7 februari 2012

Artikelen Reacties

Je bent hier: Home / Archief voor Hubble

Wat is er allemaal te zien in februari 2012?

30 januari 2012 Door Reageer

Hier weer de maandelijkse video, waarin je kan zien wat er allemaal voor interessants staat te gebeuren. Dit keer over de maand februari 2012. Daarin o.a. aandacht voor de planeten die ‘s avonds kunnen worden gezien, namelijk Venus, Jupiter en later Mars, en voor Saturnus, die ‘s ochtends te zien is. Ook wordt gekeken naar enkele sterrenbeelden, namelijk Orion en Grote Hond, inclusief de boeiende objecten die daarin te zien zijn, zoals de Orionnevel (M42) en de open sterrenhoop M41. Als je wilt weten wat er allemaal voor interessants gezegd wordt in de video dan vindt je hier het transcript.

:bron: Bron: Hubblesite.

Onderwerp: diversen, favoriet, video Tags: ,

ESA brengt Adelaarsnevel (‘Pillars of Creation’) opnieuw in beeld

17 januari 2012 Door Reageer


In 1995 bracht de Hubble ruimtetelescoop ze al in beeld: de beroemde ‘Pillars of Creation”, de langgerekte waterstofwolken in de Adelaarsnevel (M16), een grote emissienevel in het sterrenbeeld Slang, gelegen rondom de jonge, open sterrenhoop NGC 6611. De foto die Hubble van die kosmische Pilaren der Schepping wist te maken wordt beschouwd als één van de mooiste astrofoto’s uit de 20e eeuw. De ESA heeft het gedurfd de Adelaarsnevel opnieuw te fotograferen en wel door twee van z’n satellieten in de ruimte, de infraroodsatelliet Herschel en de röntgensatelliet XMM-Newton. Verborgen in die pilaren zitten zogenaamde evaporating gaseous globules of op z’n Engels afgekort EGG’s. donkere stofwolken waarin zich piepjonge, massieve sterren bevinden. Hubble kon die EGG’s niet zien, maar Herschel is met z’n infrarood-ogen in staat door dat stof heen te kijken. En XMM-Newton is vervolgens weer in staat om het röntgenlicht te zien dat afkomstig is van de sterren die de pilaren geschapen hebben. Op basis van vele waarnemingen hebben sterrenkundigen het vermoeden dat 6000 jaar geleden één van de sterren van de 75 lichtjaar grote Adelaarsnevel als een supernova moet zijn ontploft. De afstand van de nevel tot de aarde is zo’n 7000 lichtjaar en licht van die supernova heeft ons nog niet bereikt. Al dat wel het geval is zal dat direct het einde betekenen van de Pillars of Creation, want die gaswolken zullen door de schokgolf van die supernova weggevaagd worden. Hieronder een compilatie van de vele waarnemingen met diverse instrumenten, die aan de Adelaarsnevel zijn gedaan.

:bron: Bron: ESA.

Onderwerp: favoriet, gas- en stofnevels Tags: , , , ,

Hubble ontdekt op recordafstand Supernova Primo

11 januari 2012 Door Reageer

De door Hubble ontdekte supernova Primo

Met de Hubble ruimtetelescoop heeft men op een afstand van maar liefst 9 miljard lichtjaar een supernova ontdekt. De supernova werd voor het eerst opgemerkt op 10 oktober 2010 en hij verscheen in een gebied dat eerder door Hubble in kaart werd gebracht in het kader van de Hubble Ultra Deep Field, een piepklein stukje hemel (Ø 2,4 boogminuten), gefotografeerd in het sterrenbeeld Oven (Fornax). De supernova, die als troetelnaam Primo kreeg, werd ontdekt in het kader van het CANDELS+CLASH Supernova Project1, en de afstand kon worden bevestigd door spectroscopische waarnemingen gedaan met Hubble’s Wide Field Camera 3 (WFC3). De verschuiving van de lijnen in het spectrum leverde een afstand van maar liefst 9 miljard lichtjaar op, een record voor een ‘spectroscopisch bevestigde’ supernova. De recordhouder blijkt een type Ia supernova te zijn, eentje die ontstaat als een witte dwergster een kritische massa (1,44 zonmassa, de Chandrasekharlimiet) overschrijdt doordat een nabije compagnon massa afstaat aan de dwergster. Dit type supernovae zijn op zichzelf goede afstandsindicatoren, vanwege hun vaste absolute helderheid tijdens hun maximum. Er zijn ook type Ia supernova verder weg dan supernova Primo ontdekt, maar die konden wegens hun afstand nooit spectroscopisch bevestigd worden. Met onderzoek aan dergelijke zeer ver weg gelegen supernovae hopen sterrenkundigen twee dingen te leren: wat is de frequentie waarmee witte dwergen in het vroege heelal explodeerden tot supernova: is die frequentie gelijk aan de hedendaagse frequentie of is er verschil? En ten tweede: hoe sterk was toen de donkere energie, de mysterieuze kracht die ruim driekwart van het gehele heelal vult en die zorgt voor een versnelde expansie van het heelal. Het nieuws over de ontdekking van supernova Priomo werd vandaag – hoe kan het ook anders – bekend gemaakt op de 219e bijeenkomst van de American Astronomical Society meeting in Austin, Texas. :bron: Bron: NASA.

