7 februari 2012

Astronomen vinden kleine exoplaneet die aan het verdampen is

Impressie van de verdampende planeet bij KIC 12557548

Astronomen hebben bewijs gevonden voor een exoplaneet ter grootte van Mercurius die voor ons ogen aan het verdampen is, zo blijkt uit waarnemingen die zijn verricht met de Kepler ruimtetelescoop. Als dit bevestigd kan worden, is dit de eerste keer dat men een rotsachtige exoplaneet gevonden heeft die aan het verdampen is. Men heeft eerder al een gasplaneet gevonden die iets soortgelijks doormaakt.

Het bestaan van de planeet is afgeleidt uit waarnemingen die zijn verricht bij de ster KIC12557548, die iets kleiner is dan de zon. Iedere 15,685 uur dimt het licht van de ster een beetje. Dat betekent dat een begeleider voor de ster langs trekt. In tegenstelling dat alle andere “transits” (overgangen) die Kepler heeft waargenomen, varieert deze van omloopbaan tot omloopbaan. Computerberekeningen laten zien dat de beste oplossing voor deze bizarre veranderlijke “transits” bestaat uit een rotsachtige planeet, ter grootte van Mercurius, die rechtstreeks in gas verandert. Hierbij wordt de planeet (die normaal gesproken te klein is om door Kepler te worden waargenomen) omhuld door een grote wolk van minerale dampen.

De afstand tussen de planeet en de ster bedraagt slechts 1% de afstand tussen de aarde en de zon, waardoor de temperatuur aan het oppervlak van de planeet zo’n 2000 graden Celsius bedraagt. Dit is voldoende om mineralen als pyroxeen en olivijn te laten verdampen. Dit zijn algemene bouwstenen van rotsachtige planeten. Het gevolg is een gigantische dampwolk rondom de planeet, die op een soortgelijke manier ontstaat als de staart van een komeet. Het is mogelijk dat de planeet zelf behalve een wolk ook een komeetachtige staart heeft, hoewel deze niet is waargenomen. Berekeningen laten zien dat de planeet binnen 200 miljoen jaar (een oogwenk op kosmische tijdschaal) compleet verdwenen zal zijn.

Bovendien laat het lot van de planeet zien wat in de toekomst met ‘onze’ Mercurius zal gebeuren. Als de zon over een paar miljard jaar opzwelt tot een rode reus, zal Mercurius op een soortgelijke manier gaan borrelen en verdampen als de planeet die door Kepler is ontdekt, en een soortgelijke wolk en/of staart gaan vormen. Er bestaan ook alternatieve verklaringen voor de waarnemingen van Kepler. Vandaar dat het verantwoordelijke wetenschapsteam graag de Hubble ruimtelescoop zou willen gebruiken om een spectrale analyse te maken van de wolk. Als hieruit blijkt dat deze bestaat uit elementen als silicium en magnesium (waaruit je rotsen kunt maken), is dat een bevestiging van de “verdampende planeet”-theorie.

:bron: Bron: New Scientist.

Alle zeven planeten zijn in één nacht te zien!


Wat dacht je er van om in één nacht alle zeven planeten van het zonnestelsel te bekijken? Grijp deze week je kans, want de omstandigheden om dat te doen zijn nu erg gunstig. Eh… zeven planeten, het zonnestelsel had toch acht planeten? Yep klopt, op eentje er van sta je nou. ;-) De andere zeven zijn als volgt te zien:

  • Venus zie je in het zuidwesten in de avondschemering. Hij is nu al erg helder, dus het kan niet missen om ‘m te zien.
  • Neptunus is een stuk lastiger, daar heb je een verrekijker of telescoop voor nodig. Gebruik deze pagina voor meer opzoekgegevens.
  • Dat geldt ook voor Uranus, ook die is niet met het blote oog zichtbaar. Hij staat in het sterrenbeeld Vissen en kan met de info op deze pagina worden opgezocht.
  • Jupiter is ‘s avonds en tot lang na middernacht zichtbaar en net als Venus kan je de reuzenplaneet zonder hulpmiddelen gemakkelijk zien. Neptunus en Uranus staan zo’n beetje tussen Venus en Jupiter in, om het opzoeken iets te vergemakkelijken.

