
Ik had ze vorige maand al een keertje gefotografeerd, toen tezamen met het ISS: Jupiter, de Maan en Venus. Ik wilde vanavond een hapje eten klaarmaken – voor de geïnteresseerden: kip tandoori met gele rijst en roerbakgroente – toen ik even naar buiten keek en zag dat het behoorlijk helder was. En wat straalde daar aan de hemel: opnieuw het trio Jupiter, Maan en Venus.
Snel m’n Olympus E500 DSLR gepakt en bovenstaand plaatje geschoten, 15 seconden belicht. Links staat Juup, dan de Maan en dan Venus.
Daar zijn ze weer: Jupiter, Maan en Venus
Jupiter, de eerste van 2012
In de eerste plaats aan allen en iedereen de allerbeste wensen voor het jaar 2012 …eh…toegewenst!! OK, de kerstboom staat er bij de meeste mensen nog overeind en een enkeling is nog wellicht op (wintersport)vakantie, maar de oliebollen zijn (hopelijk) verteerd en voor de meeste mensen is “het gewone leven”, wat dat ook moge inhouden, weer zo’n beetje begonnen……en dat geldt dus ook voor de “gewone amateur-astrofotograaf”. Nou vind ik het persoonlijk als niet-vorst en sneeuwliefhebber qua temperatuur een hele beste winter….maar die enorme hoeveelheden “warme regen” zorgen wel voor een behoorlijk “oponthoud” in de Jupiter-plaatjezzzproduktie. Eergisteren (maandagavond) echter zag het er voor de verandering opeens best wel lekker uit……een kraakheldere avond met venus sprankelend aan de westelijke horizon en Orion stoer in het oosten…ofwel (ogenschijnlijk!!) een ideale avond voor serieus “astrofoto-werk”. Om twee vliegen en ene klap te meppen met een zeer geachte en tevens zeer ervaren collega 2cv-sleutelaar/rijder maar op sterrenkunde-gebied nog een “novice” afgesproken in de Biesbos om hem effe rap in te wijden in de bediening van zijn fraaien nieuw aangeschafte telescoop…en voor mijzelve de gelegenheid om mijn verzameling Jupiter-shots weer een beetje aan te vullen. Dat eerste doel, het wegwijs geraken in “telescopenland”, dat is wel aardig gelukt…maar de poging om een leuk Jupiterplaatje te schieten, die is helemaal in het water gevallen want de wind die in de beschermde binnenstad van Dordrecht “braaf” aanvoelde bleek op de kale open moerasvlakte van de Biesbos bijkans van orkaankracht, oeps….Mijn telescoop leek wel een dronken windvaan enne…da’s niet echt handig als je “hoge resolutie planeetfotografie” wilt bedrijven! En eigenlijk snap ik niet dat ik zo “oenig” heb kunnen doen, want ik heb zelf nota bene niet al te lange tijd geleden nog een astroblogje geschreven over de voordelen van “binnenstad hoge resolutie planeetfotografie” t.o.v. het bedrijven van deze tak van sport in de biesbos. Kortom, dat werd dus helemaal niets……de volgende avond echter was het weer “raak” en toen heb ik mijn “speelgoed” weer braaf voor de deur opgesteld. Het, niet onaardige, dunkt mij, resultaat is linksboven te aanschouwen. Het maantje links beneden is Ganymedes. Voor de rest is het recept hetzelfde als van al die andere plaatjes: 1800 frames geschoten door een 20 cm newton en vervolgens “verwerkt” met registax tot één plaatje. Afijn, we zijn weer “back in business” en dat voelt lekker!!!
Juup, Maan en André
Vanavond rond 18.00 uur kwam het ISS weer voorbij. Niet al te hoog, vanuit Nederland maar zo’n 33° maximaal in het zuiden. Maar hoog genoeg om ‘m te ‘vangen’ samen met Jupiter en de maan. In het westen stond ook Venus, maar daar ging het ISS – met aan boord André Kuipers – weer een stuk boven langs. Allemaal 30 seconden belicht met m’n Olympus E-500 camera.