Noot:
  1. CANDELS is de Cosmic Assembly Near-infrared Deep Extragalactic Legacy Survey en CLASH is de Cluster Lensing and Supernova Survey, ja ja leuke afkortingen van die sterrenkundigen. [↩]
Onderwerp: donkere materie/energie, favoriet, novae en supernovae Tags: , , , ,

Hubble zoomt in op de dubbele kern van het Andromedastelsel

11 januari 2012 Door Reageer

De dubbele kern van M31 in beeld gebracht door Hubble

Dát de kern van het naburige Andromedasterrenstelsel (M31) – op 2,5 miljoen lichtjaar afstand van onze eigen Melkweg gelegen – dubbel is dat weten de sterrenkundigen al een poosje. Maar nooit eerder werd die dubbele kern zo goed in beeld gebracht als door de Hubble ruimtetelescoop is gedaan. De foto is al op 15 en 16 juni 2007 gemaakt, maar nu pas komt men met deze foto naar buiten. Het was Hubble zelf die de ‘dubbelheid’ van de kern van het Andromedastelsel ontdekte. Sinds die tijd zijn talloze verklaringen bedacht en ook zijn er andere sterrenstelsels waargenomen met een dubbele kern. Op de foto zie je in blauw een compacte cluster van blauw sterren. De tweede kern van M31 is om die cluster heen te vinden. Linksboven de blauw cluster is de echte kern van M31 te vinden, waar het zwarte gat zich bevindt. Om dat zwarte gat heen bevindt zich een elliptische ring van oude, rode sterren. Net als in ons eigen Melkwegstelsel huist in de kern van M31 een superzwaar zwart gat van pakweg 100 miljoen zonmassa – een zwaargewicht vergeleken met ‘ons’ zwarte gat van slechts 4,3 miljoen zonmassa. De foto werd vandaag gepresenteerd op de 219e bijeenkomst van de American Astronomical Society in Austin, Texas – zucht, de zoveelste presentatie die daar werd gegegeven. Morgen is de laatste dag van de AAS. OK en nou even opgelet allemaal. Behalve een foto is er ook een video gemaakt, waarin wordt ingezoomd op de dubbele kern.

:bron: Bron: Hubble.

Onderwerp: sterrenstelsels, video, zwarte gaten Tags: , , ,

Ook Hubble slaagt er niet in de ‘voeder’ van Supernova 2011fe te vinden

9 januari 2012 Door 2 Reacties

SN 2011fe in M101

Op 24 augustus 2011 werd in het sterrenstelsel M101 in Grote Beer een supernova ontdekt, SN 2011fe genaamd, de meest nabije supernova sinds supernova 1987A. De afstand tot M101 bedraagt slechts 21 miljoen lichtjaar, voor sterrenkundigen in de achtertuin van hun observatorium, ideaal om deze supernova van type Ia te bestuderen. Volgens het meest gangbare model ontstaat zo’n supernova als een witte dwerg – da’s een compacte ster met de massa van de zon, gepropt in een volume van de aarde – door de nabijheid van een rode reuzenster massa aantrekt en daardoor zwaarder wordt. Als de witte dwerg op een gegeven moment de beroemde Chandrasekharlimiet van 1,4 zonmassa overschrijdt – haha, da’s de term die Jan en ik vrijdag nog in onze Astrokwis gebruiken, maar dit even terzijde – dan zegt die witte dwerg kaboem en knalt ‘ie met inbegrip van z’n buurman compleet uit elkaar. Wat sterrenkundigen sinds 24 augustus ’11 proberen is om meer te weten te komen over dat dubbelsterssysteem, welke aanleiding gaf tot SN 2011fe. De witte dwerg hoef je op foto’s gemaakt voor 24-08-11 niet te zoeken, want die is te klein. Maar een rode reus – de ‘voeder’ – is wel zichtbaar, zelfs op 21 miljoen lichtjaar afstand. In september deed men dat met de Spitzer infrarood-ruimtetelescoop en die zag niets bijzonders op de plek waar later de supernova verscheen. En nu blijkt dat ook Hubble – eh… zelfs Hubble moet je eigenlijk zeggen – niets heeft gevonden op die plek. Betekent dus dat men naar alternatieve scenario’s moet gaan kijken: bijvoorbeeld met een kleinere compagnon dan een rode reus van de witte dwerg, zoals een op de zon lijkende ster, of twee witte dwergen die tegen elkaar knallen. Kortom, werk aan de winkel voor de dames en heren theoretici. :bron: Bron: Universe Today.

