster te maken krijgen met een soort tegenwind van heet uitgestoten gas, waardoor gas in het stelsel zelf op hun beurt naar één kant wordt uitgestoten. Maar FGC 1287 staat te ver buiten de kern van Abell 1367, de cluster in het sterrenbeeld Leeuw waar het toe behoort en de tegenwind van de cluster is daar te zwak en het waargenomen spoor te verklaren. Zie de foto hieronder van de plaats van FGC 1287 t.o.v. de clusterkern. Een andere mogelijkheid is een botsing van FGC 1287 met een ander stelsel, waardoor de gassliert is ontstaan. Er staat inderdaad een sterrenstelsel in de buurt, linksonder van FGC 1287. Maar dat stelsel blijkt te licht te zijn om dit allemaal te hebben veroorzaakt. Ook heeft het zelf een ongeschonden uiterlijk, hetgeen de sterrenkundigen doet vermoeden dat ook dit stelsel niet de ‘dader’ is. Kortom, er is dringend behoefte aan een kosmische Sherlock Holmes die deze kosmische misdaad komt oplossen.


:bron: Bron: New Scientist + Red Orbit.

Onderwerp: favoriet, sterrenstelsels Tags: ,

Hoe is de maan eigenlijk ontstaan?

25 oktober 2010 Door 2 Reacties

Ik kwam vandaag deze video tegen over het ontstaan van de maan. Van dè Maan dus, onze “Trouwe Wachter”, zoals ze ‘m ook wel noemen, niet van die tig andere manen die zich bij andere planeten ophouden. De video gaat met name over de theorie dat de maan ontstaan zou zijn doordat de aarde in de vroege periode van het zonnestelsel botste met een andere planeet, Theia genaamd, die de grootte van Mars had.

:bron: Bron: Tom’s Astroblog.

Onderwerp: maan/manen, planeten, video, zonnestelsel Tags: , , ,

Giga-botsing van clusters van sterrenstelsels ontdekt

25 september 2010 Door Reageer

De cluster van sterrenstelsels CIZAJ2242.8+5301. Rood is radiostraling, blauw röntgenstraling van heet gas.

Leidse astronomen hebben een enorme botsing tussen twee clusters van sterrenstelsels ontdekt. In de waarnemingen, onder andere gedaan met de Westerbork radiotelescoop in Drenthe, vonden zij een gigantische schokgolf met een lengte van wel 100 keer die van onze eigen Melkweg. In dit gebied worden deeltjes versneld tot zeer hoge energieën. De waarnemingen van de schokgolf leveren voor het eerst direct bewijs voor een meer dan 30 jaar oude theorie die verklaart hoe dit proces in zijn werk gaat. De bevestiging van deze theorie is van cruciaal belang voor het begrijpen van de vraag hoe clusters van sterrenstelsels ontstaan. De resultaten zijn afgelopen donderdag gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science. In een recente waarneming met de Westerbork-telescoop, van het Nederlands instituut voor radiosterrenkunde ASTRON, ontdekten de sterrenkundigen een enorme boog van radiostraling rond een relatief onbekende cluster van sterrenstelsels genaamd CIZAJ2242.8+5301. Nieuwe waarnemingen met de Westerbork-telescoop en andere grote radiotelescopen in de Verenigde Staten en India leverden een nog nauwkeuriger beeld van de radiostraling rond de cluster. Deze waarnemingen laten zien dat de boog zich uitstrekt over de enorme afstand van 6 miljoen lichtjaar. [Lees meer...]

Onderwerp: sterrenstelsels Tags: , , ,

Botsende clusters van sterrenstelsels leveren radiohalo’s op

31 augustus 2010 Door Reageer

Abell 1758

In een samenwerking tussen de röntgensatelliet Chandra en de Giant Metrewave Radio Telescope (GMRT) in India zijn 32 clusters van sterrenstelsels onderzocht en de uitkomst daarvan is dat botsende clusters enorme radiohalo’s blijken te produceren. Op de afbeelding hiernaast zie je twee op elkaar botsende clusters, samen Abell 1758 genaamd, 3,2 miljard lichtjaar van ons verwijderd in het sterrenbeeld Jachthonden (Canis Venatici). Door de botsing zorgen ultrasnelle energierijke deeltjes en magnetische velden ervoor dat enorme halo’s worden geproduceerd, die je op de afbeelding als de rode vlekken ziet en die in radiolicht stralen. De blauwe gebieden zijn zeer hete gaswolken in de cluster, die röntgenlicht uitzenden. De witte gebieden zijn optische gebieden, verkregen met de Digitized Sky Survey. Wat je op de foto ziet is nog maar een gedeelte van Abell 1758, het noordelijke gedeelte om precies te zijn, en de afmetingen ervan zijn 12 miljoen lichtjaar. Twaalf miljoen lichtjaar, dat is gigantisch groot. Niet voor niets dat clusters van sterrenstelsels de allergrootste gravitationeel gebonden objecten in het heelal zijn. :bron: Bron: Chandra.