De oogst van vijf minuten fotograferen: Maan, Jupiter, Venus én ISS

Vanavond kwam het ISS weer eens over, het internationale ruimtestation waar onze landgenoot André Kuipers verblijft. Het was kraakkraakkraak-helder, dus ik dacht ‘kom, laat ik het tafereel maar eens vastleggen’. Nou was niet alleen het ISS te zien, maar ook de Maan, Venus en Jupiter. En dus heb ik allen maar even op de digitale gevoelige plaat vastgelegd, telkens 30 seconden belicht. Hierboven ISS en Jupiter, waarbij het ISS die streep is. Hieronder Venus en de Maan.
En hieronder tenslotte de Maan en Jupiter.
Alle zeven planeten zijn in één nacht te zien!

Wat dacht je er van om in één nacht alle zeven planeten van het zonnestelsel te bekijken? Grijp deze week je kans, want de omstandigheden om dat te doen zijn nu erg gunstig. Eh… zeven planeten, het zonnestelsel had toch acht planeten? Yep klopt, op eentje er van sta je nou.
De andere zeven zijn als volgt te zien:
- Venus zie je in het zuidwesten in de avondschemering. Hij is nu al erg helder, dus het kan niet missen om ‘m te zien.
- Neptunus is een stuk lastiger, daar heb je een verrekijker of telescoop voor nodig. Gebruik deze pagina voor meer opzoekgegevens.
- Dat geldt ook voor Uranus, ook die is niet met het blote oog zichtbaar. Hij staat in het sterrenbeeld Vissen en kan met de info op deze pagina worden opgezocht.
- Jupiter is ‘s avonds en tot lang na middernacht zichtbaar en net als Venus kan je de reuzenplaneet zonder hulpmiddelen gemakkelijk zien. Neptunus en Uranus staan zo’n beetje tussen Venus en Jupiter in, om het opzoeken iets te vergemakkelijken.
Voor de drie andere planeten moet je even tot ‘s morgens een uur of zes wachten – oeps!
- Mercurius zie je in het zuidoosten staan, laag aan de hemel. De maansikkel staat er vlakbij. Om Mercurius te kunnen zien heb je geen verrekijker, want hij is van de nulde grootte. Wel moet je een vrij uitzicht op de horizon hebben.
- Saturnus staat een stukje hoger aan de hemel, te noordoosten van de ster Spica, hoofdster van het sterrenbeeld Maagd. Ook deze planeet kan je zonder kijker zien, al kan je ‘m natuurlijk beter mét kijker zien, om de ringen te bewonderen.
- Tenslotte kunnen we Mars in het zuiden zien staan. Hij komt al rond middernacht op en hij staat in het sterrenbeeld Leeuw. Ook Mars is zonder hulpmiddelen zichtbaar.
Kortom mensen, grijp je kans en ga alle zeven planeten buiten de aarde bekijken. Succes!
Bron: Sterrengids 2011 + Space.com.
Jupiter vanaf het Pic du Midi observatorium
Op 2800 meter hoogte in de Franse Pyreneeën ligt het wereldberoemde Pic du Midi observatorium, waarvan de bouw reeds in 1878 begon. In dat gebergte kunnen de atmosferische omstandigheden perfect zijn en dat blijkt wel uit de volgende video van Jupiter, welke gemaakt is van foto’s die tussen 10 en 15 oktober 2011 met de 1 meter telescoop van Pic du Midi zijn gemaakt.
In de video zie je – uiteraard – de Grote Rode Vlek, gelegen in de Zuidelijke Equatoriale Band (de SEB op z’n Engels afgekort), de band die begin 2010 lange tijd was verdwenen en die vervolgens geleidelijk weer terug kwam. De Grote Rode Vlek is niet echt rood, meer vaal-oranje als je ‘m zo ziet. Wat wel rood oogt – knalrood zelfs – zijn enkele opvallende kleinere stormen in de Noordelijke Equatoriale Band (yep, de NEB). Op recente foto’s van Jupiter, gemaakt door André v.d. Hoeven, Jan Brandt en Jan Heuser, welke hier op de Astroblogs te zien zijn geweest, zijn die rode stormen goed te zien.
