7 februari 2012

Radar Mars Express vindt bewijs voor vroegere oceaan op Mars

Impressie van de Oceanus Borealis, de oceaan op het noordelijk halfrond van Mars

De Europese sonde Mars Express, die sinds Eerste Kerstdag 2003 om de Rode Planeet cirkelt, is er in geslaagd om bewijs te vinden voor een oceaan die er vroeger op het noordelijke halfrond van Mars moet zijn geweest. Met hulp van de radar aan boord van de Mars Express vond men afzettingen tientallen meters onder het oppervlak van Mars, binnen een gebied waar men eerder al de kustlijnen van deze Oceanus Borealis - noordelijke oceaan – wist te onderscheiden. De MARSIS radar werd in 2005 in gebruik genomen en neemt vanaf dat moment continue het oppervlak van Mars waar met radar. Een team sterrenkundigen onder leiding van Jérémie Mouginot (o.a. Institut de Planétologie et d’Astrophysique de Grenoble) deed er twee jaar over die gegevens te analyseren en dat leidde tot het bewijs voor de oceaan. Met de radar kan men diep in de grond van Mars ‘kijken’, wel 60 tot 80 meter. Vermoedelijk is de oceaan drie miljard geleden ontstaan door de inslag van een groot object, bijvoorbeeld een grote planetoïde of komeet. Daardoor zou ijs aan de oppervlakte zijn gekomen en gesmolten. De oceaan is waarschijnlijk binnen een miljoen jaar weer verdwenen, een periode die te kort is om leven te kunnen vormen. De onderzoekers weten niet of het water is verdampt of als ijs is weggezakt. Men denkt dat nog eerder op Mars een oudere oceaan moet hebben bestaan, eentje die rond vier miljard jaar geleden bestond. Ook die is op de een of andere manier verdwenen. De onderzoekers zitten met nog één grote vraag: waar is al dat water van die oceanen gebleven? Wordt vervolgd. :-) :bron: Bron: ESA.

Vuurbol boven Marokko blijkt meteoriet van Mars te zijn

Een fragment van de Tissint-meteoriet, die van Mars afkomstig blijkt te zijn

De vuurbol die op 18 juli 2011 werd gezien boven Tata in Marokko blijkt van een meteoriet te zijn geweest die van Mars afkomstig is. Drie maanden later werden ten zuiden van de plaats Tissint in Marokko diverse fragmenten gevonden van de meteoriet die de vuurbol had veroorzaakt, variërend in gewicht van een gram tot een kilo. In totaal werd zeven kilo fragmenten gevonden. Analyses van die fragmenten laten zien dat het gaat om een meteoriet afkomstig van Mars, aldus Brigitte Zanda enViolaine Sauter, twee onderzoekers van de Amerikaanse Meteoritical Society. Uit die analyse kwam naar voren dat het gesteente nog ‘jong’ is, tussen 150 en 500 miljoen jaar. De meeste meteorieten stammen uit de beginperiode van ons heelal, 4,5 miljard jaar geleden. Ook blijken de verhoudingen tussen bepaalde isotopen in de Tissint-meteoriet precies overeen te komen met die in de Marsatmosfeer. Je vraagt je wellicht af hoe een meteoriet helemaal van Mars op aarde terecht kan komen? Nou eenvoudig, als er op Mars een inslag plaatsvindt van een groot object kunnen brokstukken van Mars in de ruimte terecht komen. Mars heeft niet zo’n grote zwaartekracht als de aarde en daarmee een lager ontsnappingssnelheid. Brokstukken kunnen daarom gemakkelijker na zo’n inslag in de ruimte terecht komen. Na miljoenen jaren door de ruimte te hebben gezworven kunnen ze op een gegeven moment worden aangetrokken door de aarde en daar als een vuurbol – een heldere meteoor – door de dampkring schieten, eindigend als meteoriet op de grond. De Tissint-meteoriet is de vijfde die in verband kan worden gebracht met de planeet Mars. De laatste keer dat dat gebeurde was op 3 oktober 1962, toen een dergelijke meteoriet uit de hemel viel. Ook heeft men in het ijs op de Zuidpool een Marsmeteoriet ontdekt – de beroemde Allan Hills 84001 meteoriet, waarin men ooit tekenen van vroeger leven meende te herkennen – maar die heeft men nooit zien neerkomen. :bron: Bron: NRC-Handelsblad, 20 januari 2012.

