7 februari 2012

Artikelen Reacties

Je bent hier: Home / Archief voor kometen

Prachtig samen in beeld: komeet Garrad en bolhoop M92

5 februari 2012 Door Reageer


Komeet Garradd (C/2009 P1) kwam deze week in de buurt van de bolvormige sterrenhoop M92 in het sterrenbeeld Hercules. Die samenstand was gisteren al te bewonderen in de Astronomy Picture of the Day. Vandaag kwam ik er een andere foto van tegen, gemaakt in het Tzek Maun Observatorium in New Mexico door Giovanni Sostero, Ernest Guido en Nick Howes. Zoals je ziet heeft komeet Garrad twee staarten, links een breed waaiervormige stofstaart en rechts de veel dunnere ionenstaart. De stofstaart, waarin het stof door de druk van het zonlicht langzaam naar buiten wordt gedrukt, volgt doorgaans de komeet langs zijn baan rond de Zon, terwijl de ionenstaart van de komeet vandaan stroomt, voortgeblazen door de zonnewind in een richting die recht van de Zon vandaan wijst. M 92 bevindt zich op ruim 25.000 lichtjaar afstand. Komeet Garradd bevindt zich daarentegen op slechts 12,5 lichtminuten van de Aarde, in een boog boven het ecliptisch vlak uitstijgend. Hieronder is een zoekkaartje van de komeet, waarbij je de samenstand met M92 in de linkerbovenhoek ziet, bij 2/6 (lees: 6 februari). Daaronder een grafiek met de laatste helderheidsmetingen. Hij is nu van magnitude 7, dus goed zichtbaar voor amateur-sterrenkundigen!

De komeet is nu nog ‘s morgens vroeg te zien, zo tussen half zes en half zeven, maar komende weken zal hij steeds noordelijker aan de hemel klimmen en daardoor zal hij aan het einde van deze maand de gehele nacht zichtbaar zijn. :bron: Bron: Universe Today + APOD.

Onderwerp: astrofotografie, favoriet, kometen Tags: ,

Wat veroorzaakte de Kerst-gammaflitser van 2010?

30 november 2011 Door Reageer

Impressie van de 'Kerst-gammaflitser' GRB 101225A

Op 25 december 2010 zag de Swift satelliet van de NASA met z’n Burst Alert Telescope (BAT) een felle uitbarsting in gammastraling vanuit het sterrenbeeld Andromeda. De gamma-uitbarsting duurde maar liefst 28 minuten en dat is voor een gammaflitser erg lang1. Met andere telescopen, zoals de Hubble ruimtetelescoop, probeerde men de ‘afterglow’ van de uitbarsting te detecteren, maar dat leverde weinig informatie op en men was niet in staat om de afstand tot de bron te bepalen. Vandaar het probleem waarvoor de sterrenkundigen zich bij de Christmas burst, officieel GRB 101225A geheten, gesteld zien: wat is de precieze aard van het object dat deze gammaflitser met z’n lange duur veroorzaakte? Afhankelijk van de vraag hoe ver dat object precies van de aarde verwijderd is zijn er nu twee modellen opgesteld en in beide modellen is een neutronenster betrokken. In het ene model is er sprake van een neutronenster, die een komeet ter grootte van de helft van de dwergplaneet Ceres aantrekt en oppeuzelt. Zo’n neutronenster is het restant van een zware ster, dat na een supernova overblijft en dat de massa van een half miljoen keer de aarde herbergt in een bolletje van zo’n 10 km groot. Als zo’n forse komeet – of planetoïde – tegen de neutronenster knalt kan zo’n langdurige gammaflits ontstaan. Dit scenario zou zich binnen de Melkweg moeten hebben afgespeeld, op een afstand tot ongeveer 10.000 lichtjaar. Het andere model zegt dat het gebeuren véél verder weg plaatsvond, op zo’n 5,5 miljard lichtjaar. Ook hier gaat het om een neutronenster, maar dit keer eentje die om een gewone ster draait en die op een gegeven moment IN die ster terechtkomt en dan naar binnen spiraliseert. Ook dat leidt tot een enorme uitbarsting in gammalicht, als de neutronenster na 18 maanden van spiraliseren en vijf rotaties uiteindelijk versmelt met de sterkern en er een zwart gat wordt gevormd. Meer over beide modellen in de volgende video:

:bron: Bron: NASA.