Onderwerp: sterrenstelsels Tags: , , , ,

Het is slecht vertoeven in de buurt van nauwe dubbelsterren

25 augustus 2010 Door 1 Reactie

Schets van botsende planeten bij een nauwe dubbelster

Onderzoek met de infrarood satelliet Spitzer van de NASA heeft laten zien dat het slecht kan aflopen met planeten die zich bevinden in de buurt van dubbelsterren die zich vlakbij elkaar bevinden. Er is een klasse van dubbelsterren die naar hun prototype de RS Canum Venaticorum’s, kortweg RS CVn’s worden genoemd, welke zich slechts 3 miljoen km van elkaar bevinden, 1/50e van de afstand Aarde-Zon. Een groep sterrenkundigen onder leiding van Jeremy Drake (Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, Cambridge, Massachussets) keek met behulp van Spitzer naar drie van die RS CVn’s en men ontdekte in alle drie gevallen een hete stofschijf rondom de dubbelster. Bij jonge (dubbel-)sterren is zo’n stofschijf niet vreemd, maar deze klasse van dubbelsterren is oud te noemen, met een leeftijd van één tot enkele miljarden jaren. Normaal zou die stofschijf al lang verdwenen zijn, opgelost of weggeblazen door de sterrenwind. Er moet dus iets gebeurd zijn waardoor het stof in die schijf ‘ververst’ is en opgewarmd tot de temperatuur die het nu heeft, die van gesmolten lava. Dat ‘iets’ is hoogstwaarschijnlijk de botsing van planeten die om de dubbelsterren hebben gedraaid, waarbij de planeten compleet werden vernietigd – ashes to ashes, dust to dust, is het niet? De gravitationele interactie tussen de sterren zorgt er voor dat de baan van planeten in de buurt instabiel raken en dat die uiteindelijk tegen elkaar botsen, met desastreuse gevolgen. De leeftijd van de sterren en planeten is dusdanig dát er leven zou kunnen zijn, maar na zo’n botsing is daar weinig van over, dat mag duidleijk zijn. De RS CVn’s zijn dus de echte Death Stars onder de sterren, ’destroyers of worlds’ zoals Drake et al ze in dit wetenschappelijke artikel noemen. :bron: Bron: NASA/JPL.

Onderwerp: astrofysica Tags: , , ,

Boem, twee botsende Antennes

5 augustus 2010 Door 1 Reactie

De kern van de botsende Antennestelsels

Wat je hier op de afbeelding ziet is de kern van de Antennestelsels, een tweetal sterrenstelsels in het sterrenbeeld Raaf (Corvus) dat al sinds pak ‘m beet honderd miljoen jaar geleden met elkaar in botsing is en die botsing is anno nu nog steeds gaande. Door de botsing heeft ieder stelsel een lange getijdestaart ontwikkeld, welke op foto’s met een groter beeldveld goed te zien zijn en die het tweetal z’n naam heeft bezorgd. Het gebied dat in beeld is telt 61.000 lichtjaar in diameter en is een combinatie van röntgenlicht (in blauw, door Chandra gemaakt), optisch (goud en bruin, door Hubble) en infrarood (rood, door Spitzer). Dat blauwgekleurde röntgenlicht is afkomstig van heet gas, dat voorzien is van zware elementen, welke ingebracht zijn door vroegere supernovae. De botsing van de twee stelsels heeft een enorme stervorming veroorzaakt en een deel van de gevormde sterren zijn inmiddels al als supernova geëindigd, hun omgeving ‘vervuilend’ met zware elementen, zoals zuurstof en ijzer. De heldere puntachtige lichtbronnen in NGC 4038 en NGC 4039, zoals hun catalogusnummer luidt, zijn zwarte gaten, wiens omringende accretieschijf energierijke straling uitzendt. Het rode gebied tenslotte is infraroodstraling, dat afkomstig is van jonge, zeer zware sterren. Kortom, een fraaie foto van een fraaie kosmische botsing. :bron: Bron: Chandra.

