11 februari 2012

Zaterdag 26 maart: Earth Hour 2011

Komende zaterdag, 26 maart, zal voor de vijfde keer wereldwijd Earth Hour zal worden gehouden. In de hele wereld zullen steden, gebouwen, bedrijven en huishoudens vanaf 20.30 uur één uur lang het licht uitdoen, bedoeld om aandacht te schenken aan het klimaatprobleem. Earth Hour begon in 2007 in Sydney, maar inmiddels is het uitgegroeid tot een wereldwijd fenomeen. Het is niet voor niets dat ze het komend weekend doen, want in de nacht van zaterdag op zondag wordt ook de zomertijd weer ingevoerd. Hier de officiële video van Earth Hour.

Kortom, allemaal zaterdagavond even een uurtje het licht uitdoen.

Lancering klimaat-satelliet Glory mislukt

De lancering van de klimaat-satelliet Glory van de NASA is mislukt. Om 11.09 uur vanmorgen Nederlandse tijd werd de satelliet gelanceerd vanaf lanceerplatform 576-E op Vandenberg Air Force Base in Californië. Dat ging allemaal volgens het boekje. Het beschermingsschild van de Taurus XL draagraket zou drie minuten na de lancering moeten worden afgestoten, zodat de Glory zich kon afscheiden, maar dàt gebeurde niet volgens hetzelfde boekje. Het gevolg was dat zowel de draagraket als de 240 miljoen dollar kostende satelliet neerstorten en in de Grote Oceaan terechtkwamen. De lancering van Glory was eigenlijk voor 23 februari gepland, maar door technische problemen was het uitgesteld en kwam men op vandaag uit. Met Glory hoopten klimaatwetenschappers te kunnen achterhalen welke invloed de zon heeft op het klimaat op aarde en in hoeverre de klimaatverandering te danken is aan de zon. Maar dat gaat dus niet gebeuren, helaas pindakaas. Hier de beelden van de mislukte lancering:

:bron: Bron: Universe Today.

Glory gaat verband Zon-klimaatverandering onderzoeken

Glory gaat het verband tussen de zon en klimaatverandering onderzoeken

Morgen (woensdag 23 februari 2011) om 11.09 uur Nederlandse tijd zal vanaf Vandenberg Air Force Base in Californië met behulp van een Taurus XL draagraket de satelliet Glory worden gelanceerd en in een baan om de aarde worden gebracht. Met Glory hopen klimaatwetenschappers te kunnen achterhalen welke invloed de zon heeft op het klimaat op aarde en in hoeverre de klimaatverandering te danken is aan de zon. De komende drie jaren gaat de satelliet daarom twee dingen in de gaten houden: ‘naar boven kijkend’ meet Glory de exacte hoeveelheid zonnestraling (solar irradiance), ‘naar beneden’ houdt ‘ie de aerosolen in de dampkring in de gaten, de deeltjes die het zonlicht kunnen absorberen en reflecteren èn die als condensatiekernen kunnen dienen. Aerosolen kunnen stofdeeltjes zijn, die in de dampkring zijn gekomen door vulkaanuitbarstingen, door menselijke uitstoot (industrie, uitlaatgassen, bbq’s, etc…), zandstormen in de woestijn en andere oorzaken. De zon heeft de afgelopen jaren in een langdurig minimum gebivakkeerd, tussen zonnecycli 23 en 24 in, maar de uitbarsting van vorige week heeft laten zien dat ‘ie weer behoorlijk actief wordt. Met Glory gaan we kijken of dat ook z’n effecten heeft op ons klimaat. We wachten ‘t resultaat geduldig  af. De lancering is overigens live te bewonderen via NASA TV. :bron: Bron: Universe Today.