Bron: Bad Astronomy.
luchtonrust
Toch nog even een “notitie” over het verschijnsel “seeing”….in het Nederlands vaak omschreven met de term “luchtonrust”………….simpelweg omdat de invloed van dit atmosferisch fenomeen mij bij mijn laatst geschoten plaatjes wel opeens erg duidelijk opviel. Het linkse plaatje heb afgelopen zaterdagavond geschoten met precies dezelfde telescoop plus aanverwante optiek, op precies dezelfde plek (mijn dakterrasje) en met precies dezelfde instellingen als het linker plaatje, geschoten afgelopen woensdagavond………..enne….zie het grote verschil in kwaliteit. Als het plaatje geschoten op die zaterdagavond nu net je allereerste webcamplaatje zou zijn dan zou je waarschijnlijk heel erg gaan twijfelen aan je eigen opname-kwaliteiten en aan de kwaliteit van je telescoop-webcamcombinatie……….en natuurlijk maak je in het begin altijd wel fouten en foutjes….maarre…..voor hetzelfde geld had je alles in éne keer wel perfect…en heb je alleen maar de pech gehad dat Moedertje Natuur net die bewuste avond niet wenste mee te spelen….met alle wazige en zeer teleurstellende gevolgen van dien. En tja……….laten we vooral niet vergeten dat we in dit gedeelte van de wereld niet echt op de perfecte plek zitten als het gaat om perfecte seeing. Die engelse webcam gigant, Damian Peach, gaat niet voor niets regelmatig naar obscure eilandjes voor de kust van Afrika. Daar is de kans dat de atmosfeer bijna altijd ”braaf” is nu eenmaal vele malen groter dan bij ons in noordwest europa……..helaas pindakaas. Nu kan je dit gegeven op twee manieren benaderen…de ene is op de comfortabele manier en dat betekent dat JIJ bepaalt wanneer je zin hebt om te webcammen..en dan maar hopen dat je precies op het door jouw gekozen moment die gehoopte perfecte seeing boven je hoofd hebt. Deze methode heeft natuurlijk een groot “russisch roulette-gehalte”!! De andere methode is heel de nacht wakker en waakzaam blijven om dan net “le moment supreme” te pakken te krijgen…..en daar moet je ook maar tegen (willen) kunnen. Nu is die seeing wel een beetje van te voren in te schatten, want er is tamelijke zekere relatie tussen de windsnelheden op het 300 mb niveau….het zogenaamde jetstream-niveau..en de mate van luchtonrust. Op de website van de eerder genoemde Damian Peach is er een link te vinden naar kaartjes betreffende dat 300 mb niveau met daarop ingekleurd de seeing-verwachting. Hoewel ook dit natuurlijk niet alleenzaligmakend is……….er wordt vanzelfsprekend op deze kaartjes geen rekening gehouden met locale omstandigheden…………maar toch is het een prima hulpmiddel voor het bepalen van het juiste webcam-moment. Ik noemde net het begrip “lokale omstandigheden” en die kunnen ook (enorm) van invloed kunnen zijn op de kwaliteit van planeetlaatjes. Het is bijvoorbeeld niet echt handig om Jupiter te grazen te gaan nemen als hij net boven de hardwalmende schoorsteen van de buren staat….Dus behalve dat eerder genoemde 300mb-niveau is het ook heel belangrijk om de toestand van lokale omgeving (warmtebronnen groot en klein) goed mee te laten tellen bij het bepalen van het juiste moment van “plaatjes schieten”…voorzover dit mogelijk is natuurlijk! Niemand heeft ooit gezegd dat dit een makkelijke sport is…maarre…als de atmosferische en digitale puzzelstukjes dan toch op hun plaats wensen te vallen….ach…dan is de beloning zo groot! Ik heb me voor de intrede van het webcamtijdperk zo vaak groen en geel ge-ergerd aan het feit dat het me visueel gewoon niet lukte om al die prachtige planeetdetails waartenemen, hoe zeer ik ook mijn best deed (nedrig mijn petje af voor diegene die dit wel voor elkaar wisten te krijgen!!)……”vervelende wazige soepballen” waren de planeten voor mij…………wat een verschil met hedentendage nu ik gebruik mag maken van mijn webcambrilletje!!