Onderwerp: favoriet, novae en supernovae, sterrenstelsels Tags: , , ,

Wat is er allemaal te zien in januari 2012?

23 december 2011 Door Reageer

Een nieuw jaar voor de boeg, 2012. Nieuwe ronde, nieuwe kansen, zullen we maar zeggen. Hier weer de maandelijkse video, waarin je kan zien wat er allemaal voor interessants staat te gebeuren. Dit keer over de maand januari 2012, de eerste van het nieuwe jaar. Daarin o.a. aandacht voor de planeten Jupiter en Venus (‘s avonds) en Mars en Saturnus (‘s ochtends). Ook wordt gekeken naar enkele sterrenbeelden, zoals Voerman en Stier, met enkele interessante objecten daarin, zoals de dubbelster Capella, hoofdster van Voerman, en de bekende sterrenhoop de Pleiaden (Het Zevengesternte). Ook aandacht voor de meteorenzwerm van de Boötiden – in het Engels de Quadrantiden genoemd – die met name in de nacht van 3 op 4 januari te zien zullen zijn. Als je wilt weten wat er allemaal voor interessants gezegd wordt in de video dan vindt je hier het transcript.

De video hierboven is met de ‘embedded code’ van de Hubble site. Die werkt niet vlekkeloos, heb ik de afgelopen maanden gemerkt. Zodra de YouTube-code beschikbaar is zal ik die gebruiken, welke veel beter werkt. :bron: Bron: Hubblesite.

Onderwerp: diversen, favoriet, video Tags: ,

Hubble en Spitzer zien grote stervorming in vroegste periode heelal

21 december 2011 Door Reageer


Op foto’s gemaakt door de Hubble ruimtetelescoop in zichtbaar licht en z’n collega Spitzer in infrarood licht is niet meer dan een klein vlekje te zien: van het sterrenstelsel genaamd GN-108036. Het is één van de verst verwijderde sterrenstelsels die men ooit ontdekt heeft. GN-108036 bevindt zich maar liefst 12,9 miljard lichtjaar van de aarde, hetgeen betekent dat het stelsel al 750 miljoen jaar na de oerknal bestond. Het heelal zelf is 13,7 miljard jaar oud, dus GN-108036 kwam voor toen het heelal nog maar 5% van z’n huidige leeftijd had, in z’n kleutertijd dus. Het meest opvallende aan GN-108036 is z’n grote helderheid – relatief uiteraard, want het kostte de nodige moeite om ‘m waar te nemen, zelfs voor Hubble en Spitzer. GN-108036 heeft die grote helderheid te danken aan een enorme snelheid waarmee ‘ie sterren produceert: maar liefst 100 sterren zoals onze zon per jaar. De snelheid waarmee dit in de Melkweg gebeurt ligt 30 keer lager, waarbij je moet beseffen dat de Melkweg vijf keer groter en 100 keer zwaarder is dan GN-108036. 8-O Kortom, GN-108036 mag met recht een ‘starburst galaxy’ worden genoemd. Kennelijk waren de omstandigheden in die vroege fase van het heelal, die ook wel de donkere eeuwen worden genoemd, rijp om stelsels als GN-108036 ten tonele te voeren. Dankzij dergelijke sterrenstelsels kon het waterstofgas geïoniseerd raken en raakte het heelal transparant voor de voorbijrazende fotonen. :bron: Bron: Spitzer.