2010 het warmste jaar van de afgelopen 131 jaar


Wetenschappers van NOAA en NASA – het Amerikaanse weer- en klimaatinstituut resp. de ruimtevaartorganisatie – hebben berekend dat 2010 samen met 2005 de warmste jaren waren van de afgelopen 131 jaar. Het laatste decennium (2001 t/m 2010) was ook het warmste decennium en negen van de tien jaren ervan behoren tot de warmste jaren. De gemiddelde temperatuur op aarde was in de twintigste eeuw 13,9°C, aldus gegevens van de NOAA. 2010 was het 34e achtereenvolgende jaar dat qua temperatuur gemiddeld boven dat eeuwgemiddelde ligt. 1976 was het laatste jaar dat het het gemiddelde eronder zat. Goh, dat laatste is wel bijzonder, want ik kan mij nog herinneren dat ik toen bij m’n vader ‘s zomers op de tennisbaan werkte en dat hij mij vroeg de banen nat te houden als ze droog werden. Nou, dat heb ik geweten, want het werd die zomer – toen Abba’s Dancing Queen een hit was – héééél droog en héééél warm. Afijn, 2010 was dus warm en het verschil van de gemiddelde land- en zeetemperatuur met het gemiddelde eeuwgemiddelde bedroeg +0,62 °C, net als in 2005. In de afbeelding bovenaa zie je de afwijkingen vanaf 1880 t.o.v. het eeuwgemiddelde. Wat die lokale afwijking van Nederland in 1976 betreft: dat soort afwijkingen in het weer kwamen ook in 2010 voor en dat zie je in de afbeelding hieronder. Even dubbelklikken om het een tikkie leesbaar te maken.

:bron: Bron: Universe Today.

Prof. C. de Jager: “De zon is zo dood als een pier”

Hij zegt ‘t niet één keer, nee ik hoor het prof. C. de Jager, de Nederlandse sterrenkundige die expert op het gebied van zonneonderzoek mag worden genoemd, wel vele malen zeggen in de video: dat de zon zo dood is als een pier. OK, De Jager bedoelt niet dood in de zin van totaal niet meer actief, want dan zouden jij en ik deze Astroblog niet meer lezen, maar meer dat de activiteit van de zon in z’n elfjarige cyclus tot een minimum beperkt is en ook nog wel lange poos zal blijven. Theo Richel van De Groene Rekenkamer kwam Kees de Jager in de stationsrestauratie van Utrecht CS tegen en interviewde hem daar over de zon en diens invloed op ons klimaat. Leuke video en hoogst leerzaam!

:bron: Bron: eh… hoe kwam ik ook weer aan deze video? Via Twitter volgens mij, maar welke Tweet dat was ben ik effe kwijt.

Kan CLOUD de kosmoklimatologie bevestigen?

Binnenkort kunnen we de gegevens tegemoet zien van het experiment dat bij deeltjesversneller CERN in Zwitserland wordt uitgevoerd, CLOUD (‘cosmics leaving outdoor droplets’) genaamd, welk opgezet is om te kijken of wolkenvorming beïnvloed kan worden door kosmische straling. De bekende Deense natuurkundige Henrik Svensmark (1958) is al jaren bezig om te laten zien dat niet kooldioxide (CO2) als voornaamste oorzaak van de recente opwarming van de atmosfeer moet worden gezien, maar fluctuaties in de kosmische straling. Volgens Svensmark is het aannemelijk dat kosmische straling een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van lage bewolking, doordat de energierijke deeltjes van de kosmische straling ionisatie veroorzaken van deeltjes in de dampkring, hetgeen leidt tot het ontstaan van condensatiekernen, waaruit vervolgens de lage bewolking ontstaat. In het boek van Svensmark en Nigel Calder, genaamd Kosmisch Klimaat, wordt over het CLOUD-experiment gesproken, waarbij men de deeltjesversneller van CERN gebruikt als plaatsvervanger voor de kosmische straling. In het boek staan nog geen resultaten vermeld. De energierijke deeltjes van de versneller worden in een ruimte met een geselecteerd aantal gassen geschoten, de aardse atmosfeer voorstellend. Uit de eerste resultaten van het november 2009 gestartte experiment blijken zich inderdaad condensatiekernen te vormen, gevormd uit zwavelzuur en waterdamp, wanneer het gas bestookt wordt met ‘kosmische straling’. Zodra de definitieve resultaten bekend zijn zal ik die hier laten zien. Hieronder een video waarin meer verteld en getoond wordt over het experiment.

:bron: Bron: Nature Climate Blog.

