16 juni 2013

Herschel en Spitzer brengen Hubble’s ‘Stemvork van sterrenstelsels’ in beeld

Hubble's stemvork

Om orde te krijgen in de veelheid aan soorten sterrenstelsels heeft de beroemde Amerikaanse sterrenkundige Edwin Hubble in 1926 een classificatie bedacht, die een indeling hanteerde die de vorm van een stemvork heeft. Sindsdien wordt zijn classificatie of diagram de ‘Hubble Tuning Fork’ genoemd, Hubble’s Stemvork. Die is nu op een interactieve manier te zien [...]

Vuurwerk in het vroege heelal

Een artist's impression van een radiosterrenstelsel waarin zich snel sterren vormen. De radiostraling is in blauw; in het sterrenstelsel zijn veel felle nieuwe sterren te zien. Credit: ESA/NASA/RUG/MarcelZinger

Sterrenstelsels in het vroege heelal maakten in hoog tempo nieuwe sterren aan. Het aanflitsen van fel-stralende sterren ging geregeld samen met veel vuurwerk in de vorm van heftige energie-uitbarstingen in de kernen van de stelsels, en sterke radiostraling. Dat heeft een internationaal team van astronomen ontdekt, dat onder leiding van de Groningse prof. Peter Barthel [...]

Herschel fotografeert tweelingbroertje van de Kuipergordel bij Fomalhaut

De door Herschel waargenomen stofschijf rondom Fomalhaut

Nieuwe opnamen van de ruimtetelescoop Herschel laten rond de jonge ster Fomalhaut de gloed zien van een extreem dynamische schijf van stof en gruis, waarin per dag duizenden kometen worden vernietigd. De structuur lijkt op de Kuipergordel in ons jonge zonnestelsel. De metingen aan het stof in de schijf suggereren dat hij bestaat uit ‘pluizige’ [...]

Herschel en XMM-Newton belichten kern van Centaurus A

CenA_Panel

Dat kan toch eigenlijk geen toeval zijn. De dag dat een foto van het gigantische elliptische sterrenstelsel Centaurus A Astronomy Picture of the Day (APOD) is komt het nieuws naar buiten dan men met de infrarood-ruimtetelescoop Herschel en de röntgen-ruimtesatelliet XMM-Newton de actieve kern van dat stelsel heeft bestudeerd. We kennen Centaurus A allemaal vanwege [...]

Nieuwe SCUBA-2 camera onthult wilde jeugd van het heelal

De achtergrond toont het eerste diepe beeld van SCUBA-2 bij een golflengte van ongeveer een halve millimeter. Boven in het beeld wordt ingezoomd op het centrum van deze afbeelding, waar de opname 7 verschillende submillimeter-objecten toont, die in het vagere Herschel beeld (linksboven) niet gescheiden kunnen worden. Deze zeven SCUBA-2 objecten corresponderen met sterrenstelsels in Hubble-opnamen (rechtsboven). Verdere zoom-ins op de Hubble-beelden van vier van deze stelsels laten zware, klonterige, heftig stervormende schijfsterrenstelsels zien, waargenomen in een periode toen het heelal ongeveer een kwart van zijn huidige leeftijd had. Credit: ROE / JCMT / SCUBA-2

Een team van astronomen uit het Verenigd Koninkrijk, Canada en Nederland is begonnen aan een revolutionaire nieuwe studie naar de vormingsgeschiedenis van sterrenstelsels. Hierbij wordt in de tijd teruggekeken naar de periode dat het heelal nog in zijn wilde en onstuimige jeugd was. Het consortium dat deze studie uitvoert wordt geleid door vier experts uit [...]

Herschel en Spitzer zien de groeistuipen van jonge sterren in de Orionnevel

De met Spitzer gemaakte foto van de protosterren in de Orionnevel

De Orionnevel (M42) is één van de meest bekende objecten aan de hemel, een grote wolk van gas – voornamelijk geïoniseerd waterstof, HII – en stof in het sterrenbeeld Orion, een ware kraamkamer van nieuwe sterren. De jongste sterren in de Orionnevel zijn eigenlijk nog protosterren, sterren die hun ‘motor’ nog niet hebben aangezet, de fusie van [...]

ESA brengt Adelaarsnevel (‘Pillars of Creation’) opnieuw in beeld

Combinatie van vele foto's gemaakt van de Adelaarsnevel

In 1995 bracht de Hubble ruimtetelescoop ze al in beeld: de beroemde ‘Pillars of Creation”, de langgerekte waterstofwolken in de Adelaarsnevel (M16), een grote emissienevel in het sterrenbeeld Slang, gelegen rondom de jonge, open sterrenhoop NGC 6611. De foto die Hubble van die kosmische Pilaren der Schepping wist te maken wordt beschouwd als één van [...]

Jonno in The Sky at Night

Jonathan Hall in The Sky at Night

Jonathan Hall in The Sky at Night Ja…ja….en daar was “ie” dan, op prime-time (althans voor iemand met een wel zeer flexibele maandagochtend-agenda!!) onze eigenste Jonathan from the Bath, op de BBC, in the famous Sky at Night,   helder en duidelijk vertellend over ”zijn” William Herschel al staande precies op de plek in de achtertuin waar William Herschel de planeet Uranus heeft ontdekt!! [...]

Herschel vindt overvloed aan water rond jonge ster TW Hydrae

Impressie van de schijf rondom TW Hydrae

Sterrenkundigen hebben met de Herschel-ruimtetelescoop voor het eerst koude waterdamp gevonden in een planeetvormende schijf rond een jonge ster. Deze ontdekking duidt erop dat deze schijf, die bezig is zich tot een planetenstelsel te ontwikkelen, grote hoeveelheden water bevat en dat planeten met oceanen, zoals de aarde, wel eens op veel meer plaatsen in het [...]

Enceladus voedt enorme donutachtige wolk vol water rondom Saturnus

Waterdamp spuwende geisers op één van de polen van Enceladus

Een gigantische wolk vol met waterdeeltjes rond de planeet Saturnus, met de vorm van een donut of torus, blijkt gevoed te worden door de maan Enceladus. Zo blijkt uit waarnemingen die gemaakt zijn met de Europese infrarood-satelliet Herschel én uit computerberekeningen. Dát Saturnus omringd wordt door zo’n wolk werd al langer vermoed, onder andere door [...]