Jupiter en de Maan door de ED80 telescoop

Amateur-astrofotograaf Jan Heuser – lid van sterrenkundevereniging Chr. Huygens – heeft op 12 november j.l. Jupiter en de Maan gefotografeerd. Tot nu toe meed hij die objecten enigszins en legde hij zich voornamelijk toe op sterrenstelsels – zoals deze van M101, waarop ook de supernova SN 2011fe te zien is – en gasnevels en planetaire nevels – zoals op dit filmpje te zien is. Manen en planeten vragen kennelijk een andere aanpak dan die objecten ver buiten het zonnestelsel en eindelijk heeft hij zich er aan gewaagd en met een goed resultaat. Hierboven zie je het duo, waarbij Jupiter gemaakt is met ED80 f=600 telescoop, 4x barlow, camera: ALccd5 (= zelfde als QHY5) monochrome en LRGB-filters en de Maan met dezelfde telescoop en dan zonder barlow, camera: ALccd5 monochrome met een IR-filter. Jan, ga zo door!
Oh, kom er eens kijken……….
…..wat ik in mijn webcam vind…… Alles gekregen….. van die beste Sint……Jupiter met een vlek erbij……….deze plaatjezz maken mij reuze blij……nou ja….enzovoorts…enzovoorts…..enne om nou een blogje te maken dat door U, waarde lezers, helemaal gezongen moet worden, dat gaat zelfs mij net effe een lichtjaar te ver! Trouwens, zo gul is de “goede Sint” gisteren nou ook bepaaldelijk NIET geweest want…eh…..en geen Diewertje Blok in mijn schoen en bij die fameuze landelijke intocht is mijn fraaien, bepaaldelijk moeilijk over het hoofd te ziene, joekel van een rijksmonumentje gelegen pal aan de intochtroute, speciaal op verzoek versierd met giga-vlag (6×4 meter!!) en met de “astroblog-pieten”, Adrianus V et moi, pontificaal in de dakgoot gezeten hele….f…ing…maal NIET eens in beeld geweest…..grrrrrrr!!!! Afijn…………you can’t win them all…..zoals dat in goed Spaans pleegt te klinken! Ik begin eindelijk echt “ingeschoten” te geraken op “vriendje Juup”…..deze twee plaatjes die en de snelle rotatie van Jupiter nog eens heel aardig weergeven en natuurlijk die prachtige grote Rode vlek met als “bonus” (oeps, besmet woord..ha..ha..!!) links ervan ook nog een heel leuk kleiner wit vlekkie. Als ik dit “kwaliteits-niveau” op deze manier kan vasthouden dan ben ik dik tevreden…..met als kantekening dat de luchtonrust op het moment van schieten niet echt fantastisch was…..dus het zou zelfs nog stappie beter kunnen. Overigens is het eerste plaatje puur toevallig precies (?) om 20.11 uur genomen…althans dat was de tijdsaanduiding die mijn laptopje eraan heeft gegeven op het moment van wegschrijven….ofwel met de bijkans “carnevaleske” tijdsaanduiding van: 11-11-2011 20.11 uur. OK, je kunt er natuurlijk over debateren of het laptop-klokkie wel correct stond….maarre….ik vond het in elk geval wel best en grappig! Ik moet overigens nog iets kwijt aangaande het onderwerp “knalscherpe planeetplaatjes schieten”…want behalve dingen zoals de juiste opnametechnieken hanteren en de invloed van de atmosfeer is ook de optische kwaliteit van de telescoop ook heel belangrijk. Bij een Newtontelescoop hangt die kwaliteit heel sterk af van de vormnauwkeurigheid en de gladheid van het oppervakte van de hoofdspiegel. Wil je op het gebied van planeetfotografie “net effe iets meer” dan loont het de moeite om wellicht niet een standaard “of the shelf Newton” aan te schaffen maar een zogenaamde “custom made Newt” bij die een gespecialiseerde telescoopfabrikant. Ikzelf heb mijn Newtonnetje laten maken bij Orion Optics in Engeland volgens de hoogste optische specificatie’s die zij toen (2006) konden leveren. OK, ik mijzelve daarmee op een hele dure 20 cm Newton getrakteerd…..al dat extra slijp,correctie en polijstwerk moet natuurlijk betaald worden……..maar als ik dan weer zo’n sappig Jupiterplaatje uit mijn computer zie rollen dan weet weer waarom ik die extra centen…eh…ponden heb uitgegeven!
Da’s pech, Rode vlek weg!!