Onderwerp: sterrenstelsels Tags: , , , ,

De Leo Ring veroorzaakt door galactische botsing

2 juli 2010 Door 4 Reacties

De gigantische Leo Ring, rechts drie uitvergrootte optische delen

In de zogenaamde Leo Groep, een cluster van sterrenstelsels  welke zoals de naam al doet vermoeden te vinden is in het sterrenbeeld Leeuw, is in de jaren tachtig een gasring ontdekt, die met een omvang van 650.000 lichtjaar gigantisch mag worden genoemd. Recent onderzoek heeft laten zien dat die ring het gevolg is van een botsing, welke ongeveer een miljard jaar geleden moet hebben plaatsgevonden tussen de sterrenstelsels NGC 3384, nu gelegen in het centrum van de Leo Groep, en M96, een groot spiraalstelsel aan de rand van de cluster. Vorig jaar had men op basis van waarnemingen aan de hoeveelheid metalen – da’s alles zwaarder dan helium – in de ring het vermoeden dat ‘ie wel eens zou kunnen bestaan uit oergas, waterstofwolken die kort na de oerknal zijn gevormd. Dat oergas is nog nooit ontdekt en die ring zou wel eens uit dat 13,7 miljard jaar oude spul kunnen bestaan, zo dacht men toen. Oergas heeft twee kenmerken: het houdt zich alleen op buíten sterrenstelsels én er kunnen geen sterren uit ontstaan, daar is het veel te ijl voor. Maar wat blijkt nu uit optische waarnemingen met de Canada-France-Hawaii Telescope MegaCam camera: dat er zich toch sterren vormen in de ring. Kortom, noppes oergas. Vervolgens ging men op een grote computer simuleren wat dan wel de ring kan hebben veroorzaakt en toen kwam daar die botsing tussen de twee sterrenstelsels uit. Nou ja botsing, ze vlogen gewoon dwars door elkaar heen, waarbij ze lange slierten van gas achterlieten, de Leo Ring vormend. Op dit moment anno nu – eh… da’s dubbel, ik weet ‘t – staan NGC 3384 en M96 38 miljoen lichtjaar van ons verwijderd. In de volgende video zie je die gesimuleerde botsing mooi in beeld:

Zoek je nog ontspannende lectuur voor op je vakantie? Dan moet je het wetenschappelijke artikel van bovenstaande ontdekking lezen: A collisional origin for the Leo ring. :bron: Bron: CFHT.

Onderwerp: oerknal, sterrenstelsels Tags: , , ,

Galactische botsingen simuleren met Galaxy Zoo

29 november 2009 Door Reageer

botsende sterrenstelsels

botsende sterrenstelsels

De welbekende Galaxy Zoo heeft er weer een nieuw onderwerp bij, waar het grote publiek mee aan de slag kan gaan. In de ‘gewone’ Galaxy Zoo (versie 1 en 2) gaat het om de classificatie van sterrenstelsels, in The Hunt for Supernovae gaat het om het detecteren van supernovae en de nieuwste loot aan de GZ-boom is het bestuderen van botsingen van sterrenstelsels. De sterrenkundigen verbonden aan GZ hebben zo’n 3.000 foto’s van botsende sterrenstelsels verzameld, in het Engels mergers genoemd, die door de deelnemers beoordeeld moeten worden. Doel is daarbij om meer te weten te komen over de manier waarop die botsingen plaatsvinden. Op het tabblad Explore krijg je de foto van de botsende sterrenstelsels te zien, met daaromheen acht simulaties van deze botsing. Aan jou de schone taak te kijken welke simulatie(-s) het beste ‘matchen’ bij de foto. Ben je van mening dat die simulatie niet helemaal juist is dan kan je in het tabblad Enhance met behulp van een Java-applicatie stoeien met diverse parameters, zoals massa, afmeting, aantal sterren en snelheid (zie afbeelding). Op het tabblad Evaluate tenslotte kan je nog je mening geven over de botsing. En zodoende kunnen we ons alvast een goed beeld geven van wat ons over twee miljard jaar precies staat te wachten als het Melkwegstelsel botst met het Andromedastelsel, dat met een snelheid van zo’n 120 km per seconde op ons af komt. Bron: Mergers.GalaxyZoo.