Noot:
  1. Normaal worden twee klassen van gammaflitsers onderscheiden: de korte (<2s) en de lange (>2s), waarbij die laatste meestal niet meer dan enkele minuten duurt. [↩]
Onderwerp: gammaflitsers, kometen, neutronensterren/pulsars Tags: , , ,

Spitzer ziet kometenregen rondom de ster Eta Corvi

19 oktober 2011 Door Reageer

Een regen van kometen rondom de ster Eta Corvi

Met behulp van de infraroodsatelliet Spitzer van de NASA hebben sterrenkundigen rondom de ster Eta Corvi – afgekort η CrV, in het zuidelijke sterrenbeeld Raaf (Corvus) – een band van stof ontdekt, die vermoedelijk bevolkt wordt door een enorme hoeveelheid kometen. Eventuele exoplaneten in de buurt van Eta Corvi zullen daardoor continue gebombardeerd worden door deze kometen, een situatie die vergelijkbaar is met de periode van het ‘Late Heavy Bombardment‘, dat zich in de vroegste periode van het zonnestelsel afspeelde. De planeten en manen werden continue bestookt met kometen, die in het geval van de aarde de oceanen deed ontstaan en koolstof bracht. Met de spectrograaf aan boord van Spitzer wist men een spectrum van de stofband rondom Eta Corvi te meten en de chemische samenstelling bleek sterk overeen te komen met die van de Almahata Sitta meteoriet, die in 2008 in fragmenten neerkwam in Soedan. In 2005 was al een verder weg gelegen ring om Eta Corvi ontdekt, die een stuk kouder is dan de binnenring en die op ongeveer 150 Astronomische Eenheden – 1 AE is de afstand tussen Aarde en Zon, 149 miljoen km – van Eta Corvi ligt. Die ring is vergelijkbaar met de Kuipergordel rondom het zonnestelsel, die een gigantisch reservoir vormt van ijsachtige lichamen, die af en toe onder invloed van de gravitatiekracht van de grote gasplaneten zoals Jupiter, naar de binnenste regionen van het zonnestelsel worden geleid en dan als kometen op het toneel verschijnen. Ongeveer 4 miljard jaar geleden, 600 miljoen jaar na het ontstaan van het zonnestelsel, moeten Jupiter en Saturnus op die manier héél veel kometen uit de Kuipergordel hebben omgeleid, leidend tot dat genoemde bombardement, welke 3,8 miljard jaar geleden eindigde. Onderzoek aan systemen zoals dat van Eta Corvi moet de sterrenkundigen meer inzicht geven in de wijze waarop ons eigen zonnestelsel ontstond en wat de omstandigheden op aarde waren waaronder het leven kon ontstaan. :bron: Bron: Spitzer.

Onderwerp: astrofysica, favoriet, kometen, zonnestelsel Tags: , ,

Een kometen app voor op je iPhone

9 oktober 2011 Door 3 Reacties

De app Comet

Ik ben zelf meer van de Androids – heb momenteel een Samsung Galaxy S2, maar dit even terzijde – maar voor de iPhones is er een app waarmee je kan zien welke kometen zich momenteel waar aan de hemel bevinden: Comet. Een gratis programma dat de efemeriden van alle kometen, geleverd door het Minor Planet Center, in z’n database heeft staan en waarmee je de locatie aan de hemel en helderheid van de kometen kan vinden. Er worden coördinaten – rechte klimming en declinatie  - van de kometen gegeven, geen kaartjes. Maar een beetje amateur-sterrenkundige heeft zelf die kaarten, al of niet digitaal, en plot de locatie er gewoon zelf in. Ik geloof niet dat er al iets dergelijks voor Android is, toch? Kortom, tijd dat deze app ook voor Android wordt gemaakt. :bron: Bron: A Darker View.