Marsrover Opportunity gaat overwinteren in Greeley Haven

De plek waar Marsrover Opportunity komende maanden zal overwinteren: Greeley Haven

De NASA wil de Marsrover Opportunity laten overwinteren op een plek aan de rand van de grote Endeavour krater. Die plek wordt Greeley Haven genoemd, waarvan de naam een eerbetoon is aan de planetair geoloog Ronald Greeley (1939-2011), die medewerker is geweest van het wetenschappelijke team van de Opportunity. Het is de vijfde Martiaanse winter die Opportunity in gaat en de plek is vanwege z’n zonnestand gunstig, zodat de stroomtoevoer optimaal is. Op 30 maart 2012 gaat de echte winter op Mars in. De rover hoefde vorige winters niet in zo’n ‘zonlicht-gunstige’ locatie te bivakkeren, omdat ‘ie door z’n ligging vlakbij de evenaar van Mars sowieso veel zon krijgt, veel meer dan z’n collega-Marsrover Spirit. Die laatste moest geregeld in de winterstand om te overleven, hetgeen voortduurde totdat Spirit op 1 mei 2009 in de Marsgrond vast kwam te zitten en daar z’n laatste maanden slijtte. Deze winter moet ook de Opportunity een zonnig plekje uitzoeken, omdat z’n zonnepanelen inmiddels met een laagje stof zijn bedekt en de stroomtoevoer daardoor enigszins hapert. De Opportunity gaat op Greeley Haven niet werkloos de winter afwachten, maar zal daar met radio-technologie – deels ontwikkeld door de twee maanden geleden overleden Greeley – het binnenste van Mars onderzoeken, tot aan de kern van de planeet toe. Dat is nog eens een nuttige overwintering. :bron: Bron: NASA/JPL.

Alle zeven planeten zijn in één nacht te zien!


Wat dacht je er van om in één nacht alle zeven planeten van het zonnestelsel te bekijken? Grijp deze week je kans, want de omstandigheden om dat te doen zijn nu erg gunstig. Eh… zeven planeten, het zonnestelsel had toch acht planeten? Yep klopt, op eentje er van sta je nou. ;-) De andere zeven zijn als volgt te zien:

  • Venus zie je in het zuidwesten in de avondschemering. Hij is nu al erg helder, dus het kan niet missen om ‘m te zien.
  • Neptunus is een stuk lastiger, daar heb je een verrekijker of telescoop voor nodig. Gebruik deze pagina voor meer opzoekgegevens.
  • Dat geldt ook voor Uranus, ook die is niet met het blote oog zichtbaar. Hij staat in het sterrenbeeld Vissen en kan met de info op deze pagina worden opgezocht.
  • Jupiter is ‘s avonds en tot lang na middernacht zichtbaar en net als Venus kan je de reuzenplaneet zonder hulpmiddelen gemakkelijk zien. Neptunus en Uranus staan zo’n beetje tussen Venus en Jupiter in, om het opzoeken iets te vergemakkelijken.

Voor de drie andere planeten moet je even tot ‘s morgens een uur of zes wachten – oeps!

  • Mercurius zie je in het zuidoosten staan, laag aan de hemel. De maansikkel staat er vlakbij. Om Mercurius te kunnen zien heb je geen verrekijker, want hij is van de nulde grootte. Wel moet je een vrij uitzicht op de horizon hebben.
  • Saturnus staat een stukje hoger aan de hemel, te noordoosten van de ster Spica, hoofdster van het sterrenbeeld Maagd. Ook deze planeet kan je zonder kijker zien, al kan je ‘m natuurlijk beter mét kijker zien, om de ringen te bewonderen.
  • Tenslotte kunnen we Mars in het zuiden zien staan. Hij komt al rond middernacht op en hij staat in het sterrenbeeld Leeuw. Ook Mars is zonder hulpmiddelen zichtbaar.

Kortom mensen, grijp je kans en ga alle zeven planeten buiten de aarde bekijken. Succes! :bron: Bron: Sterrengids 2011 + Space.com.

