Astronomisch nieuws, wetenswaardigheden én persoonlijke opinies
De Hubble ruimtetelescoop is één van de meest krachtige instrumenten, waarmee het heelal tot in z’n diepste uithoeken kan worden gefotografeerd – IS gefotografeerd, gezien de duizenden prachtige foto’s van talloze hemelobjecten die ermee zijn gemaakt. Maar af en toe helpt de natuur ook een handje, want de afbeelding van de cluster van sterrenstelsels Abell [...]
Zwaartekrachts- of gravitatielenzen zijn al sinds 1979 een bekend fenomeen, toen sterrenkundigen ontdekten dat de ‘tweeling’ quasar Q0957+651 eigenlijk één quasar was, wiens licht door een tussenliggende cluster van sterrenstelsels werd afgebogen tot twee afzonderlijke beelden. Sindsdien heeft men tientallen zwaartekrachtslenzen ontdekt, soms zelfs complete ringen, de zogenaamde Einstein Ringen, genoemd naar degene die de lenzen [...]
Wat je hierboven ziet is een unieke blik op een helder en zéér ver verwijderd sterrenstelsel. Die gele vlekjes in het midden zijn de sterrenstelsels die behoren tot de cluster genaamd RCS2 032727-132623. Waar het om gaat zijn die vele gekromde en blauwgekleurde boogjes, met name die links van de cluster. Die boogjes zijn ‘lenzen’ [...]
Onderzoek van een internationaal team van sterrenkundigen onder leiding van de Japanner Takahiro Sumi (Osaka Universiteit in Japan) heeft aangetoond dat de Melkweg tsjokvol zit met zware planeten – kaliber Jupiter of nog zwaarder – die geheel los door de ruimte zwerven, zonder ster in de buurt. Dit is de uitkomst – 19 mei te [...]
Abell 1689 is een gigantische cluster van sterrenstelsels, gelegen op een afstand van 2,2 miljard lichtjaar in het sterrenbeeld Maagd (Virgo). Een team sterrenkundigen onder leiding van Dan Coe (NASA’s Jet Propulsion Laboratory in Pasadena) keek met de Advanced Camera for Surveys (ACS) van de Hubble ruimtetelescoop naar de pakweg duizend (!) sterrenstelsels in Abell [...]
Astronomen hebben een nieuwe manier ontdekt om ‘kosmische zoom-lenzen’ te vinden: met ESA’s Herschel Ruimtetelescoop. Dat is gebeurd binnen het Herschel-ATLAS-project waarbij honderdduizenden sterrenstelsels op sub-millimeter golflengten in kaart worden gebracht. De Leidse astronoom Paul van der Werf is co-auteur van een artikel hierover in Science dat op 5 november verschijnt. De lenswerking ontstaat als het [...]
Onderzoek met behulp van de Hubble ruimtetelescoop aan de cluster van sterrenstelsels Abell 1689, 2,2 miljard lichtjaar van ons vandaan in het sterrenbeeld Maagd (Virgo), heeft gegevens opgeleverd over de donkere energie. Sterrenkundigen keken daarbij naar de werking van de cluster als gravitatielens, waarbij de massa van de cluster ervoor zorgt dat het licht van [...]
Wowie, dit is bijna niet te geloven. Een heuse amateur-sterrenkundige uit ‘t stadje Nussbach in Oostenrijk, Bernard Hubl genaamd – Hubl, what’s in a name – is er in geslaagd om met z’n 12″ Newtontelescoop een zwaartekrachtslens te fotograferen! Over zwaartekrachtslenzen, ook wel gravitatielenzen genoemd, wordt al jaren gepubliceerd, inclusief de meest prachtige foto’s van [...]
Sterrenkundigen hebben op basis van een grote met de Hubble Ruimtetelescoop gemaakte kaart het effect van zwakke zwaartekrachtlenzen gebruikt om de uitdijing van het heelal te bestuderen. De Europese astronomen, onder leiding van Tim Schrabback van de Leidse Sterrewacht, bestudeerden 446.000 melkwegstelsels binnen het zogeheten COSMOS-veld. De NASA/ESA Hubbletelescoop maakte het COSMOS-mozaïek door 575 deels [...]
Over gravitatielenzen heb ik het vaker gehad, dat ga ik niet weer uit de doeken doen. Dat ze mèt de vier lenzen van een erachterliggend sterrenstelsel rondom het sterrenstelsel genaamd B1608+656 de ouderdom van het heelal hebben bepaald op 13,75 miljard jaar (± 170 miljoen jaar) en dat in overeenstemming is met de laatste WMAP-data is nieuw. Hoe [...]