Cool It!: An Inconvenient Truth… maar dan omgekeerd


Dat ik niet zoveel op heb met die club van mijnheer Al Gore over de klimaatopwarming en de rol van de mens daarbij is bij intimi en extimi wel bekend. Ik zit meer op de lijn van de Deense klimatoloog Henrik Svensmark, die stelt dat de invloed van de kosmische straling op het klimaat veel groter is dan wij denken èn op datgene wat Carlo Jenniskens een poosje terug betoogde, namelijk dat de temperatuursstijging geen gevolg is van de stijging van de hoeveelheid CO2 in de dampkring, maar juist een oorzaak. Afijn, waar het mij nou even om gaat is dat in de VS Cool It! hier en daar te zien is, een film gebaseerd op het boek van de Deen Bjørn Lomborg, ah… alweer een Deen, en die film laat nou net het compleet andere beeld zien van wat we in Al Gore’s An Inconvenient Truth te zien kregen. Hier een voorproefje van die film:

:bron: Bron: Daily Galaxy.

Commerciële ruimtevaart kan invloed op klimaat hebben

We staan aan de vooravond van de start van commerciële ruimtevaart. De allereerste commerciële ruimteluchthaven Spaceport America is een kleine week geleden in gebruik genomen en vanaf volgend jaar start Virgin Galactic met z’n SpaceshipTwo Enterprise met suborbitale vluchten in de ruimte. Onlangs heeft een team wetenschappers onder leiding van Martin Ross (Aerospace Corporation in Los Angeles, Californië) berekend welke effecten de commerciële ruimtevaart kan hebben op het klimaat en die berekeningen liegen er niet om. Uitgaande van zo’n 1000 jaarlijkse suborbitale vluchten, een aantal dat Virgin Galactic denkt in 2020 te kunnen halen, komen Ross en z’n team tot de conclusie dat door de roetuitstoot de temperatuur aan de beiden polen jaarlijks 0,2 °C kan stijgen en in de winterperiode zelfs met 1 °C. Door die stijging smelt een deel van de ijskappen, met name in Antartica, waar ‘s zomers de ijskap maar liefst 18% kleiner wordt. De hoeveelheid uitgestoten roet, 600 ton jaarlijks, is minder dan wat vliegtuigen en fabrieken de dampkring in spuwen. Maar de ruimtevaartuigen zoals de VSS Enterprise komen een stuk hoger in de dampkring en het effect is dat in de stratosfeer het roet een stuk desastreuzer is dan lager in de dampkring. Ross en consorten denken dat het roet, dat uitgestoten wordt door de op de verbranding van ‘rubber’ gebaseerde motor van de Enterprise, zorgt voor een vermindering van de hoeveelheid ozon in de tropen en een stijging ervan bij de polen. Dat leidt vervolgens tot de temperatuursstijging. De aanname van het team is wel dat de verbranding van 1 kg rubber-brandstof leidt tot de uitstoot van 60 gram roet, een aanname die door Jeff Greason, baas van XCOR Aerospace in Mojave, Californië, sterk in twijfel wordt getrokken. Greason’s bedrijf is met de ontwikkeling van een andere commerciële raket bezig, de Lynx, en die is veel ‘groener’ dan wat Ross beweert. Afijn, hier is nog veel studie nodig! :bron: Bron: New Scientist.

In Moskou hebben ze last van een anomalie

Ik kwam vandaag deze kaart tegen van NASA’s Goddard Institute for Space Studies (GISS), met daarop de ‘globale anomaliën’ van de temperatuur op Aarde in de maand juli. Zeg maar de afwijkingen in die maand ten opzichte van het gemiddelde in de periode 1951-1980.

Wowie, zo te zien is de temperatuur in Moskou zo’n 5 graden hoger dan gemiddeld! Zullen die Moskovieten wel blij zijn dat het morgen koeler wordt en er voor het eerst regen gaat vallen. Overigens zijn er óók gebieden op Aarde waar het kouder is geworden, zoals het gebied ten oosten van die hot spot bij Moskou. Is dat niet het Oeralgebergte daar? En op Antartica zien we ook een koude en warme anomalie gebroederlijk naast elkaar. :bron: Bron: Earth Observatory.