Russen maken zich op voor ‘re-entry’ van Phobos-Grunt sonde

Russen verwachten een terugkeer van Phobos-Grunt

Ondanks verwoede pogingen om nog contact te krijgen met de sonde Phobos-Grunt – sinds de lancering op 8 november in een niet bedoelde baan om de aarde terechtgekomen, Marsmaantje Phobos was het eigenlijke doel – maakt de Russische organisatie voor ruimtevaart Roscosmos zich op voor een terugkeer van de sonde in de damprking, een terugkeer die onherroepelijk het einde ervan zal betekenen. De verwachting is dat dat vroeg in januari 2012 zal gebeuren. Roscosmos houdt nog een klein hoopje voor contact, vooral omdat sinds gisteren de sonde in z’n baan om de aarde direct zonlicht opvangt, waardoor de batterijen weer op kunnen laden en hierdoor de communicatie wellicht weer hervat kan worden. Voor de re-entry van Phobos-Grunt wil Roscosmos berekenen waar en wanneer de sonde de dampkring zal binnendringen. Van belang is dat de brandstoftanks tonnen zeer brandbare hydrazine en stikstof tetroxide bevatten, waarvan de verwachting is dat die hoog in de dampkring zullen opbranden. Er is ook een Mössbauer spectrometer aan boord, met het radioactieve isotoop Cobalt-57, maar die hoeveelheid is verwaarloosbaar klein. De terugkeer van Phobos-Grunt betekent de derde satelliet in korte tijd die onbeheersbaar terug naar de aarde valt, na de UARS en ROSAT satellieten. :bron: Bron: Universe Today.

MRO gaat proberen de landende Curiosity te fotograferen


De bedoeling is dat op 6 augustus 2012 de Marssonde Curiosity een afdaling door de ijle atmosfeer van Mars maakt en vervolgens landt in de Gale krater. De NASA heeft laten weten dat men van plan is een poging te wagen om met de Mars Reconnaissance (MRO) de afdalende Curiosity te fotograferen. Aan bord er van bevinden zich twee fantastische instrumenten, die deze klus kúnnen klaren, de HiRISE (High Resolution Imaging Science Experiment) camera en de CTX (Context Camera). Dat ze dit kunnen is geen gedurfde uitspraak, want ze hebben zo’n huzarenstukje al eens eerder uitgehaald: op 28 mei 2008 daalde de Marslander Phoenix neer op Mars en die landing werd met de HiRISE gefotografeerd. Hierboven zie je de gemaakte foto, waarbij het lijkt alsof de aan een parachute hangende Phoenix ín die krater zou terechtkomen. De foto – hier in volle resolutie te zien – werd 20 seconden genomen nadat de parachutes werden geopend. Die Heimdall krater is 10 km in diameter en in werkelijkheid landde Phoenix er een stukje links van. Het Mars Science Laboratory Curiosity, welke op 26 november j.l. werd gelanceerd, zal niet met een parachute landen op Mars. Eh… nou ja, het eerste stukje in de tocht door de ijle dampkring wel, maar daarna doen ze het op een andere manier. Waarom dat is komt door het gewicht van Cursiosity: die is veel groter dan de Marslander Phoenix en de Marsrovers Opportunity en Spirit. Geen enkele parachute kan Curiosity veilig en heelhuids in de Gale krater neerzetten. Hoe dat dan wel gaat zie je in deze video, die ik al regelmatig heb laten zien en waar ik maar geen genoeg van krijg.

Díe landing gaat de MRO proberen te fotograferen. En hij is niet de enige die dat gaat doen! Ook met NASA’s Mars Odyssey en ESA’s Mars Express, die net als de MRO in een baan om Mars cirkelen, gaat men trachten de afdalende Curiosity te fotograferen. Ik kan niet wachten tot het 6 augustus 2012 is. :bron: Bron: Universe Today.

Opportunity ontdekt door water afgezette minerale ader op Mars

Homestake, de door Opportunity ontdekte minerale gips-ader op mars

Met behulp van NASA’s Mars Exploration Rover (MER) Opportunity – de voorganger van de onlangs gelanceerde Marsrover Curiosity – hebben wetenschappers op Mars een minerale ‘ader’ gevonden, die met zekerheid is afgezet door water. Het is een soort gips, met een duimdikte van 1 á 2 cm en een lengte van 40 tot 50 cm, iets uitstekend boven de rest van de Marsbodem. Opportunity bevindt zich momenteel bij de rand van de grote krater Endeavour en dat is waar de ader werd gevonden. ‘Homestake’ – zoals de ader wordt genoemd – werd afgelopen tijd uitvoerig onderzocht met de Microscopic Imager and Alpha Particle X-ray Spectrometer op een arm van de Marsrover en met diverse filters van diens Panoramische Camera. De ader blijkt bijna geheel uit calcium sulfaat te bestaan, in dit geval uit gehydrateerd calcium sulfaat, dat we beter kennen als gips. Het zou ontstaan kunnen zijn doordat calcium in vulkanische rotsen door de aanwezigheid van water wordt opgelost. Dat calcium – zeg maar kalk – combineerde vervolgens ondergronds met sulfaat – zeg maar zwavel – en dat resulteerde in het ontstaan van Homestake, die later aan de oppervlakte terecht kwam. :bron: Bron: NASA/JPL.