Voor de drie andere planeten moet je even tot ‘s morgens een uur of zes wachten – oeps!

  • Mercurius zie je in het zuidoosten staan, laag aan de hemel. De maansikkel staat er vlakbij. Om Mercurius te kunnen zien heb je geen verrekijker, want hij is van de nulde grootte. Wel moet je een vrij uitzicht op de horizon hebben.
  • Saturnus staat een stukje hoger aan de hemel, te noordoosten van de ster Spica, hoofdster van het sterrenbeeld Maagd. Ook deze planeet kan je zonder kijker zien, al kan je ‘m natuurlijk beter mét kijker zien, om de ringen te bewonderen.
  • Tenslotte kunnen we Mars in het zuiden zien staan. Hij komt al rond middernacht op en hij staat in het sterrenbeeld Leeuw. Ook Mars is zonder hulpmiddelen zichtbaar.

Kortom mensen, grijp je kans en ga alle zeven planeten buiten de aarde bekijken. Succes! :bron: Bron: Sterrengids 2011 + Space.com.

Draaide Mercurius eerst de andere kant uit?

Het 1500 km grote Carolis-bekken, een grote inslagkrater op Mercurius. Een foto - met aangedikte kleuren - die gemaakt is met de Amerikaanse Messenger sonde.

De rotatie van de planeet Mercurius is sterk verbonden aan z’n omwenteling om de zon. Drie rotaties van Mercurius – die van alle acht planeten het dichtste bij de zon staat – duren bij elkaar 176 dagen en da’s net zo lang als twee omlopen rond de zon. Geen onbekend verschijnsel, want zo’n baanresonantie komt ook voor bij andere hemellichamen. Onze maan bijvoorbeeld draait in 27 dagen om z’n as, net zo lang als z’n omloop om de aarde. Da’s de reden dat we altijd tegen dezelfde kant van de maan aankijken. Die 3/2 resonantie van Mercurius werd in 1965 ontdekt na radarwaarnemingen met de Amerikaanse sonde Mariner 10. Sterrenkundigen vermoeden dat Mercurius ooit een ‘synchrone rotatie’ moet hebben gehad, net als de maan een 1/1 resonantie van rotatie en omwenteling. Z’n rotatie was toen ook een stuk sneller, maar door getijdewerking van de nabije zon werd die rotatie afgeremd. Nieuwe computerberekeningen van Mark Wieczorek en z’n collega’s (Institut de Physique du Globe de Paris) laten zien dat Mercurius eerst in een tegengestelde richting om z’n as moet hebben gedraaid, iets wat men een ‘retrograde rotatie’ noemt – ja ja, we buitelen vandaag weer over de leuke vaktermen. De rotatie en omwenteling waren toen in een 1/1 resonantie. Vervolgens werd deze koppeling door een serie inslagen van zware objecten verbroken en zou de richting van de rotatie omgedraaid zijn. En pas dáárna zou door de getijdewerking en baanveranderingen de 3/2 resonantie tot stand zijn gekomen. Wieczorek’s team heeft daarbij gekeken naar de aanwezige grote inslagkraters op Mercurius, die niet gelijk verdeeld zijn over de planeet. Ze komen vooral op één helft van Mercurius voor en ook zijn ze minder in de buurt van de evenaar aanwezig. Die verdeling past goed in het model dat Mercurius ooit een synchrone rotatie en omwenteling had. :bron: Bron: Astrobites + NRC-Handelsblad, 17 december 2011.

Oeps, is dat een gigantische UFO bij Mercurius?