Onderwerp: kometen Tags: , ,

Hyperactieve komeet Hartley 2 heeft gespleten geschiedenis

5 oktober 2011 Door Reageer


Het is wat met die kometen. Op 4 november 2010 scheerde de sonde EPOXI – voorheen bekend als Deep Impact – op 694 km afstand voorbij de komeet 103P/Hartley 2. Dat het een hyperactieve ‘ADHD’ komeet is, dat wisten we al uit de analyses van die scheervlucht, maar nu blijkt ook nog eens dat de komeet eigenlijk een ‘samensmelting’ is van twee kometen. Hartley 2 heeft een pindavorm – sommigen zien er ook wel een hondenbot in, kijk zelf maar waar je voorkeur naar uitgaat – en de twee helften zouden oorspronkelijk aparte komeetkernen zijn geweest. Beelden van de dichtste nadering wezen uit dat verschillende regio’s van de komeetkern straalstromen vol water en kooldioxide uitstoten, meer dan kometen gewoonlijk doen. Het water was vooral afkomstig van het dunne, middelste gedeelte van de kern van Hartley 2, terwijl de kooldioxide er aan de uiteinden uitspoot. Met name het kleine uiteinde spuit meer kooldioxide uit dan het grote uiteinde. De grote knobbel zou wel eens anders van samenstelling kunnen zijn dan de kleine knobbel en dat leidt tot de suggestie dat de twee helften oorspronkelijk gescheiden waren. Ergens in de beginperiode van het zonnestelsel kwamen de twee komeetkernen door hun gravitationele werking bij elkaar en kwamen ze aan elkaar vast te zitten. Langzaam vulde de ruimte tussen de twee kometen en dat werd het dunne, middelste gedeelte van Hartley 2. In de foto’s hierboven – gemaakt met het High Resolution Instrument (HRI) aan boord van EPOXI – zie je waar zich op de grote knobbel veel ijs bevindt, de blauwe gebieden. De roze gebieden zijn warm en bevatten geen ijs. :bron: Bron: Science Daily.

Onderwerp: favoriet, kometen Tags: , , ,

Binnen 9 seconden vier onafhankelijke waarnemingen van een ‘zonscheerder’

2 oktober 2011 Door Reageer

De zonscheerder SOHO-2143

Met de SOHO satelliet – Solar and Heliospheric Observatory – zijn inmiddels al ruim 2100 kometen ontdekt. Lijkt een tikkeltje vreemd dat een satelliet die primair bedoeld is om de zon waar te nemen kometen ontdekt. Maar dat het een kometenjager bij uitstek blijkt te zijn komt doordat de zon door z’n massa heel veel kometen aantrekt – in veel gevallen met destructieve gevolgen voor de komeet. Op menig foto’s van de zon, gemaakt met het Large Angle and Spectrometric COronagraph experiment (LASCO) aan boord van SOHO, komen dan ook kometen voor die nooit eerder waren ontdekt, maar die in hun laatste dagen of uren voor een finale plons in het hete plasma van de zon – als ze al zo ver komen, want de meesten verdampen als ze in de buurt komen – nog eventjes opduiken en vaarwel tegen ons zeggen. Er is een groeiende groep amateur-sterrenkundigen die er een kunst van maakt om de actuele foto’s van SOHO, die dagelijks netjes worden gepubliceerd, af te struinen op zoek naar ‘zonscheerders’ (Engels: sungrazers), de kometen die in de buurt van de zon komen. Eh… ben je geïnteresseerd om zelf ook mee te doen aan die SOHO-kometenjacht dan moet je hier even kijken, maar dit even terzijde. Afijn, inmiddels ruim 2100 officiële kometen al ontdekt met de SOHO, dus dat is niet meer zo bijster nieuwswaardig. Wat wel het melden waard is dat is dat afgelopen vrijdag 30 september vier waarnemers onafhankelijk van elkaar binnen 9 seconden een nieuwe zonscheerder melden, eentje behorende tot de zogenaamde Kreutz familie van kometen. Om 04:38:43 UT was daar ene Michal Kusiak, twee seconden later om 04:38:45 kwam Bo Zhou, drie seconden later om 04:38:48 kwam Szymon Liwo en vier seconden later om 04:38:52 was daar Zhijian Xu die melding wist te maken van een zonscheerder, die voorlopig te boek staat als SOHO-2143. Je ziet ‘m op de foto rechtsonder van de zon. De zon is niet te zien, want die is afgedekt. Het witte cirkeltje in het midden is de plek waar de zon zich bevindt. Hieronder bewegende beelden van de komeet (effe dubbelklikken voor de grote versie):

