11 februari 2012

Creeërden kosmische bellen koude plekken na de oerknal?

Voorbeeld van een WMAP cold spot

In 2004 werd met de in 2001 gelanceerde Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) ontdekt dat er in de cosmic microwave background (CMB), de kosmische fotonachtergrond die het overblijfsel is van de hete oerknal waarmee het heelal 13,7 miljard jaar geleden ontstond, koude plekken voorkwamen. De WMAP cold spots worden ze genoemd en eentje ervan bleek overeen te komen met een enorme leegte in het sterrenbeeld Eridanus, waar zich bijna geen sterrenstelsels bevinden. De grote vraag was wat die koude plekken precies zijn en hoe ze ontstaan zijn. Een groepje sterrenkundigen onder leiding van Niayesh Afshordi (Perimeter Institute for Theoretical Physics in Waterloo, Ontario, Canada) denkt ‘t antwoord gevonden te hebben.

Kosmische bellen bij de oerknal

In een onlangs gepubliceerd onderzoek schrijven Afshordi en z’n collegae dat de oerknal waarmee het heelal onstond niet uniform was. Er waren gebieden die afweken van de rest van het heelal qua energiedichtheid en die een belvormige structuur hadden. In de kortstondige inflatieperiode kort na de oerknal moesten die kosmische bellen al bestaan hebben en gezorgd hebben voor een niet-uniforme expansie van het heelal. Als we vanaf de Aarde kijken naar de CMB, welke ons een blik geeft zoals het heelal er 380.000 jaar na de oerknal uitzag, en tussen ons en de CMB zit het restant van zo’n kosmische bel dan zou dat een cold spot te zien geven. Men hoopt uit de waarneemgegevens van de Europese Planck satelliet, die momenteel de CMB nóg nauwkeuriger onderzoekt dan de WMAP, te kunnen afleiden of die kosmische bellen inderdaad bestaan. We wachten ’t geduldig af. :bron:  Bron: New Scientist.

Over Zwitserse kaas en donkere energie

Ali Vanderveld

Ali Vanderveld

Over donkere energie blijven maar publicaties verschijnen. Niet onterecht, want nog steeds is niet bekend wat donkere energie precies is, terwijl zo’n 73% van het gehele heelal eruit bestaat. Een poosje terug kwamen enkele sterrenkundigen met de stelling dat donkere energie wellicht niet bestaat. Het bestaan van donkere energie werd in 1998 geopperd nadat waargenomen was aan de hand van verwegstaande supernovae dat het heelal versneld uitdijt. De anti-zwaartekracht van de donkere energie zou voor die versnelling in de expansie zorgen. Als de Aarde zich midden in het centrum van een gigantische leegte in het heelal zou bevinden zou donkere energie niet hoeven te bestaan, aldus Robert Caldwell en Albert Stebbins. Die leegten zijn enkele jaren geleden ontdekt, waarvan een joekel met een doorsnede van maar liefst 1 miljard lichtjaar. Een paar weken geleden kwamen Jim Zibin, Adam Moss en Douglas Scott daarentegen weer met de stelling dat donkere energie tòch bestaat omdat uit analyses van de WMAP-gegevens blijkt dat we niet in een grote kosmische leegte wonen. Afijn, vandaag las ik een artikel over de ideeën van Ali Vanderveld, een dame die werkt bij het Jet Propulsion Laboratory (JPL/NASA), die van mening is dat het heelal toch een soort van Zwitserse kaas is vol met gaten. In feite neemt ze een soort van tussenpositie in, waarbij er wel leegten voorkomen, maar ondanks die leegten is er wel donkere energie. Samen met twee andere vrouwen, Eanna Flanagan en Ira Wasserman, heeft Vanderveld er onlangs een artikel over gepubliceerd in het vakblad The Physical Review. Weer eens wat anders dan een trio dames dat zingt. :-D Bron: Science Daily.

Zelfs donkere materie ontbreekt in de kosmische gaten

3D kaart van het heelalDat er tussen de grote clusters van sterrenstelsels grote leegtes zijn is al lang bekend, soms zelfs van gigantische afmetingen, zoals het gat dat sterrenkundigen van de Universiteit van Minnesota hadden ontdekt van 1 miljard lichtjaar doorsnede. Onderzoek van gegevens afkomstig uit de Sloan Digital Sky Survey II (SDSS-II) én de Two-Degree Field Galaxy Redshift Survey (2dFGRS) laat zien dat niet alleen gewone materie in die gaten ontbreekt, maar ook donkere materie, het mysterieuze spulletje dat ongeveer een kwart van het heelal vult. Normaal is donkere materie noodzakelijk om sterrenstelsels te laten vormen, als de zwaartekracht ervan waterstof en helium aantrekt en uit intergalactische wolken daarvan sterren vormen. De vraag was nu of gebieden waar geen zichtbare sterrenstelsels zijn ook de onzichtbare donkere materie ontbreekt. Onderzoek van een groep sterrenkundigen onder leiding van Jeremy Tinker (University of Chicago) laat nu zien dat de kosmische gaten ook donkere materie ontberen. De waargenomen grootte van de kosmische gaten in de 3D-kaart van SDSS-II (zie afbeelding hierboven) komt overeen met het standaardmodel van het heelal, waarin sprake is van de aanwezigheid van koude donkere materie. Kortom, de gaten in de kosmische gatenkaas zijn ook ècht leeg. Dit is trouwens al de zoveelste keer dat ik het deze week heb over de SDSS-II. Da’s niet zo heel gek, want afgelopen dagen was er bijeenkomst van de Sloan Digital Sky Survey in Chicago. Genoemde Tinker hield daar als één van de velen een voordracht en binnenkort is het verhaal ook leesbaar in het vakblad The Astrophysical Journal. Wie niet kan wachten tot het volgende nummer daarvan uitkomt kan hier alvast kijken. Op die meeting in Chigago was óók Chris Lintott, één van de initiatiefnemers van de Galaxy Zoo én co-presentator van Patrick Moore’s Sky at Night. Lees z’n verhaal van de gatenkaas maar in de bron. :-D Bron: Space across the pond.

Switch to our mobile site