Er hoeft maar íets onbekends op een foto gemaakt door de NASA te staan, of de halve wereld is in rep en roer dat er een UFO of iets dergelijks op te zien is. En direct wordt er dan op gewezen dat alle ontkenningen door de NASA bewuste misleiding zijn en dat essentiële informatie wordt achtergehouden. Het gaat niet anders met de foto die deze week opdook van Mercurius, gemaakt met de Heliospheric Imager-1A, een telescoop aan boord van de STEREO A satelliet die de uitbarstingen op de zon in kaart moet brengen. Op 1 december j.l. volgde men met die telescoop een coronal mass ejection (CME), een wolk plasma vol geladen deeltjes, afkomstig van de zon. Foto’s van de HI-1A komen terecht op de US Navy’s SECCHI website1, waar iedereen ze kan bekijken. Zo ook YouTube gebruiker siniXster, die op die bewuste foto de planeet Mercurius herkende. En wat was er rechts náást de planeet te zien, op het moment dat Mercurius gepasseerd werd door die wolk: een gigantische UFO! Wat siniXter zag omschrijft hij als volgt:

…definitely some sort of manufactured object. It’s cylindrical on either side, has a shape in the middle… It definitely looks like a ship to me. Very obviously it’s cloaked. There’s really, absolutely no other explanation for that than some sort of ship.

Afijn, tijd om even het filmpje van siniXter over dit vreemde object te bekijken:

En dan nu de bekende hamvraag: is die lichtvlek naast Mercurius inderdaad een UFO? Is het een niet-natuurlijk object, een ruimteschip ter grootte van de halve planeet (!), dat door het passeren van de wolk met CME oplichtte en aldus zichtbaar werd? Nou mensen, wees gerust en ga weer rustig ademhalen: het is géén UFO. Wetenschappers verbonden aan SECCHI hebben gereageerd op de speculaties en hun verklaring van hetgeen je op de video ziet is het volgende:

In these HI-1 images, a daily median is used as the best near-real-time method to get CME enhancement. This results in dark spots from planets such as Mercury. When we derive the background, we do an interpolation between two daily median images. Since we make these images the day we receive them, we do not have a daily median for the next day, just the previous day. When the interpolation is done between the previous day and the current day and there is a feature like a planet, this introduces dark (negative) artifacts in the background where the planet was on the previous day, which then show up as bright areas in the enhanced image.

Klinkt nogal techno-blabla, maar het komt er op neer dat men iedere dag foto’s maakt met HI-1 en dat die foto’s met elkaar vergeleken worden. Op het ene moment staat zo’n wolk helemaal rechts op de foto, vervolgens schuift ‘ie een tikkeltje naar links op en op alle volgende foto’s is ‘ie telkens meer naar links opgeschoven. Om de wolk van CME goed uit te laten komen worden achtergrond-signalen (bijvoorbeeld sterren en planeten) met software verwijderd, zodat alleen het signaal van die wolk overblijft. Bij SECCHI gebeurt dat analyseren en bewerken bijna real-time, zonder dat er mensenwerk aan te pas komt. De lichtvlek naast Mercurius is niets anders dan een ‘artifact’, een kunstmatig effect veroorzaakt door die computerbewerking. Op de plek van het artifact stond Mercurius de vorige dag. De software heeft met planeten altijd meer moeite om die als ‘ruis’ te verwijderen, dan sterren, die meer stilstaan. Het verwijderen van Mercurius leverde een donker (negatieve) artifact op en in de versterkte opnames kwam dat er vervolgens als een fel verlichtte vlek uit. Niets meer en niets minder. Een zeer technische verklaring van de ‘UFO’ naast Mercurius kan je hier lezen. :bron: Bron: Discovery News + Space.com.

