5 februari 2012

20 oktober: de lancering van Europa’s eerste Galileo navigatiesatelliet

Een impressie van de eerste lancering van een Galileo satelliet

Agenda’s er bij! Op donderdag 20 oktober a.s. om 12.34 uur Nederlandse tijd is het namelijk zo ver: dan gaat de allereerste Galileo satelliet met een Russische Sojoez-2 draagraket vanaf de lanceerbasis Kourou in Frans Guyana de ruimte in. Galileo wordt het eerste civiele navigatiesysteem, welke zich onderscheid van de huidige bestaande militaire wereldwijde satellietnavigatiesystemen, te weten het Amerikaanse “Global Positioning System” (GPS) en het Russische GLONASS. Het systeem – kostenplaatje bedraagt 20 miljard euro, kassa! – zal uiteindelijk bestaan uit 30 satellieten (27 satellieten + 3 reserve), welke in drie middelhoge cirkelvormige banen zullen worden gebracht op een hoogte van 23 616 km en onder een hoek van 56 graden ten opzichte van het evenaarsvlak. Door het grote aantal satellieten, de positie en de drie reservesatellieten is het systeem buitengewoon betrouwbaar en ook erg nauwkeurig. Bij dat laatste moet je denken aan een nauwkeurigheid van millimeters. 8-O Het gebruik ervan is gratis en vanaf 2014 zou het wereldwijd operationeel moeten zijn. Als je een 3D-brillettje bij de hand heb dan kan je onderstaande video bekijken, waarmee je een aardige impressie krijgt van het nieuwe, Europese navigatiesysteem. Eh… ben je je brilletje kwijt, geen paniek, want er zit onderop een knop om gewoon ouderwetse 2D te krijgen:

:bron: Bron: ESA + Universe Today + Wikipedia.

Hoe je op zee kan navigeren met hemellichamen

Jan Hellema

Afgelopen vrijdag hield Jan Hellema een lezing bij Huygens over het navigeren op zee met behulp van de hemellichamen. Hellema is ervaringsdeskundige, want als voormalig stuurman bij de koopvaardij op het Maritiem Instituut De Ruyter te Vlissingen, kan hij er een woordje over meespreken. En dat bleek ook wel, want in z’n lezing ging hij af en toe behoorlijk diep in op de principes van de navigatie en de toepassingen in de scheepvaart die in de geschiedenis werden gedaan. De vraag die hierbij gesteld kan worden is simpel: stel je dobbert in je bootje ergens op de Atlantische Oceaan en je wilt van plek A naar plek B. Er zijn geen verkeersborden, dus hoe weet je de weg. Het antwoord is minder eenvoudig en Hellema liet zien hoe men vroeger met allerlei instrumenten als het sextant en het astrolabium een schatting van de positie op zee maakte. In de klassieke oudheid vermeed men het probleem eigenlijk door zich voortdurend op de kustlijn in de verte te oriënteren. Alleen de Polynesiërs in de Grote Oceaan schijnen het te hebben aangedurfd om hun eilanden te verlaten en op zoek te gaan naar nieuwe eilanden. In Europa waren het de Noormannen die als eersten lange reizen ondernamen en zo kwamen ze zelfs in Noord-Amerika terecht. Afijn, via de navigatie ten tijde van de ontdekkingsreizen kwam Hellema uiteindelijk bij de hedendaagse navigatie uit en die eindigt zoals we allemaal weten bij de GPS.

Levert een zonnestorm Noorderlicht en GPS-storing op?

Afgelopen week heeft de zon een zonnevlam geproduceerd, welke mogelijk leidt tot noorderlicht dat vanavond in onze streken te zien zou zijn en tot storingen in navigatiesystemen, zoals GPS. Het gaat om zonnevlek nummer 1158, die tot twee keer toe een flinke uitbarsting te zien gaf. De 13e februari produceerde de zonnevlek een zonnevlam van de M-categorie, dat is middelmatig tot sterk, en gisteren kwam daar nog eens een vlam van de X-categorie bij, de zwaarste categorie. De eerste was M6.6 om precies te zijn, de tweede X2.2, da’s drie keer sterker dan de eerste. Het kan nog véél krachtiger, want in november 2003 zagen we een zonnevlam van de giga-gigacategorie X28. De foto hiernaast – gemaakt door het Solar Dynamics Observatory - toont die laatste vlam. Een zonnestorm bestaat uit protonen en elektronen die loskomen van de zon en met enorme snelheid de ruimte worden ingeslingerd. De deeltjes kunnen in de buurt van de polen de aarde bereiken en krijgen daar een elektrische lading. Dat kan leiden tot het bekende verschijnsel van het Noorderlicht (Aurora Borealis). Op de vraag hoe groot de kans is dat we vanavond in Nederland noorderlicht te zien krijgen wordt wisselend gedacht: in België zijn ze er vrij positief over, Nederlandse sterrenwachten zijn wat sceptischer. Nou, we wachten het gewoon af. Hieronder nog een korte video van de uitbarsting van 15 februari.