Waarde lezers, vergeeft U mij toch mijn absoluut flauwe en waardeloze dichtsels van de laatste paar dagen…………typische gevalletje van resoluut opkomende “Sinterklaas-koorts”……Morgen (zaterdag….officiele sinterklaas-intochtdag) komt namelijk de enige echte Sinterklaas met zijn hele zwarte pietencircus pal langs mijn Dordtse voordeur gereden (Adrianus V plus kinderschaar komt dus alhier ter mijner residentie op Loge-niveau het hele feest aanschouwen!)………enne……normaal gesproken zijn zowel mijn Sinterklaas als mijn andere gedichten altijd wel van een zeer “verteerbaar niveau” maar nu echter probeer ik juist bij den goedheiligman in een kwaad dag(nacht) licht te komen want dan mag ik misschien “voor straf” met Diewertje Blok naar Spanje..ha..ha..!! OK…ok….ik zal dit verdacht hellende vlak maar weer even laten voor wat het is enne….dit blogje weer braaf terugbrengen op het immer hoogstaande (toch??) niveau wat U allen van ons gewend bent! Afgelopen woensdagavond stond “ie”…Jupiter….er wederom weer prachtig bij, hoog aan de oostelijke avondhemel. Jupiter is zoals gevoegelijk bekend een hele snelle “wentelaar”….in slechts negen uur draait deze gasgigant om zijn as…..en dus is er niet veel tijd tussen het plaatjes schieten nodig om deze rappe rotatie zichtbaar te maken. Tussen de linker en de rechter opname zit slechts 50 minuten….en heel duidelijk is te zien hoe op de ene foto de grote rode vlek nog goed zichtbaar is, terwijl die half uurtje later volledig verdwenen is. Wat ook opvallend is, waarvan ik eerst dacht dat het vuil op de chip was, dat zijn die twee kleine vreemdgevormde bijkans zwarte vlekken. Op de tweede opname is echter goed te zien dat het meedraaiende details in het wolkendek van Jupiter zijn. Wat deze (voor mij in elk geval vreemde) donkere vlekjes zijn weet ik effe niet precies……….kleine jupiter-orkaantjes van het type rode vlek wellicht??……ik heb net even op het net rondgeneusd maar helaas niets relevants gevonden…..Mocht een zeer gewaardeerde lezer(es) onder ons hier mij en tevens ons allen iets meer over kunnen vertellen dan houd ik mij van harte aanbevolen. Beide opnames zijn natuurlijk als vanouds gemaakt met de 20cm Newton en de philips ToU pro webcam……………1800 frames, registax en een beetje Photoshop. Wat ik deze keer trouwens wel anders, op aanraden van André (enne…bedankt voor die achteraf bekeken ozo logische tip), heb gedaan is dat ik bij deze twee opnames de “gain” zeg maar de gevoeligheid van de chip eens voor de verandering helemaal op maximum heb gezet. Het nadeel hiervan is dat je ook veel meer “ruis” krijgt maar je kunt wel een veel kortere belichtingstijd per “frame” toepassen…….en da’s weer gunstig in verband met het uitbannen van detailverknallende “seeing-effecten”. De veel hogere ruis die als vervelend bij-effekt bij die verhoogde chipgevoeligheid hoort kun je weer zo goed als “elimineren” door heel veel plaatjes “frames” te schieten en die dan vervolgens weer “ruis-verlagend” te stacken met bijvoorbeeld een programma als Registax. Blijkbaar zijn in totaal 1800 frames per opname (180 minuten belichten bij 10 frames per seconde) voldoende om die hinderlijk ruis de kop in te drukken want het resultaat is mij in elk geval zeer aangenaam voor de ogen, toch?? Deze verandering moest maar eens een blijvertje worden! Hmmm……dat “blijvertje” ga ik trouwens waarschijnlijk alweer vanavond implementeren want de hemel ziet er strak en kraakhelder uit……….en dus….. zou het mij niet verbazen als ik morgenochtend weer een heuse strakke Jupiter in mijn “digitale webcam-schoen” ga vinden….OK, het is geen Diewertje Blok ( de zeer charmante officieële presentatrice van die eerder vermelde Sinterklaas-intocht!!) maar evenzo ook heel leuk!!








Social profiles Adrianus V