Noot:
  1. SECCHI staat voor Sun Earth Connection Coronal and Heliospheric Investigation. []

Probeer vanavond eens Venus en Mercurius te spotten

Mercurius en Venus

De planeten Venus en Mercurius staan momenteel vlakbij elkaar. Men noemt dat een conjunctie of samenstand. Mercurius staat 2,0° ten zuiden van Venus (-3,3m). De dichtste nadering vindt onder de horizon plaats voor een waarnemer in de Benelux en in de schemering. De samenstand is vanavond met veel moeite te zien 13 november rond 17:15 uur. De twee objecten zijn boven de zuidwestelijke horizon te vinden, op een hoogte van circa 2°, ongeveer 2,0° van elkaar verwijderd. Kies een waarneemplaats met vrije blik op de horizon. De Zon staat slechts 4° onder de horizon. De helderheid van Mercurius is nu -0,1m. Komende maandag – 14 november om 10 uur – bereikt de planeet z’n grootste oostelijke elongatie. Hij staat dan 22°45′ ten oosten van de zon. :bron: Bron: Hemel.waarnemen + Sterrengids 2011.

Woensdag een planetentrio te zien, eh… onder de evenaar

Het planetentrio Jupiter, Mercurius en Venus. Links staat Mars

Komende woensdag – 11 mei 2011 volgens mijn scheurkalender – staan drie planeten in een kluitje bij elkaar aan de hemel: Mercurius, Jupiter en Venus. Om 15 uur Nederlandse tijd staat het trio in één lijn aan de hemel. Maar ja, da’s overdag en dus niet met het blote oog zichtbaar, helaas pindakaas. Je zou het met een telescoop kunnen proberen te zien. Venus is van magnitude -3,3 en Jupiter is -1,6, dus dat moet te doen zijn. Mercurius is veel zwakker (+1,2m), dus vergeet die maar. In de Sterrengids 2011 staat bij 7 mei 2011 uitgelegd hoe je dat overdag waarnemen het beste kan doen. Wat je ook kan doen – mits voorzien van een dikke gevulde portemonnee – is naar een land onder de evenaar afreizen, zoals India, en daar de conjunctie in het ochtendgloren bekijken. Je kan er zelfs een planetenquatro aanschouwen, want een stukje linkonder van het trio staat de planeet Mars. Nee, sterker nog, met een beetje zoekwerk kan je dan zes planeten bekijken, want iets verderop in het sterrenbeeld Vissen staat Uranus en in Waterman staat Neptunus. :bron: bron: Sterrengids 2011.

Lokatie X op Mercurius is gevonden


Hij is gevonden hoor! De lokatie X, waar al die schatkaarten altijd naar verwijzen. De plek ligt alleen een tikkeltje van ons vandaan, op de heetgeblakerde planeet Mercurius. Met het Mercury Dual Imaging System (MDIS) en de Narrow Angle Camera (NAC) aan boord van de sonde Messenger – die 18 maart j.l. in een baan om de planeet kwam – vonden ze het gebied met deze merkwaardige kraterketens in de vorm van een X. Onderaan de voet van de X is nog een derde keten zichtbaar. Interessant om na te denken over hoe dit alles ooit is ontstaan. :bron: Bron: Universe Today.