Onderwerp: sterrenstelsels Tags: , ,

Aanstormende Wolk van Smith blijkt vol donkere materie te zitten

22 november 2009 Door Reageer

De Wolk van Smith

De Wolk van Smith

Begin januari 2008 ontdekten sterrenkundigen dat een enorme waterstofwolk genaamd de Wolk van Smith met een vaartje van zo’n 240 km per seconde op onze Melkweg afkomt en dat een botsing over pakweg 20 tot 40 miljoen jaar zal plaatsvinden. De geschatte massa van die wolk was toen 1 miljoen zonmassa’s. Deze wolk, die in 1963 werd ontdekt door de jonge Amerikaanse sterrenkundige Gail Smith, is 11.000 lichtjaar lang en 2.500 lichtjaar breed. Recent onderzoek van Matthew Nichols en Joss Bland-Hawthorn (Universiteit van Sydney, Australië) heeft laten zien dat de Wolk van Smith eerder al, 70 miljoen jaar geleden, door de Melkweg heen is geschoten. Het tweetal kon dat afleiden uit de huidige koers die de wolk heeft. Consequentie is dat de wolk veel zwaarder moet zijn, want anders had ‘ie helemaal uiteengevallen moet zijn door de getijdewerking van de Melkweg en dat is ‘ie niet. In een recent artikel schatten Nichols en Bland-Hawthorn de werkelijke massa van de Wolk van Smith honderd keer hoger in dan de schatting uit 2008. Die extra massa zorgt er voor dat de wolk gravitationeel bijeengehouden kan worden. Maar voor een sterrenstelsel van 100 miljoen zonmassa’s is de Wolk van Smith veel te lichtzwak, dus het stelsel moet propvol met donkere materie zitten. Ergo, er ligt een enorme wolk met donkere materie op ramkoers met ons Melkwegstelsel. :twisted:   Hieronder een voorstelling waar de botsing ergens in de verre toekomst gaat plaatsvinden:

Boem, botsing met de Melkweg

 Bron: New Scientist.

Onderwerp: donkere materie/energie, sterrenstelsels Tags: , , ,

Botsende sterrenstelsels tijdens de lunch

4 november 2009 Door Reageer

botsende sterrenstelsels

botsende sterrenstelsels

Wil je ook wel eens botsende sterrenstelsels tijdens je lunch meemaken? Kom dan woensdag 11 november naar de Studium Generale lunchlezing in Utrecht. Drs. Diederik Kruijssen laat dan zien dat zijn sterrenkundige theorie een stuk eenvoudiger te begrijpen is door het spelen van een realistische game. Hierdoor kan iedereen ervaren hoe het is om je bezig te houden met wetenschappelijke objecten van de allergrootste orde: de ruimte. Maar de belangrijkste vraag in het spel is natuurlijk nog steeds: red jij de mensheid? Diederik Kruijssen is verbonden aan het Sterrenkundig Instituut Utrecht en de Sterrewacht Leiden. Momenteel is hij bezig met zijn promotieonderzoek waarin hij onderzoek doet naar de ontwikkeling van sterhopen en sterrenstelsels. Daarnaast is hij een van de oprichters van een bedrijf dat games en producten voor nieuwe media ontwikkelt, waarin de popularisatie van de sterrenkunde centraal staat. Zo werkt Kruijssen aan de computergame Collision, die spelers een realistische ervaring van het heelal moet bieden. In 2008 heeft  ‘ie daarmee geprobeerd met zijn studenten de Academische Jaarprijs te winnen, maar dat is helaas niet gelukt. Elke week is er aan het eind van de lezing een boekverloting. Met een beetje geluk trek jij het winnende lot. Bij alle lunchlezingen serveert de universiteit verder ook een gratis lunch. De lezingen vinden plaats in de Boothzaal van de Universiteitsbibliotheek (Heidelberglaan 3) op de Uithof en starten om 13.00 uur. Leestips en links bij het programma zijn te vinden op de programmapagina van onze website. Voor het volledige najaarsprogramma en meer informatie kijk je op de website van de UU. Hier zijn alle lezingen ook live te kijken èn na afloop terug te zien.

Onderwerp: sterrenstelsels Tags: ,
Volgende pagina »

Switch to our mobile site