En voordat je het gaat vragen: nee, die uitbarsting links op de zon heeft niets te maken met SOHO-2143. Gevalletje toeval. :bron: Bron: Remanzacco Observatory.

Onderwerp: kometen, zon Tags: , , , ,

18-jarige student ziet komeet uiteenvallen

4 september 2011 Door 2 Reacties

komeet 213P Van Ness

Het zal je toch maar gebeuren, dat je als 18-jarige student sterrenkunde meedoet aan het Faulkes Telescope Project, dat je in het kader daarvan foto’s maakt van de komeet 213P Van Ness en dat vervolgens uit analyse van die foto’s blijkt dat de kern van de komeet in delen uiteen is gevallen. Het overkwam deze zomer de Britse Hannah Blyth van St Johns College uit Cardiff. Samen met programma coördinator Nick Howes en de wereldwijd bekende komeet- en planetoïdenonderzoekers Giovanni Sostero en Ernesto Guido bekeek ze door haar gemaakte foto’s en die lieten overduidelijk zien dat komeet Van Ness in stukken is uiteengevallen. Komeetkernen zijn broze ijsballen, vol gesteente, die vlakbij hun perihelium – het punt dat ze het dichtste bij de zon staan – kúnnen desintegreren. Op 16 juni j.l. bereikte komeet van Ness dat punt. Op de foto hiernaast zien we niet alleen bij de linkerpijl het van de kern afgebroken fragment, maar ook rechts de daarbij behorende antistaart. Voor Blyth was de ontdekking van de uiteengevallen komeet niet haar enige wapenfeit deze zomer. Het team van het Faulkes Telescope Project, waar zij aan deelnam, wist maar liefst 23 planetoïden te ontdekken, waarvan Blyth er twee voor eigen rekening nam. Drie hoeraatjes voor Hannah Blyth! :bron: Bron: Discovery News.

Onderwerp: favoriet, kometen Tags: ,

SDO ziet voor het eerst een komeet verdampen door de Zon

13 juli 2011 Door 1 Reactie


Met behulp van NASA’s Solar Dynamics Observatory (SDO) is men er voor het eerst in geslaagd om een komeet te fotograferen, die compleet verdampt is door de zon. Op 6 juli j.l. kon men met de hoge resolutie AIA ultraviolet-camera aan boord van de SDO zien hoe een komeet in een kwartier tijd het zonsoppervlak naderde en compleet oploste. Zo’n komeet is een grote, vuile ijsbal en het is dan ook logisch dat ‘ie bij het naderen van het gloeiendhete oppervlak van de zon verdampt. De komeet behoorde tot de zogenaamde Kreutz familie van kometen, genoemd naar de negentiende eeuwse sterrenkundige Heinrich Kreutz, die ze ontdekte. Kometen die tot deze familie behoren zijn ‘Sun grazers’, kometen wiens baan onherroepelijk leidt tot een hittedood boven het zonsoppervlak. De dood van de komeet is ook gefilmd door het Solar and Heliospheric Observatory (SOHO):