MESSENGER met succes in baan om Mercurius gekomen

De MESSENGER is in een baan om Mercurius gekomen

De sonde MESSENGER1 van de NASA is erin geslaagd om als eerste satelliet in een baan om Mercurius te komen, de planeet die het dichtste bij de zon staat. Vannacht even na 02:00 uur kwam ‘ie in een baan om de planeet, nadat hij sinds de lancering op 3 augustus 2004 bijna acht miljard kilometer heeft afgelegd. Sinds die lancering is de MESSENGER één keer langs de aarde gevlogen, twee keer langs Venus en drie keer zelfs langs Mercurius. De MESSENGER heeft zoveel tijd nodig gehad en zoveel ‘fly-by’s’, omdat Mercurius de planeet is die het dichtste bij de zon staat en die daarmee de hoogste baansnelheid heeft. Zou de MESSENGER in één keer naar Mercurius worden gestuurd dan zou ‘ie door de aantrekkingskracht van de zon veel te snel gaan en direct op de planeet knallen of – net zo erg – op de zon. De scheervluchten langs de diverse planeten hebben ‘m de juiste snelheid gegeven, d.w.z. dat de zwaartekracht van de planeten de MESSENGER heeft afgeremd en dat heeft ‘m in staat gesteld vannacht in een vaste baan om Mercurius te komen. De bedoeling is dat de sonde iedere twaalf uur één keer om de planeet draait en dat vanaf 24 maart alle wetenschappelijke instrumenten ààn gaan en worden gecalibreerd. Op 4 april 2011 begint dan de werkelijke start van de waarnemingen aan Mercurius. Bron: Universe Today.

Noot:
  1. Een afkorting die staat voor MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry and Ranging. []

Messenger klaar om in baan om Mercurius te komen

De Messenger komt vannacht (18 maart) in een baan om Mercurius

Na 2417 dagen en nog wat uurtjes is het bijna zo ver: de sonde Messenger is klaar om vannacht om 01.45 uur Nederlandse tijd in een baan om de planeet Mercurius te komen. Deze 2417 dagen zijn verlopen sinds de lancering van de Messenger op 3 augustus 2004. Sinds die lancering is de Messenger – een afkorting die staat voor MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry and Ranging – één keer langs de aarde gevlogen, twee keer langs Venus en drie keer zelfs langs Mercurius. De Messenger heeft zoveel tijd nodig gehad en zoveel ‘fly-by’s', omdat Mercurius de planeet is die het dichtste bij de zon staat en die daarmee de hoogste baansnelheid heeft. Zou de Messenger in één keer naar Mercurius worden gestuurd dan zou ‘ie door de aantrekkingskracht van de zon veel te snel gaan en direct op de planeet knallen of – net zo erg – op de zon. De scheervluchten langs de diverse planeten hebben ‘m de juiste snelheid gegeven, d.w.z. dat de zwaartekracht van de planeten de Messenger heeft afgeremd en dat heeft ‘m in staat gesteld vannacht in een vaste baan te komen. De bedoeling is dat de sonde iedere twaalf uur één keer om de planeet draait en dat vanaf 24 maart alle wetenschappelijke instrumenten ààn gaan en worden gecalibreerd. Op 4 april 2011 begint dan de werkelijke start van de waarnemingen aan Mercurius en kan het grote feest beginnen. Mocht je vannacht niets te doen hebben: van de Mercury Orbit Insertion, zoals dat zo mooi heet, wordt live een webcast uitgezonden. Ik hoop trouwens van ganser harte dat de Messenger niet zal overkomen wat de Japanse Akatsuki december vorig jaar overkwam: namelijk niet in een baan geraken van de planeet, toen was dat Venus, maar er pardoes voorbij vliegen. Duim duim duim… :bron: Bron: Messenger.

Samenstand Jupiter en Mercurius in aantocht


Komende dagen zal je het duo Jupiter en Mercurius laag aan de westelijke horizon bij elkaar in de buurt zien. Op woensdag 16 maart is er een conjunctie – een nauwe samenstand – van de twee planeten. Om 18.00 uur staat Mercurius 2°20′ ten noorden van Jupiter. Op dat moment is het nog (te) licht, dus kijk om ongeveer 19.30 uur. Het kaartje hierboven, geleend van Sky & Telescope, laat zien welke planeet waar staat van 13 t/m 16 maart.  De helderheid van Mercurius is -0,4m en van Jupiter is -1,6m. Eh… over Mercurius gesproken: komende vrijdag, 18 maart 2011, zal de sonde MESSENGER in een baan om Mercurius komen. Ik zal daar binnenkort vast aandacht aan besteden. :bron: Bron: Sterrengids 2011.

Switch to our mobile site