:bron: Nu.nl + Bad Astronomy.

Oeps, het navigatiesysteem Galileo wordt duurder

Schets van het Galileo-systeem

We kennen allemaal GPS, het Amerikaanse Global Positioning System, waarmee we onbekommerd komen waar we naartoe willen. Om niet afhankelijk te zijn van de Verenigde Staten -eigenaar van de GPS-satellieten – heeft de Europese Unie jaren geleden al besloten een eigen satelliet- en navigatiesysteem te gaan bouwen, Galileo. Dat blijkt een tikkie duurder uit te vallen dan men eerst dacht: Galileo wordt welgeteld 1,9 miljard euro duurder uit dan eerder geraamd. Europees Commissaris Antonio Tajani (Industrie) heeft dat vandaag bekendgemaakt. De kosten van het ambitieuze project bedragen tot 2013 3,4 miljard euro. In de periode tot 2020 komt daar nog 1,9 miljard bij voor de voltooiing van de infrastructuur, aldus Tajani. Galileo moet vanaf 2014 operationeel worden. Eh… grote vraag is natuurlijk waarom wij in godsnaam een ‘eigen’ systeem moeten hebben. GPS is toch prima? :bron: Bron: Nu.nl.

GPS-pulsars tonen aardbaan door de Melkweg

De door de aarde afgelegde weg door de Melkweg

Sterrenkundigen zijn er in geslaagd om voor het eerst te laten zien welke weg de aarde door de Melkweg aflegt aan de hand van ver verwijderde pulsars. Matteo Ruggiero en z’n team (Politecnico di Torino in Italië) keken met de radiotelescoop van het Parkes Observatorium naar vier pulsars, neutronensterren die snel roteren en die in twee meebewegende bundels radiostraling de ruimte inzenden. Eerder hadden sterrenkundigen al bedacht dat pulsars, die een zéér nauwkeurige en vaste rotatieperiode hebben, als GPS-bakens kunnen dienen en dat op deze wijze een soort van kosmische navigatie mogelijk is, net zoals wij daarvoor de GPS-satellieten gebruiken. Ruggiero en maatjes voegden de daad bij het woord en keken met de Parkes-telescoop naar de vier pulsars. Probleem was wel dat ze maar één pulsar tegelijk in de gaten konden houden, maar als ze alle vier de pulsars in drie dagen tijd hadden waargenomen konden ze met een door hun bedacht programma, TEMPO2 genaamd, net doen alsof de pulsars tegelijk werden bekeken. En aldus kon men een driedimensionaal traject maken van de aarde gedurende drie dagen door de Melkweg, een traject dat natuurlijk door het gehele zonnestelsel werd ‘bewandeld’. Knap bedacht en uitgevoerd allemaal, nietwaar? Nou nog kijken of deze kosmische GPS ook aankomende files kan vermijden. :-) Meer weten over de pulsar-GPS en de toepassing ervan? Dan moet je dit wetenschappelijke artikel van Ruggiero et al lezen. :bron: Bron: Technology Review.

Milliseconde pulsars voor GPS-ruimtenavigatie

pulsars, goed voor interstellaire GPS?

pulsars, goed voor interstellaire GPS?

