9 februari 2012

Orcus Patera, een vreemde krater op Mars

De krater Orcus Patera

Neem kennis van de krater Orcus Patera, hiernaast afgebeeld zoals gefotografeerd met de Europese Marssonde Mars Express. Een langgerekte ellipsvormige krater vlakbij de evenaar van Mars en gelegen tussen de (al lang uitgedoofde) vulkanen Elysium Mons en Olympus Mons. Orcus Patera meet zo’n 380 bij 140 km, geen kleintje dus, en de randen steken soms tot 1,8 km boven het landschap uit, terwijl sommige plekken ìn de krater 400 tot 600 meter er onder liggen. De grote vraag is natuurlijk hoe Orcus Patera aan z’n vorm komt. Er zijn meer van die ‘patera’s op Mars, zoals Hadriaca Patera en Tyrrhena Patera, allemaal diepe, complexe en onregelmatig gevormde vulkanische kraters. Maar of Orcus Patera ook vulkanisch van oorsprong is dat is nog onbekend.

Hoe is Orcus Patera ontstaan?

Orcus Patera gezien in vogelvlucht

Naast een mogelijke vulkanische oorsprong zijn er andere theorieën over Orcus Patera bedacht. Zo zou het oorspronkelijk een symmetrische, ronde krater kunnen zijn geweest, maar door tektonische krachten zou de krater vervormd zijn en langzaam maar zeker uitgerekt zijn. Een andere verklaring is dat er een serie kraters lag, zoals elders op Mars waargenomen is door de Mars Reconnaissance Orbiter, en dat die serie door erosie langzaam tot één lange krater zijn getransformeerd. Maar de meest waarschijnlijke verklaring is dat Orcus Patera ontstaan is doordat een relatief klein object insloeg op Mars onder een héél kleine hoek, minder dan 5° ten opzichte van ‘de horizontaal’. Ook daar hebben ze elders op Mars voorbeelden van gevonden. Dat er tektonische krachten werkzaam zijn in Orcus Patera blijkt wel uit de scheuren die aan de rand te zien zijn, de zogenaamde ‘graben’. In de depressie van de krater, het lage gedeelte binnen de rand, komen ook donkere vlekken voor. Die hebben vermoedelijk te maken met de wind in het gebied. Voor de liefhebbers van mooie plaatjes: hier is een jpg-versie van Orcus Patera (1,4 Mb) en dáár een supergrootte tif-versie (42 Mb 8-O ). :bron: Bron: ESA.

Kleine krater in Egypte ontdekt met Google Earth

De Kamil krater in Egypte

Vergeleken met andere bekende kraters op Aarde, zoals de Arizonakrater in de VS, is het maar een kleine, maar de pas ontdekte Kamil krater in Egypte is wel een hele mooie. De 45 meter brede en 15 meter diepe krater werd in 2009 door wetenschappers ontdekt met behulp van een onderzoek in Google Earth. Wat opvalt aan de krater is dat ‘ie zo mooi bewaard is, zo oorspronkelijk (‘pristine’) zoals de wetenschappers ‘t noemen. Door erosie van wind en water worden kraters na miljoenen jaren behoorlijk afgesleten, dus vermoedelijk is de Kamil krater nog niet zo oud, naar schatting hooguit 5000 jaar. Men denkt dat de krater veroorzaakt is door een meteoriet die tussen de 5 en 10 ton woog en die met een vaartje van 12.500 km per uur te pletter sloeg in de Egyptische woestijn. Op satellietfoto’s zijn rondom de krater de stralen te zien, die uitgeworpen materiaal bevatten. Op de kraterwand en rond de krater heeft men al zo’n 5000 kleine zwartgeblakerde brokstukken gevonden, overblijfselen van de oorspronkelijke ijzermeteoriet. Als je zelf Google Earth op je PC geïnstalleerd hebt kan je met deze link zelf een bezoekje brengen aan de Kamil krater. Het is trouwens niet de eerste keer dat met Google Earth meteorietkraters op Aarde zijn ontdekt. Eerder werden bijvoorbeeld kraters ontdekt in Australië en Congo. :bron: Bron: 80 beats.

Opportunity bij 1000 jaar oude krater

De piepjonge krater Concepción

Terwijl de ene Marsrover Spirit tot in de eeuwigheid vastzit in de Marsgrond, is de andere rover, Opportunity, nog lekker aan het rondtuffen op z’n lange reis richting de grote krater Endeavour. Een paar dagen terug kwam de Opportunity bij een kleine krater genaamd Concepción. Op sol 2138 (=28 januari 2010) kwam ‘ie aan bij deze piepjonge krater. De omgeving van de krater is bezaaid met rotsblokken, maar de krater zelf is heel egaal met stof gevuld. Men denkt dat Concepción een leeftijd heeft van zo’n duizend jaar, da’s echt piepjong in astronomische termen. Driekwart jaar geleden kwam Opportunity bij een andere krater, Resolution, en met een geschatte leeftijd van hooguit 100.000 jaar dacht men toen al een zeer jonge krater te hebben gevonden. Maar Concepción is wat dat betreft een piepkuiken. Voor wie geïnteresseerd is in de vraag hóe wetenschappers de leeftijd van kraters precies schatten aan de hand van foto’s kan dit artikel eens lezen, welke een poosje terug ook op de Lunar and Planetary Science Conference werd gepresenteerd. Eh… één tip trouwens voor de NASA: zorg ervoor dat Opportunity niet vast komt te zitten tussen al die rotsblokken. Bron: Planetary Society.

Switch to our mobile site