Marsrover Curiosity ligt vlekkeloos op koers

De cruise stage en de aeroshell, inclusief Marsrover Curiosity

De zaterdag 26 november j.l. gelanceerde Marsrover Curiosity ligt volgens de NASA vlekkeloos op z’n koers naar de planeet Mars. De bedoeling was eigenlijk dat er twee weken na de lancering een koerscorrectie zou plaatsvinden – de eerste van een reeks van zes geplande correcties – maar medewerkers van het Jet Propulsion Lab in Pasadena, Californië, lieten weten dat de correctie helemaal niet nodig is. De tocht naar Mars duurt 254 dagen en daarbij wordt een afstand van 567 miljoen km afgelegd. Op 6 augustus 2012 zal Curiosity aankomen bij Mars en zal een landing volgen in de Gale krater. Afgelopen vrijdag had de sonde al 17,3 miljoen km afgelegd en z’n snelheid t.o.v. de aarde was 12.000 km per uur en maar liefst 118.700 km per uur (=33 km per seconde) t.o.v. de zon. Interessant detail is dat niet alleen Curiosity koers zet naar Mars, maar dat ook de tweede trap van de Atlas V raket, de zogenaamde Centaur raket, die kant uit gaat. Na de loskoppeling vlakbij de aarde ging ook de Centaur koers zetten naar Mars, aangedreven door de gravitationele slinger die de aarde er aan gaf en ongeremd door de luchtloosheid in de ruimte. Om te voorkomen dat de vol met aardse bacteriën zittende Centaur1 per ongeluk op Mars zou botsen – daarbij de Rode Planeet bevuilend met aards leven – heeft men bij de lancering bewust aangekoerst op een punt 56.400 náást Mars. De laatste gegevens laten zien dat de Centaur 61.200 km langs Mars zal vliegen en daarna door zal vliegen naar nowhere. Op de afbeelding hierboven zie je links de zogenaamde ‘cruise stage’, die vol met zonnepalen zit en de eventuele koerscorrecties uitvoert. Rechts zie je de ‘aeroshell’, waarin het hitteschild én het Mars Science Laboratory Cursiosity zelf zitten. De cruise stage draait 2,05 rondjes per minuut en de zonnepanelen genereren 800 watt aan vermogen. Kortom, alles ziet er goed uit. Bron: Universe Today.

Noot:
  1. Cursiosity hebben ze helemaal schoongemaakt van bacteriën, maar dat is niet gedaan met de Centaur. []

Ralf Vandebergh legt Phobos-Grunt in detail vast


De Nederlandse satelliet-spotter Ralf Vandebergh is er in geslaagd om vanuit Limburg de Russische sonde Phobos-Grunt in detail te fotograferen, terwijl de sonde zich 274 km van hem af bevond, terwijl de hoogte boven het aardoppervlak 230 km bedroeg. De sonde werd op 8 november j.l. gelanceerd en raakte in de ruimte in de problemen, toen de communicatie met de aarde uitviel en de motoren – die ‘m richting Mars had moeten sturen – niet startten. Technici doen sindsdien verwoedde pogingen om Phobos-Grunt weer aan de praat te krijgen en vorige week lukte het voor het eerst om contact te leggen met de sonde, al heeft dat nog niet concreet tot verbeteringen geleid. Grote kans daarom dat ‘t apparaat half januari volgend jaar in de dampkring zal plonzen en zal vergaan. Op dinsdag 29 november wist Ralf Vandebergh Phobos-Grunt met het blote oog te ‘spotten’, terwijl de zon zo’n zes graden onder de horizon stond. Met z’n 25 cm spiegeltelescoop en webcam wist hij de sonde te volgen en bovenstaande foto te maken. :bron: Bron: Space.com.

Curiosity tussen start en finish

Het zal onderhand wel je neus uitkomen, al dat nieuws over het Mars Science Laboratory (MSL) Curiosity, welke afgelopen zaterdag werd gelanceerd en die nu onderweg naar de Rode Planeet is. Maar ach, die tocht naar Mars duurt 8½ maand, dus tot augustus 2012 zullen we er weinig meer van vernemen. Daarom toch even twee fraaie plaatjes, die start en finish van de tocht van Curiosity laten zien. Eerst een prachtige foto van de lancering zaterdag, gemaakt door Mike Deep en David Gonzales:

En dan een 3D-foto van Gale krater, de eindbestemming van Curiosity. Brilletje pakken en genieten maar.

:bron: Bron: voor de foto van de lancering Universe Today en voor de 3D-foto van Gale krater opnieuw Universe Today.

Switch to our mobile site