Een gigantische wolk vol met waterdeeltjes rond de planeet Saturnus, met de vorm van een donut of torus, blijkt gevoed te worden door de maan Enceladus. Zo blijkt uit waarnemingen die gemaakt zijn met de Europese infrarood-satelliet Herschel én uit computerberekeningen. Dát Saturnus omringd wordt door zo’n wolk werd al langer vermoed, onder andere door waarnemingen gedaan met de Voyager, de Hubble ruimtetelescoop, het Infrared Space Observatory (ISO) en de Submillimeter Wave Astronomy Satellite. Herschel kon die vermoedens voor het eerst bevestigen. Dát Enceladus via z’n geisers op de noord- en zuidpool wolken vol waterdamp uitstoot wisten de sterrenkundigen ook al, sinds de sonde Cassini dat in 2005 voor het eerst waarnam. Maar nu blijkt er dus een direct verband te zijn tussen de donut-wolk vol water om Saturnus – 600.000 km in diameter en zo’n 60.000 km dik – en de door Enceladus uitgestoten waterdamp. Eerder was al duidelijk geworden dat die waterdamp in de E-ring rondom Saturnus terecht komt. De waterdeeltjes in de donutring verdwijnen op den duur deels weer in de ruimte, maar een klein gedeelte – zo’n 3 á 5% – weet via het ringenstelsel in de bovenste delen van de atmosfeer van Saturnus te komen. Men had dat water daar al eerder waargenomen, maar zich altijd afgevraagd hoe het er kwam. Vanuit de lagere, warme gedeeltes van de atmosfeer van Saturnus is het niet mogelijk voor waterdeeltjes omhoog te stijgen en de hogere delen te bereiken. Er moest dus een andere manier zijn en die is nu gevonden in de vorm van de maan Enceladus. Uit de waarnemingen van Herschel blijkt de 500 km grote maan zo’n 200 kg water per seconde uit te stoten, hetgeen een bevestiging is van de schattingen die men aan de hand van waarnemingen met Cassini had gemaakt. 
Bron: NASA/JPL.
Enceladus voedt enorme donutachtige wolk vol water rondom Saturnus
Saturnus en Enceladus zijn electrisch verbonden aan elkaar
Er loopt een electrische stroom van Enceladus naar Saturnus
Bron: NRC-Handelsblad, 21 april 2011.
Cassini strikes again: geisers op Enceladus
Via een tweet van Govert Schilling zag ik deze prachtige foto van een viertal geisers op Enceladus, een actieve maan van Saturnus:
Cassini nam de foto op Eerste Kerstdag 2009, terwijl de zon ergens achter Enceladus stond, zodat de pluimen met waterdamp van achteren beschenen werden. Cassini bevond zich 617.000 km van de maan op het moment van de foto en de resolutie is 4 km per pixel. Bron: Ciclops.
Tijgerstrepen en pluimen op Enceladus
Een tijgerstreep en pluim op Enceladus
Bron: NASA/JPL.
Cassini ziet tientallen geisers op Enceladus
Vele geisers op Enceladus
Wel eens een geiser in stereo gezien?
Op 2 november scheerde Cassini 99 km en 12,7 centimeter boven het oppervlak van de maan Enceladus. Hij maakte daarbij een serie stereofoto’s, onder andere van de beroemde tijgerstrepen op Enceladus. Bovenop zo’n tijgerstreep zie je in de volgende stereofoto de opening van een geiser:
`
Het is een raw versie, dus nog niet bewerkt door photoshoppers van de NASA. Meer ruwe foto’s zijn verkrijgbaar bij JPL. Van een stereofoto schijn je een driedimensionaal beeld te kunnen maken door er naar te turen met beide ogen en dan de twee foto’s te laten overlappen. Op een gegeven moment zie je dan één foto in 3D. Tenminste bij 90% van de mensen. Ik zal wel tot die 10% behoren die stereoblind is. 
Geisers Enceladus spuwen mogelijk water
De geisers van Enceladus, een maan van de planeet Saturnus, zijn hier al regelmatig gesproken, onder andere vanwege de vele scheervluchten die Cassini langs Enceladus heeft gemaakt. Eentje zelfs dwars door de pluim van één van die geisers. Het was al bekend dat de geisers in staat zijn om waterdamp uit het binnenste van Enceladus omhoog te spuiten met een snelheid van 1.285 km/u. De waterdeeltjes kunnen daarbij hoogten bereiken die drie keer zo hoog zijn als de diameter van de maan (Ø 505 km). Sommige sterrenkundigen denken dat de geisers niet alleen waterdamp kunnen spuwen, maar ook vloeibaar water! De snelheid van het uitspuwen zou zelfs hoger kunnen liggen dan de eerdere schattingen, namelijk een supersonische snelheid van maar liefst 2.190 km per uur. Aldus Candice Hansen (NASA’s Jet Propulsion Lab in Californië) en haar team, welke deze week een artikel publiceerden in het Engelse vakblad Nature over hun ideeën. Die ideeën zijn ingegeven door waarnemingen met Cassini. De snelheid waarmee de geisers hun materiaal de interplanetaire ruimte in spuiten zou de aanwezigheid van water noodzakelijk maken. Echt bewijs is het allemaal nog niet, maar daar gaat Hansen vast en zeker achteraan. De ideeën van Hansen et al geven direct voeding aan de gedachte dat er leven op Enceladus aanwezig is. Er bevindt zich mogelijk een vloeibare oceaan onder de ijskorst van Enceladus en daar zou zich wellicht leven kunnen bevinden. Wordt vervolgd. Bron: Space.com.
Social profiles Adrianus V