Onderwerp: favoriet, sterrenstelsels Tags: , , ,

Wat is er allemaal te zien in januari 2012?

2 december 2011 Door Reageer

Een nieuw jaar voor de boeg, 2012. Nieuwe ronde, nieuwe kansen, zullen we maar zeggen. Hier weer de maandelijkse video, waarin je kan zien wat er allemaal voor interessants staat te gebeuren. Dit keer over de maand januari 2012, de eerste van het nieuwe jaar. Daarin o.a. aandacht voor de planeten Jupiter en Venus (‘s avonds) en Mars en Saturnus (‘s ochtends). Ook wordt gekeken naar enkele sterrenbeelden, zoals Voerman en Stier, met enkele interessante objecten daarin, zoals de dubbelster Capella, hoofdster van Voerman, en de bekende sterrenhoop de Pleiaden (Het Zevengesternte). Ook aandacht voor de meteorenzwerm van de Boötiden – in het Engels de Quadrantiden genoemd – die met name in de nacht van 3 op 4 januari te zien zullen zijn. Als je wilt weten wat er allemaal voor interessants gezegd wordt in de video dan vindt je hier het transcript.

De video hierboven is met de ‘embedded code’ van de Hubble site. Die werkt niet vlekkeloos, heb ik de afgelopen maanden gemerkt. Zodra de YouTube-code beschikbaar is zal ik die gebruiken, welke veel beter werkt. :bron: Bron: Hubblesite.

Onderwerp: diversen, favoriet, video Tags: ,

Wat is er allemaal te zien in december 2011?

2 december 2011 Door 5 Reacties

Hier weer de maandelijkse video, waarin je kan zien wat er allemaal voor interessants staat te gebeuren. Dit keer over de maand december 2011. Daarin o.a. aandacht voor de planeten Jupiter en Venus (‘s avonds) en Mars en Saturnus (‘s ochtends). Ook wordt gekeken naar enkele sterrenbeelden, zoals Perseus en Cassiopeia, met enkele interessante objecten daarin, zoals de dubbelster Eta Cassiopeiae en de bekende dubbele open sterrenhoop. Ook aandacht voor de meteorenzwerm van de Geminiden, die met name op 13 en 14 december te zien zullen zijn. Als je wilt weten wat er allemaal voor interessants gezegd wordt in de video dan vindt je hier het transcript.

:bron: Bron: Hubblesite.

Onderwerp: diversen, favoriet, video Tags: ,

Een groene planetaire nevel aan de rand van bolhoop NGC 1846

22 november 2011 Door Reageer

Bolhoop NGC 1846 met een planetaire nevel

160.000 Lichtjaar van ons verwijderd in het sterrenbeeld Doradus ligt de Grote Magelhaense Wolk, een begeleidend dwergstelsel van onze Melkweg. Aan de rand van het stelsel liggen talloze bolvormige sterrenhopen, net zoals ook de Melkweg omgeven is door honderden bolhopen, zoals ze kortweg worden genoemd. Eén van de bolhopen vlakbij de Grote Magelhaense Wolk is NGC 1846, welke je op de grote foto ziet, een verzameling van een paar honderdduizend sterren. Helemaal onderin die foto zie je een klein groen rond vlekje. Met de Hubble ruimtetelescoop hebben ze dat vlekje nader bekeken en het blijkt te gaan om een zogenaamde planetaire nevel (zie de uitvergroting). Zo’n nevel ‘lijkt’ op een planeet, maar het heeft verder niets met planeten te maken. Een planetaire nevel is gas van de buitenlagen van een ster die na z’n waterstofverbranding in de kern is gaan krimpen en heter is geworden. De buitenlagen worden door die verhitting weggeblazen en door het ultraviolette licht van de achtergebleven witte dwerg in de kern wordt het zuurstof in het gas tot oplichten gebracht en dat levert de groene kleur op. In eerste instantie bestond het vermoeden dat de planetaire nevel helemaal niet bij NGC 1846 hoort, maar bij de Melkweg en vanaf de aarde gezien in dezelfde richting als de bolhoop staat. Vergelijkingen tussen de snelheid van die witte dwerg in de kern van de planetaire nevel en de sterren van NGC 1846 laat echter zien dat de planetaire nevel wél tot de bolhoop behoort. :bron: Bron: Bad Astronomy.

Onderwerp: astrofysica, bolhopen, favoriet Tags: , , ,
Volgende pagina »

Switch to our mobile site