Danken we ons bestaan aan de Supernova van Munchen?

Vond 2,8 miljoen jaar geleden een nabije supernova plaats?

Ik ben de laatste tijd een boek aan het lezen van het duo Henrik Svensmark en Nigel Calder, genaamd Kosmisch Klimaat, een boek dat ik even geleend heb van Jan Brandt, co-auteur van deze voortreffelijke blogsite. Het gaat over Svenmark’s theorie dat de energierijke kosmische straling uit de ruimte verantwoordelijk is voor klimaatveranderingen en in veel mindere mate de mens en diens kooldioxide. In hoofdstuk 7 komt het verhaal voor van de zogenaamde Supernova van Munchen. Ik had nog niet eerder van die term gehoord, dus wel interessant om er even op in te gaan. Het begon in 1999 toen de natuurkundige Gunther Korschinek van de Technische Universiteit van München voor het eerst ijzerisotopen ijzer-60 ontdekte in de mangaanknol1 met het nummer 237d, die op de bodem van de Stille Oceaan bij Hawaï was opgedoken. IJzer-60 is zeer zeldzaam op aarde en het kan alleen ontstaan in de zeer extreme omstandigheden van een supernova. In eerste instantie kon de leeftijd van het mangaan niet worden vastgesteld, maar latere mangaanknollen die ook ijzer-60 bevatten bleken ongeveer 2,8 miljoen jaar oud. In 2004 kwamen Korschinek en collegae met de theorie dat 2,8 miljoen jaar geleden een supernova dicht bij het zonnestelsel – afstand ergens tussen de 100 en 200 lichtjaar – moet zijn ontploft, iets dat de toenmalige apen de nodige schrik zal hebben bezorgd, omdat die nieuwe ster weken helderder dan de Nieuwe Maan moet zijn geweest.

Van het oerwoud naar de savanne

Op de savannen evolueerden de apen tot mensen

Vóór de supernova explodeerde was het klimaat op Aarde vrij warm en hadden de apen een goed bestaan in de tropische oerwouden, alwaar ze leefden van een vegetarisch dieet. Maar de Supernova van Munchen, zoals de geëxplodeerde ster in Svensmark boek wordt genoemd, gooide roet in het eten (bijna letterlijk), want de kosmische straling moet met 15% zijn toegenomen. Daardoor nam de hoeveelheid lage wolken in de atmosfeer toe en dat werkt volgens Svensmark’s theorie verkoelend. Er trad geleidelijk een wereldwijde verkoeling op én een droger wordend klimaat in Afrika. De  voedselketen in de tropen raakte van slag en dé plek waar de apen voedsel konden krijgen waren de zich uitbreidende savannes, met hun kuddes wilde dieren. Maar gewend aan fruit was het gebit van de apen niet geschikt voor rauw vlees en dus moesten ze gereedschappen ontwikkelen om dat rauwe vlees in stukken te snijden, tot hapklare brokken dus, en ook moesten ze goed samenwerken om die dieren te kunnen vangen. Ergo: door de afkoeling van de aarde door die supernova 2,8 miljoen jaar geleden kwamen de apen tevoorschijn uit het oerwoud en gingen ze de Afrikaanse savannes op. Langzaam evolueerden ze tot mensapen, die leerden omgaan met vuistbijlen en speren en die georganiseerd op jacht gingen op wilde dieren. Afijn, een leuke theorie van die mijnheer Korschinek en consorten. Leuk boek om te lezen, aanrader! Bron: Henrik Svensmark & Nigel Calder, Kosmisch Klimaat, Veen Magazines 2007.

Noot:
  1. Mangaanknollen zijn op grote diepte in veel oceanen voorkomende knollen bestaande uit een mengsel van ijzer- en mangaanoxide (en een groot aantal andere metalen en andere elementen in lagere concentraties) die daar zeer langzaam (in de loop van miljoenen jaren) zijn gegroeid. Per 4 miljoen jaar groeien ze ongeveer één centimeter! 8-O Bron: Wikipedia. []

Switch to our mobile site