:bron: Bron: Space.com

Onderwerp: favoriet, kometen, video, zon Tags: , , , ,

Hartley 2 is een ADHD-komeet, aldus EPOXI

18 juni 2011 Door 3 Reacties

De kern van Hartley 2 en linksboven - ter vergelijking - het ISS

Op 4 november 2010 scheerde de sonde EPOXI – voorheen bekend als Deep Impact – op 694 km afstand voorbij de komeet Hartley 2. De komeetkern bleek een pindavorm te hebben van pakweg 2,2 bij 0,5 km. Nader onderzoek aan de gegevens die bij de passage werden verzameld laat zien dat Hartley 2 (alias 103P/Hartley) een soort van ADHD-komeet is, eentje die hyperactieve trekjes vertoont. Voordat EPOXI bij Hartley 2 ariveerde zagen de camera’s ‘m al als een soort kosmische stuiterbal heen en weer bewegen. Beelden van de dichtste nadering wezen uit dat verschillende regio’s van de komeetkern straalstromen vol water en kooldioxide uitstoten, meer dan kometen gewoonlijk doen. Het water was vooral afkomstig van het dunne, middelste gedeelte van de kern van Hartley 2, terwijl de kooldioxide er aan de uiteinden uitspoot. De onderzoekers, die onder leiding stonden van Mike A’Hearn (University of Maryland, College Park) denken dat Hartley 2 een voorbeeld is van een hyperactieve soort kometen. Z’n hyperactiviteit blijkt ook uit het feit dat hij niet alleen om één as draait, maar dat er nog een tweede rotatieas is. Ook liggen de uiteinden van Hartley 2′s kern bezaaid met grote rotsblokken, van maximaal 50 meter hoog en 80 meter lang, waarvan sommigen een erg hoge reflectie hebben. Tenslotte hebben de onderzoekers waargenomen dat de komeet op sommige momenten erg veel CN gas uitstootte, in vaktermen heet dat 2-chlooracetofenon, een gas dat onder andere in traangasgranaten wordt gebruikt. Men probeert te achterhalen wat dàt precies betekent en of het ons iets kan vertellen over de manier waarop kometen ontstaan zijn. :bron: Bron: Science Daily.

Onderwerp: kometen Tags: , , , ,

Gunstige komeetverschijning C/2011 L4 (PANSTARRS) in 2013

17 juni 2011 Door 1 Reactie

De ontdekkingsfoto van de komeet C/2011 L4 (PANSTARRS)

Hij heet C/2011 L4 (PANSTARRS), genoemd naar de Pan-STARRS 1 telescoop1, op Hawaï waarmee ‘ie in de nacht van 5 op 6 juni j.l. ontdekt is. We hebben het over een komeet, die volgens de berichten een gunstige verschijning gaat opleveren ergens in februari en maart 2013. Zo gunstig zelfs dat het mogelijk moet zijn de komeet met het blote oog waar te nemen! 8-D Op dat moment staat C/2011 L4 zo’n 50 miljoen km van de zon vandaan, vergelijkbaar met de afstand zon-Mercurius. Hij moet dan ergens laag aan de westelijke avondhemel te zien zijn. Op dit moment bevindt de komeet zich nog 1,2 miljard jaar van ons vandaan, da’s voorbij de baan van Jupiter. C/2011 L4 behoorde vermoedelijk ooit tot de Oort-wolk, een enorme wolk van ijskoude objecten in de buitenste regionen van het zonnestelsel. Wellicht dat ‘ie door de passage van een nabije ster een gravitationele zwieper kreeg en van z’n plaats werd gekegeld. Hij heeft nu een paraboolbaan, die ‘m één keer vlakbij de zon brengt, waarna we ‘m vermoedelijk nooit meer zullen zien. Eh… oh ja nog één klein – niet onbelangrijk – dingetje: de komeet zal géén gevaar opleveren voor de aarde. Ik herhaal : GEEN gevaar! Bron: Universiteit van Hawaï.

Noot:
  1. Een 1,8 meter telescoop met een fotocamera van maar liefst 1,2 miljard pixel. Iedere 45 seconden neemt deze camera een 3 Gb-foto. Iedere nacht wordt bij helder weer 1000 vierkante graad van de hemel gefotografeerd. [↩]
Onderwerp: kometen Tags: , , , ,
Volgende pagina »

Switch to our mobile site