25 oktober 2014

Wat stellen die pieken in het power spectrum van de kosmische straling voor?

CMB_powerspectrum

We kennen allemaal onderstaande afbeelding van de kosmische microgolf-achtergrondstraling, de straling die nog resteert van de hete oerknal waarmee 13,8 miljard jaar geleden het heelal ontstond: Het is feitelijk een kaart van de gehele hemel, met daarop de zéér kleine temperatuursverschillen of -fluctuaties in de CMB, da’s de Engelse afkorting van die straling (‘cosmic microwave […]

Vijftig jaar geleden werd de kosmische microgolf-achtergrondstraling ontdekt

Wilson en Penzias bij de hoornantenne in Holmdel.

Het is niet precies op één dag vast te pinnen, maar ergens in 1964 werd door de twee sterrenkundigen Robert Wilson en Arno Penzias (Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics) de kosmische microgolf-achtergrondstraling ontdekt, de straling die een restant is van de hete oerknal, waarmee 13,8 miljard jaar geleden het heelal ontstond. Eigenlijk was het toeval dat Wilson […]

Neutrino’s met massa lossen kosmologisch probleem op

Planck_CMB

De twee Britse sterrenkundigen Richard Battye (Universiteit van Manchester) en Adam Moss (Universiteit van Nottingham) hebben op basis van waarnemingen aan clusters van sterrenstelsels – zoals de cluster Abell 2218 hierboven – én waarnemingen van de kosmische microgolf-achtergrondstraling laten zien dat neutrino’s toch een heel klein beetje massa hebben. Neutrino’s zijn deeltjes die vrijwel nergens op […]

Kinetisch SZ-effect voor het eerst in individuele cluster gemeten

618px-MACS_0717

Voor het eerst zijn sterrenkundigen erin geslaagd om in een individueel object het zogenaamde kinetische Sunyaev-Zel’dovich (SZ) effect te meten, een in 1972 door de Russische natuurkundigen Rashid Sunyaev en Yakov Zel’dovich voorspeld effect waarbij de fotonen van de kosmische microgolf-achtergrondstraling een verandering van hun energie ondergaan doordat ze onderweg naar aarde zware clusters van […]

Nee, wij zijn niet het centrum van het heelal

geocentrisme

Sinds Nicolaus Copernicus (1472-1543) wisten we het eigenlijk al, maar het is onlangs nog eens bevestigd door een tweetal onderzoekers van de Darmouth Universiteit: we zijn niet het centrum van het heelal. Je zal wellicht denken dat het vreemd is dat anno 2013 zoiets nog wordt onderzocht, maar daar is een goede reden voor. In […]

23 oktober a.s. gaat de stekker uit Planck

Planck_all-sky__frequency_maps

Langzaam maar zeker doven alle lichten van de Europese Planck sonde, die afgelopen vier en een half jaar vanaf het zogenaamde Lagrangepunt L2 – anderhalf miljoen km van de aarde verwijderd – de kosmische microgolf-achtergrondstraling (Engelse afkorting: CMB) heeft bestudeerd, het restant van de hete oerknal, waarmee 13,8 miljard jaar geleden het heelal ontstond. Planck’s High […]

Herschel en SPT vangen ‘ongrijpbaar signaal’ van de oerknal

CMB-polarisation-Bmodes_625

Gebruikmakend van de Herschel infrarood-ruimtetelescoop en de South Pole Telescope (SPT) op Antartica zijn sterrenkundigen er in geslaagd om in de kosmische microgolf-achtergrondstraling, het restant van de hete oerknal waarmee 13,8 miljard jaar geleden het heelal ontstond, een soort van ongrijpbaar signaal te detecteren, de zogenaamde B-mode polarisatie. Er zijn twee soorten polarisatie in de […]

Straling uit vroege heelal ontdekt anders dan van de kosmische achtergrondstraling

Kaart van de kosmische microgolf-achtergrondstraling

Een drietal sterrenkundigen van het Lawrence Berkeley National Laboratory (Berkeley Lab) heeft in de gegevens van de kosmische microgolf-achtergrondstraling (Engelse afkorting: CMB), verzameld met de WMAP en Planck satellieten, ontdekt dat een deel van die straling een andere bron moet hebben dan de rest. De CMB dateert van 374.935 jaar na de oerknal, het moment dat de […]

Is er hard bewijs voor het bestaan van een ander heelal?

Kaart van de kosmische microgolf-achtergrondstraling

Er verschijnen de laatste weken diverse artikelen, waarin gezegd wordt dat er hard bewijs zou zijn voor een bestaan van een ander heelal, dat samen met ons eigen heelal en wellicht met andere heelallen een multiversum zou vormen. Voorbeelden van die artikelen zijn deze van de International Business Times – wowie, dat klinkt als echte […]

Het power spectrum van de kosmische microgolf-achtergrondstraling

powerspectrum_Planck

In de onlangs gepresenteerde resultaten van de Planck sonde aan de kosmische microgolf-achtergrondstraling, het restant aan straling van de hete oerknal waarmee 13,82 miljard jaar het heelal ontstond, stond deze figuur centraal: Dit is de welbekende kaart van de minimale temperatuursverschillen in de CMB – da’s de Engelse afkorting van die straling, staat voor de […]