Er cirkelen om de Aarde 32 GPS-satellieten, die ons allemaal keurig voorzien van informatie om in de auto, op de boot, op de fiets of van mij part lopend te kunnen navigeren. Vanaf 2013 komen daar ook de Europese Galileo-satellieten bij, die ‘t allemaal nóg nauwkeuriger kunnen en vanaf dat moment kan niemand meer de smoes gebruiken bij te laat komen dat ‘ie het niet kon vinden. Maar sommige wetenschappers raken nooit uitgedacht en daarom zijn ze met de gedachte gekomen ‘Moet er ook geen GPS-systeem voor de ruimtevaart komen?’ Een soort Tom Tom, maar dan voor ruimtevaartuigen, die op weg gaan naar andere planeten en ooit andere sterren. Ruimtenavigatie dus. In het kader van het zogenaamde Ariadna-project van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA zijn pulsars genoemd als mogelijke referentiepunten voor zo’n interstellair GPS-systeem. Pulsars zijn zeer snel roterende neutronensterren, wiens rotatie zeer constant is. In een recent artikel wijzen Bartolome Coll (Observatoire de Paris) en Albert Tarantola (Institut de Physique du Globe de Paris) erop dat er vier zogenaamde milliseconde pulsars zijn die zeer geschikt zijn voor de GPS-ruimtenavigatie (tussen haakjes hun rotatieperiode in milliseconde): 0751+1807 (3,5 ms), 2322+2057 (4,8 ms), 0711-6830 (5,5 ms) en 1518+0205B (7,9 ms). Met behulp van deze vier pulsars zou ‘t volgens Coll en Tarantola mogelijk moeten zijn om de exacte plek van een ruimtevaartuig in of rondom het zonnestelsels op 1 meter nauwkeurig te bepalen. Pulsars hebben alleen één nadeel: ze zijn zwak in lichtsterkte en dus lastig voor ruimtevaartuigen om als referentiepunt te dienen. Maar daar vinden de knappe koppen van de ESA vast wel een oplossing voor. Bron: Centauri Dreams.

Wat kan je allemaal doen met satellietnavigatie?

Satellietnavigatie

Satellietnavigatie

Iedereen zal inmiddels wel weten dat je met zo’n Tom Tom of anderssoortige navigatie in je auto van A naar B kan rijden. Satellietnavigatie is dan ook niet meer uit het dagelijks leven weg te denken. In de auto, op de boot en zelfs in de mobiele telefoon is de technologie tegenwoordig opgenomen. Maar satellietnavigatie kent veel meer toepassingen dan alleen de snelste route van A naar B vinden. Welke dat (kunnen) zijn, staat centraal bij de Galileo Masters Competitie 2009. Die benaming Galileo komt van het Galileo-project, de Europese versie van het Amerikaanse GPS-systeem, dat in 2013 operationeel moet zijn. De kick-off voor de prijsvraag is op vrijdag 15 mei bij ESTEC in Noordwijk. De kick-off is bedoeld voor innovators, entrepreneurs, studenten, investeerders, onderzoekers en iedereen die meer wil weten over satellietnavigatie of de competitie. De competitie daagt mensen en bedrijven uit om nieuwe toepassingen te bedenken die gebruik maken van satellietnavigatie. Inzenden kan van tot en met 31 juli 2009. Tijdens de kick-off komen experts en mogelijke samenwerkingspartners bij elkaar om ideeën op te doen. Er wordt uitleg gegeven over de regels van de competitie en verteld over de prijzen en internationale publiciteit waarop de winnaar kan rekenen. De deelname aan de Galileo Masters kick-off bijeenkomst is gratis! Meer info over de competitie vind je in de bron: ESA.

Europese Galileo is financieel rond

Het Galileo-satellietsysteem voor navigatieGalileo, het Europese prestigieuze satellietnavigatie-systeem, kan van start gaan. De raad voor begrotingszaken van d Europese Unie heeft daarover dit weekeneinde na moeizame onderhandelingen de benodigde miljarden voor gevonden. In totaal was € 2,4 miljard nodig. Ook gaat 300 miljoen naar het prestigieuze Europese Technologie Instituut (EIT). De dekking is gevonden in landbouwoverschotten (€ 1,6 miljard) en binnen de begroting voor innovatie en onderzoek (€ 1,1 miljard). In september 2007 stelde Eurocommissaris Barot van Transport voor om de voor Galileo benodigde € 2,4 miljard voor het grootste gedeelte te financieren uit landbouwfondsen die dit jaar en volgend jaar over blijven. Het bedrag dat uit de fondsen komt is kleiner dan aanvankelijk voorgesteld. Minister Bos van Financiën was eerst tegen, maar kennelijk is hij overstag gegaan met die kleinere landbouwdekking. Door het besluit kan het Europese GPS-systeem binnen tien jaar functioneren als alternatief voor de GPS-satellieten van het Amerikaanse leger. Mmmm, ik hoop wel dat m’n navigatiesysteem het aankan. :-) Bron: NRC-Handelsblad, 26 november 2007.

Switch to our mobile site